به گزارش خبرگزاری تسنیم از ورامین، هر سال با نزدیک شدن به مهرماه، خانواده‌ها آرام‌آرام خود را برای آغاز سال تحصیلی آماده می‌کنند؛ خرید کیف و کفش، تهیه لباس فرم، دفتر و لوازم‌التحریر و آماده‌کردن وسایل مدرسه، بخش ثابت روزهای پایانی تابستان است. اما در میان این همه برنامه‌ریزی، موضوعی که گاهی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، آماده‌کردن خود دانش‌آموز برای بازگشت به مدرسه است.

بازگشت به مدرسه برای کودک فقط تغییر یک برنامه روزانه نیست؛ تغییر سبک زندگی است. دانش‌آموزی که چند ماه دیرتر می‌خوابد، صبح‌ها دیر از خواب بیدار می‌شود و بخش زیادی از وقت خود را با بازی، تلفن همراه یا فعالیت‌های مورد علاقه‌اش می‌گذراند، نمی‌تواند انتظار داشته باشد از نخستین روز مهر بدون هیچ دشواری با برنامه مدرسه هماهنگ شود.

به همین دلیل، بهتر است خانواده‌ها چند روز مانده به آغاز سال تحصیلی، تغییرات را به‌تدریج شروع کنند. تنظیم ساعت خواب، کاهش زمان استفاده از تلفن همراه و بازی، مشخص کردن زمان مطالعه و ایجاد نظم در برنامه روزانه، اقداماتی ساده اما مؤثر هستند. مهم این است که این تغییرات ناگهانی و همراه با تنش نباشد؛ کودک باید فرصت داشته باشد خود را با شرایط جدید وفق دهد.

در این میان، آمادگی روانی اهمیت ویژه‌ای دارد. برخی دانش‌آموزان به‌خصوص کودکان پایه اول، ممکن است از ورود به مدرسه، جدایی از والدین، قرار گرفتن در محیط جدید یا برقراری ارتباط با معلم و همکلاسی‌ها نگرانی داشته باشند. گاهی یک جمله ساده از سوی والدین می‌تواند این نگرانی را بیشتر یا کمتر کند.

وقتی مدرسه در ذهن کودک با جمله‌هایی مانند اگر شیطنت کنی معلمت دعوایت می‌کند یا اگر درس نخوانی به مشکل می‌خوری تعریف شود، طبیعی است که تصویر مثبتی از مدرسه شکل نگیرد. بهتر است خانواده‌ها درباره مدرسه با آرامش صحبت کنند و آن را فرصتی برای یادگیری، پیدا کردن دوستان جدید و تجربه‌های تازه معرفی کنند؛ البته بدون اینکه سختی‌های احتمالی را نیز انکار کنند.

یکی از مهم‌ترین کارهایی که والدین می‌توانند پیش از شروع مدرسه انجام دهند، تمرین استقلال است. اینکه کودک خودش وسایلش را جمع کند، کیفش را مرتب کند، از لوازم شخصی‌اش مراقبت کند و برخی کارهای روزمره را بدون کمک والدین انجام دهد، فقط یک مهارت ساده نیست؛ این کار به افزایش اعتمادبه‌نفس او کمک می‌کند.

برای کلاس‌اولی‌ها حتی می‌توان از چند روز قبل، موقعیت‌هایی شبیه مدرسه را در خانه تمرین کرد. نشستن برای مدت کوتاه، گوش دادن به یک داستان یا فعالیت آموزشی، انجام یک کار مشخص در زمان معین و حتی تمرین خداحافظی کوتاه با والدین، می‌تواند از شدت اضطراب روزهای نخست بکاهد.

از سوی دیگر، نباید آمادگی دانش‌آموز را با فشار درسی اشتباه گرفت. برخی خانواده‌ها در روزهای پایانی تابستان تلاش می‌کنند با حجم زیادی از تمرین و مرور کتاب‌های درسی، فرزندشان را برای سال تحصیلی آماده کنند. در حالی که تعطیلات می‌تواند فرصتی برای استراحت، بازی، مطالعه آزاد و تقویت مهارت‌های اجتماعی کودک باشد.

مرور کوتاه و بدون فشار مطالب سال گذشته، خواندن کتاب‌های متناسب با سن، بازی‌های فکری و گفت‌وگو درباره تجربه‌های مدرسه، می‌تواند آمادگی بهتری ایجاد کند. هدف این نیست که دانش‌آموز پیش از آغاز کلاس‌ها دوباره درگیر فضای امتحان و تکلیف شود؛ هدف آن است که ذهن او به‌تدریج برای بازگشت به نظم آموزشی آماده شود.

موضوع دیگری که نباید فراموش شود، خواب و تغذیه است. کم‌خوابی می‌تواند روی تمرکز، خلق‌وخو و توان یادگیری دانش‌آموز اثر بگذارد. بنابراین بهتر است ساعت خواب از چند روز قبل به شکل تدریجی اصلاح شود. عادت به خوردن صبحانه نیز اهمیت زیادی دارد؛ دانش‌آموزی که صبح خود را با عجله و بدون صبحانه آغاز می‌کند، ممکن است در ساعات ابتدایی مدرسه انرژی و تمرکز کافی نداشته باشد.

در کنار خانواده، مدرسه و معلم نیز نقش مهمی در این فرایند دارند. روزهای نخست سال تحصیلی به‌ویژه برای دانش‌آموزان کم‌سن، زمان سازگاری با محیط جدید است. برخورد مناسب معلم، ایجاد احساس امنیت در کلاس و توجه به تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان می‌تواند این دوره را برای آنان آسان‌تر کند.

در نهایت، آمادگی برای مدرسه یک پروژه یک‌روزه نیست که با خرید یک کیف نو یا پوشیدن لباس فرم در اول مهر به پایان برسد. کودک باید از نظر جسمی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی برای ورود به محیط مدرسه آماده شود و این آمادگی بیش از آنکه از مدرسه آغاز شود، از خانه شکل می‌گیرد.

اگر خانواده‌ها به جای تمرکز صرف بر ظاهر بازگشت به مدرسه، کمی بیشتر به حال و هوای درونی فرزندشان توجه کنند، بسیاری از اضطراب‌ها و مشکلات روزهای نخست قابل پیشگیری خواهد بود. مهر می‌تواند شروعی شیرین باشد؛ به شرط آنکه دانش‌آموز را فقط با وسایل مدرسه راهی کلاس نکنیم، بلکه با آرامش، اعتمادبه‌نفس و آمادگی برای یک تجربه تازه همراهش کنیم.

یادداشت از: زهره تاجی،ـ کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی ـ فرهنگی

انتهای پیام/