به گزارش خبرگزاری تسنیم از دهگلان، آب، امروز نه‌تنها یک نیاز حیاتی، بلکه یکی از شاخص‌های اصلی توسعه پایدار و امنیت اجتماعی مناطق مختلف به شمار می‌رود؛ موضوعی که در استان کردستان با توجه به تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آبی و افزایش نیازهای جمعیتی، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. در چنین شرایطی، اجرای طرح‌های بزرگ آبرسانی می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در تضمین آینده شهرها و مناطق مختلف ایفا کند.

در میان طرح‌های مهم آبی کردستان، سد قوچم به‌عنوان یکی از پروژه‌های راهبردی، با هدف تأمین آب شرب پایدار شهرستان دهگلان و مدیریت بهینه منابع آبی احداث شده است؛ سازه‌ای که امروز از مرحله ساخت عبور کرده و با آغاز انتقال آب، به یکی از امیدهای اصلی مردم منطقه برای عبور از چالش‌های آبی تبدیل شده است.

این سد در منطقه‌ای از شهرستان دهگلان - استان کردستان که همواره با ضرورت مدیریت منابع محدود آب مواجه بوده، تنها یک مخزن ذخیره آب نیست؛ بلکه بخشی از یک زنجیره بزرگ تأمین، انتقال و مدیریت آب است که تکمیل آن می‌تواند زمینه‌ساز پایداری خدمات، توسعه زیرساختی و ارتقای کیفیت زندگی مردم دهگلان باشد.

با این حال، بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های سد قوچم همچنان در گرو تکمیل برخی زیرساخت‌ها و تأمین اعتبارات مورد نیاز است؛ موضوعی که مسئولان پروژه از آن به‌عنوان مهم‌ترین چالش پیش‌رو یاد می‌کنند. در کنار این مسئله، مدیریت کیفیت آب، کنترل آلاینده‌های حوزه آبریز و پایش مستمر شرایط مخزن نیز از موضوعات مهمی است که همزمان با انتقال آب دنبال می‌شود.

خبرنگار تسنیم امروز در راستای پیگیری مطالبات مردمی کم‌آبی در بازدید میدانی از سد قوچم، آخرین وضعیت این پروژه، روند انتقال آب شرب به دهگلان، اقدامات انجام‌شده برای حفظ کیفیت آب و مهم‌ترین موانع پیش‌روی تکمیل طرح را بررسی کرده است.

انتقال بیش از یک میلیون مترمکعب آب شرب به دهگلان

انتقال اضطراری آب شرب از سد قوچم به شهر دهگلان از اسفندماه سال 1403 به‌صورت شبانه‌روزی آغاز شده و تاکنون بیش از یک میلیون مترمکعب آب شرب بهداشتی از طریق این سامانه به شرکت آب و فاضلاب استان کردستان تحویل شده است.

با توجه به تغییرات شرایط کیفی آب مخزن سد در ماه‌های اخیر، مجموعه‌ای از اقدامات فنی و عملیاتی برای مدیریت کیفیت آب و استمرار انتقال آب شرب در دستور کار قرار گرفته است.

ایستگاه پمپاژ طرح به‌صورت 24 ساعته در مدار بهره‌برداری قرار دارد و همزمان اقداماتی برای مدیریت شرایط کیفی مخزن و کنترل عوامل مؤثر بر کیفیت آب انجام شده است.

یکی از اقدامات مهم در این زمینه، تخلیه بیش از 402 هزار مترمکعب آب از طریق تخلیه‌کننده تحتانی سد طی یک سال گذشته بوده که با هدف مدیریت شرایط کیفی مخزن، تخلیه رسوبات و خروج آب کم‌اکسیژن انجام شده است.

مدیریت کیفیت آب؛ از هوادهی تا برداشت از لایه‌های مناسب مخزن

یکی از چالش‌های طبیعی مخازن سدها، تغییرات کیفی آب در اثر افزایش دما و شکل‌گیری لایه‌بندی حرارتی است؛ موضوعی که در سد قوچم نیز مورد توجه قرار گرفته و اقدامات لازم برای کنترل آن انجام شده است.

هوادهی مخازن ایستگاه پمپاژ با استفاده از هفت دستگاه پمپ، از جمله اقدامات انجام‌شده برای بهبود شرایط آب ورودی به سامانه انتقال است.

همچنین با همکاری شرکت آب و فاضلاب استان کردستان، دو خط لوله پلی‌اتیلن به قطر 160 میلی‌متر از سطح مخزن سد به اتاق شیرآلات متصل شده تا امکان برداشت آب با کیفیت مناسب از لایه‌های سطحی مخزن فراهم شود. این خطوط در مجموع حدود 90 لیتر بر ثانیه آب را وارد سامانه انتقال می‌کنند.

طی روزهای اخیر نیز عملیات اجرایی مورد نیاز به‌صورت شبانه‌روزی و در مدت حدود 36 ساعت انجام شد و در حوالی روز جمعه 13 شهریور، تحویل آب به ایستگاه پمپاژ برقرار شد. همزمان با آغاز انتقال، عملیات رقیق‌سازی آب موجود در خط انتقال و مخزن نیز انجام گرفت و نمونه‌برداری و پایش کیفیت آب برای اطمینان از شرایط مناسب آب انتقالی ادامه یافت.

کیفیت عمومی آب سد قابل قبول است

در همین زمینه؛ نوید عفیفی، معاون اجرایی سد قوچم و سامانه‌های انتقال شرکت توسعه منابع آب و نیرو ایران در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به وضعیت کنونی این سد اظهار کرد: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده درباره کیفیت آب مخزن سد قوچم طی سال‌های 1401 تا 1405، کیفیت عمومی آب مخزن از نظر تأمین آب شرب در مجموع قابل قبول ارزیابی شده است.

وی افزود: با این حال، افزایش دمای هوا و شکل‌گیری لایه‌بندی حرارتی در فصل گرم سال، ضرورت پایش مستمر و مدیریت دقیق شرایط کیفی مخزن را افزایش داده است.

معاون اجرایی سد قوچم و سامانه‌های انتقال شرکت توسعه منابع آب و نیرو ایران تصریح کرد: در کنار اقدامات داخل مخزن، کنترل منابع آلاینده حوزه آبریز نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. ساماندهی فاضلاب روستاهای بالادست، جلوگیری از ورود فاضلاب به آبراهه‌ها و مخزن و کنترل آلاینده‌های ناشی از فعالیت‌های کشاورزی و دامپروری از جمله اقداماتی است که در حفظ کیفیت منابع آب نقش مستقیم دارد.

بر این اساس، وظایف دستگاه‌های مرتبط در حوزه کنترل و مدیریت منابع آلاینده پیش‌تر مشخص و در تاریخ 12 خرداد 1403 از سوی شرکت آب منطقه‌ای استان کردستان ابلاغ شده است.

تکمیل پروژه در گرو تأمین اعتبار

در کنار اقدامات انجام‌شده، تکمیل زنجیره انتقال و بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های سد قوچم همچنان نیازمند تأمین منابع مالی است؛ موضوعی که مدیران پروژه آن را مهم‌ترین چالش پیش‌روی طرح عنوان می‌کنند.

معاون اجرای سد قوچم با اشاره به اهمیت تکمیل اجزای مختلف پروژه اظهار داشت: برای تکمیل بخش‌های مختلف طرح و هماهنگ پیش رفتن اجزای پروژه، تأمین به‌موقع اعتبارات ضروری است.

وی بیان کرد: در حال حاضر برخی بخش‌ها فعال شده و تلاش می‌شود با تأمین منابع مالی، سایر اجزای پروژه نیز در ماه‌های آینده وارد مدار بهره‌برداری شود.

عفیفی با اشاره به نیاز حدود 3700 میلیارد تومان اعتبار برای تکمیل پروژه عنوان کرد: پیگیری منابع مختلف از جمله ظرفیت‌های ماده 56 و اعتبارات تبصره ماده 28 در حال انجام است.

وی با قدردانی از پیگیری‌های لهونی استاندر کردستان، نماینده مردم قروه و دهگلان در مجلس و مجموعه مدیران استان گفت: همه تلاش‌ها بر این است که روند اجرای پروژه متوقف نشود و با تزریق منابع مالی، شتاب ایجادشده در اجرای طرح حفظ شود.

تلاش برای استفاده از تمام ظرفیت‌های آبی

محسن حیدری، نماینده مجری طرح‌های شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران در کردستان نیز در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به اهداف اجرای این طرح اظهار کرد: این پروژه با دو هدف اصلی تأمین آب شرب شهرستان دهگلان و استفاده بهینه از ظرفیت‌های آبی موجود طراحی شده است.

وی افزود: بخشی از آب از سد آزاد تأمین و پس از طی مسیر انتقال به سامانه مرتبط با دهگلان منتقل می‌شود و تلاش شده از ظرفیت‌های موجود برای پایداری آب شرب منطقه استفاده شود.

حیدری با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای مدیریت کیفیت آب گفت: با تغییر شرایط دمایی و از بین رفتن لایه‌بندی حرارتی مخزن، شرایط کیفی آب نیز بهبود می‌یابد و اقدامات موقت انجام‌شده در این مدت، مشکل موجود را مدیریت کرده است.

نماینده وزارت نیرو در کردستان همچنین از طراحی ایستگاه پمپاژ ثابت در داخل بدنه سد، توسعه تصفیه‌خانه و اجرای راهکارهای تکمیلی برای افزایش اطمینان از کیفیت آب خبر داد و گفت: برای تأمین آب پایدار و مطمئن، تکمیل زیرساخت‌های تصفیه و انتقال ضروری است.

کنترل آلاینده‌ها؛ حلقه مهم حفاظت از آب شرب

یکی از موضوعات مهم در بهره‌برداری پایدار از سد قوچم، مدیریت منابع آلاینده در حوزه آبریز است؛ چراکه کیفیت آب تنها به وضعیت مخزن وابسته نیست و فعالیت‌های انسانی در مناطق بالادست نیز تأثیر مستقیمی بر آن دارد.

مدیریت فاضلاب روستاهای بالادست، جلوگیری از ورود پساب‌ها و کنترل فعالیت‌های کشاورزی و دامپروری از جمله اقداماتی است که باید با همکاری دستگاه‌های متولی دنبال شود.

مدیران پروژه تأکید دارند که اقدامات انجام‌شده در کنار برنامه‌های کنترلی، موجب شده تاکنون مشکل جدی در زمینه کیفیت و کمیت آب انتقالی ایجاد نشود.

سد قوچم؛ مسیر ادامه‌دار برای امنیت آبی دهگلان

بر اساس مشاهدات میدانی و عینی خبرنگار تسنیم؛ سد قوچم امروز تنها یک پروژه عمرانی نیست؛ بلکه بخشی از برنامه بلندمدت استان کردستان برای تأمین آب پایدار و مدیریت منابع آبی محسوب می‌شود.

تداوم انتقال شبانه‌روزی آب، پایش مستمر کیفیت، اجرای اقدامات فنی و پیگیری برای تکمیل زیرساخت‌ها نشان می‌دهد این طرح وارد مرحله‌ای مهم از بهره‌برداری شده است.

با این حال، تکمیل کامل پروژه و بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت‌های آن، نیازمند استمرار حمایت‌ها، تأمین اعتبارات و همراهی همه دستگاه‌های مسئول است؛ موضوعی که می‌تواند آینده تأمین آب شرب دهگلان را بیش از گذشته تضمین کند.

سد قوچم در پهنه شرقی استان کردستان و در فاصله حدود 30 کیلومتری شمال‌غربی شهرستان دهگلان، در منطقه‌ای مشرف بر دشت حاصلخیز لیلاخ قرار گرفته است؛ سازه‌ای راهبردی که به‌عنوان حلقه پایانی سامانه انتقال آب از سد آزاد، وظیفه تنظیم و توزیع آب برای شهرهای دهگلان و قروه را بر عهده دارد.

انتهای پیام/