از قشم تا چین؛ یک تفاهم برای عبور ژئوتوریسم از مرزها
- اخبار استانها
- اخبار جزایر خلیج فارس
- 17 شهريور 1405 - 17:42
به گزارش روز سهشنبه خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، فاصله میان سواحل خلیج فارس و کوهها و چشماندازهای جنوب شرق چین، هزاران کیلومتر است؛ اما دو منطقه با یک ویژگی مشترک حالا در مسیر همکاری قرار گرفتهاند؛ هر دو بخشی از شبکه ژئوپارکهای جهانی یونسکو هستند و هر دو، زمین را تنها مجموعهای از صخرهها و پدیدههای طبیعی نمیدانند.
امضای تفاهمنامه همکاری میان ژئوپارک جهانی یونسکو قشم و ژئوپارک جهانی یونسکو تاینینگ چین، در جریان نهمین کنفرانس و سمپوزیوم شبکه ژئوپارکهای آسیا و اقیانوسیه در مالزی، از همین زاویه میتواند اتفاقی فراتر از یک تفاهمنامه معمول میان دو مجموعه گردشگری باشد.
آنچه قشم و تاینینگ را به یکدیگر نزدیک کرده، تنها میلیونها سال تاریخ زمین نیست؛ مسئله اصلی این است که این میراث چگونه میتواند حفاظت شود، به مردم معرفی شود و در عین حال، به فرصتی برای توسعه پایدار جوامعی تبدیل شود که در کنار آن زندگی میکنند.
وقتی میراث زمینشناختی به فرصت اقتصادی تبدیل میشود
ژئوپارک، در نگاه عمومی، شاید بیش از هر چیز با کوه، غار، دره و صخره شناخته شود؛ اما فلسفه شکلگیری ژئوپارکهای جهانی یونسکو، فراتر از حفاظت صرف از پدیدههای زمینشناسی است.
در این الگو، میراث طبیعی باید در کنار آموزش، فرهنگ، گردشگری و زندگی مردم محلی دیده شود؛ به این معنا که حفاظت از یک پدیده طبیعی نه یک مانع برای توسعه، بلکه میتواند بخشی از مسیر ایجاد اشتغال و درآمد پایدار باشد.
قشم از این منظر ظرفیتهایی دارد که بخش قابل توجهی از آن هنوز میتواند در حوزه ژئوتوریسم بیش از گذشته مورد استفاده قرار گیرد. ژئوپارک جهانی قشم مجموعهای از پدیدههای زمینشناختی و طبیعی را در خود جای داده که در کنار فرهنگ و سبک زندگی جوامع محلی جزیره، میتواند تجربهای متفاوت از گردشگری را برای بازدیدکنندگان داخلی و خارجی شکل دهد.
اما فاصله میان داشتن یک ظرفیت و تبدیل کردن آن به فرصت، فاصلهای است که با معرفی، آموزش، مدیریت و ایجاد ارتباط با گردشگران طی میشود؛ مسیری که همکاریهای بینالمللی میتواند در آن نقش داشته باشد.
تفاهمی برای تبادل تجربه، نه فقط امضا
بر اساس اعلام سیدمهدی موسوی اجاق، معاون فرهنگی، اجتماعی و گردشگری سازمان منطقه آزاد قشم، تفاهمنامه همکاری میان ژئوپارکهای قشم و تاینینگ چین با هدف گسترش تعاملات علمی و تخصصی، تبادل تجربیات مدیریتی و دانش فنی، حفاظت از میراث زمینشناختی و طبیعی و تقویت ظرفیتهای دو ژئوپارک منعقد شده است.
پژوهشهای مشترک، اجرای برنامههای آموزشی و تخصصی، گسترش ارتباط میان جوامع محلی و فعالان ژئوتوریسم، همکاریهای رسانهای و برنامههای معرفی و بازاریابی بینالمللی نیز از محورهای این همکاری عنوان شده است.
همین بخش از تفاهمنامه، شاید مهمترین نقطه برای سنجش آینده این همکاری باشد؛ اینکه ارتباط میان دو ژئوپارک تا چه اندازه بتواند از سطح جلسات و تبادل اسناد عبور کند و به پروژهها و تجربههایی برسد که نتیجه آن در قشم قابل مشاهده باشد.
تبادل تجربه در مدیریت گردشگری، آموزش نیروهای محلی، معرفی بهتر ظرفیتهای جزیره و استفاده از تجربه یک ژئوپارک دیگر در جذب گردشگر، میتواند بخشی از ظرفیتهای عملی چنین ارتباطی باشد.
سهم مردم محلی در دیپلماسی ژئوپارکی
در توسعه ژئوتوریسم، یکی از پرسشهای اصلی این است که مردم محلی چه سهمی از گردشگری خواهند داشت؟
اگر گردشگر تنها وارد منطقه شود، از یک جاذبه بازدید کند و بدون ایجاد ارتباط با جامعه محلی آنجا را ترک کند، بخش مهمی از ظرفیت توسعه پایدار شکل نمیگیرد. در مقابل، زمانی که راهنمایان محلی، کسبوکارهای بومی، صنایعدستی، اقامتگاهها و روایتهای فرهنگی منطقه در تجربه گردشگر نقش پیدا کنند، حفاظت از میراث طبیعی نیز میتواند برای جامعه محلی معنای ملموستری پیدا کند.
به همین دلیل، یکی از محورهای تفاهمنامه قشم و تاینینگ، توسعه ارتباط میان جوامع محلی و فعالان ژئوتوریسم است؛ موضوعی که میتواند همکاری میان دو ژئوپارک را از یک ارتباط صرفاً مدیریتی خارج کند.
سجاد اشگرف، مدیر ژئوپارک جهانی قشم، نیز انعقاد این تفاهمنامه را گامی در مسیر توسعه دیپلماسی ژئوپارکی قشم و تبدیل ظرفیتهای بینالمللی آن به همکاریهای عملی، تبادل دانش و ایجاد فرصتهای جدید برای توسعه ژئوتوریسم و جوامع محلی جزیره عنوان کرده است.
چالش اصلی؛ تبدیل یک ظرفیت جهانی به تجربهای ملموس
عنوان «ژئوپارک جهانی یونسکو» برای قشم، به خودی خود یک ظرفیت بینالمللی مهم محسوب میشود، اما ارزش واقعی چنین ظرفیتی زمانی آشکار خواهد شد که این جایگاه بتواند در توسعه دانش، حفاظت، گردشگری و اقتصاد محلی نقش ملموسی پیدا کند.
تفاهمنامه با ژ ئوپارک تاینینگ چین میتواند در همین مسیر، دریچهای تازه برای قشم باشد؛ دریچهای به سوی تبادل تجربه با مجموعهای که در سوی دیگر آسیا قرار دارد و در عین تفاوتهای جغرافیایی و فرهنگی، دغدغهای مشترک در حفاظت و بهرهبرداری پایدار از میراث زمین دارد.
اکنون پرسش اصلی، نه درباره ارزش امضای این تفاهمنامه، بلکه درباره گامهای بعدی آن است؛ اینکه چه پروژههای مشترکی تعریف میشود، چه تجربههایی میان دو مجموعه رد و بدل خواهد شد و سهم جوامع محلی قشم از این ارتباط جدید چه خواهد بود.
اگر پاسخ این پرسشها در ماهها و سالهای آینده به اقدامهای عملی تبدیل شود، تفاهمی که در لنکاوی مالزی میان نمایندگان دو ژئوپارک امضا شد، میتواند معنایی فراتر از یک رویداد بینالمللی داشته باشد؛ مسیری که از خلیج فارس آغاز میشود، به چین میرسد و شاید در نهایت، فرصتهای تازهای را برای حفاظت از میراث زمین و توسعه پایدار در جزیره قشم ایجاد کند.
انتهای پیام/7558