ریزش سنگین پساب و فاضلاب در رودخانه قرهسو/ حال رودخانه خوب نیست
- اخبار استانها
- اخبار کرمانشاه
- 17 شهريور 1405 - 09:01
به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه، محیط زیست در جهان امروز دیگر صرفاً موضوعی مرتبط با طبیعت و منابع طبیعی نیست، بلکه به یکی از مهمترین مؤلفههای امنیت، سلامت و توسعه پایدار کشورها تبدیل شده است. تجربه بحرانهای زیستمحیطی، تغییرات اقلیمی، جنگها و منازعات منطقهای نشان داده است که هرگونه آسیب به منابع طبیعی میتواند پیامدهایی گسترده بر زندگی مردم، اقتصاد و حتی امنیت ملی برجای بگذارد.
استان کرمانشاه نیز با برخورداری از ظرفیتهای ارزشمند طبیعی، مناطق حفاظتشده، تنوع زیستی کمنظیر و جاذبههای طبیعی شاخص، در کنار فرصتهای فراوان با چالشهایی همچون گردوغبار، آتشسوزی عرصههای طبیعی، آلودگی منابع آب، کمبود نیروهای حفاظتی و مدیریت پسماند مواجه است. موضوعاتی که حفاظت از محیط زیست استان را به یکی از اولویتهای مهم مدیریتی تبدیل کردهاند.
در همین راستا، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کرمانشاه در گفتوگویی تفصیلی با تسنیم، ضمن تشریح آخرین وضعیت محیط زیست استان، از ارتباط مستقیم محیط زیست و امنیت ملی، کاهش خسارات ناشی از آتشسوزیها، تعیین تکلیف مدیریت غار قوریقلعه و منطقه چالابه، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و نقش تعیینکننده رسانهها در فرهنگسازی و مطالبهگری زیستمحیطی سخن گفته است.
دو روی یک سکه در توسعه پایدار
تسنیم: با توجه به شرایط منطقهای و جهانی، ارتباط محیط زیست با امنیت ملی را چگونه ارزیابی میکنید؟
دزفولینژاد: امنیت ما بهطور مستقیم با محیط زیست گره خورده است و این موضوع یک شعار نیست، بلکه یک واقعیت ساختاری است. اگر در حوزه امنیت ملی کوچکترین خدشهای وارد شود، قطعاً آثار و تبعات آن را در حوزه محیط زیست مشاهده خواهیم کرد. این ارتباط کاملاً دوسویه است؛ یعنی هم محیط زیست بر امنیت تأثیر دارد و هم امنیت بر محیط زیست.
در تجربههای جهانی نیز دیدهایم که در زمان جنگها، منابع طبیعی و زیستی کشورها دچار آسیبهای جدی میشوند. در برخی جنگها و درگیریهای منطقهای، از جمله آنچه در رسانهها بهعنوان جنگهای 40 روزه یا 12 روزه مطرح شد، مشاهده شد که زیرساختها و حتی مخازن سوخت مورد اصابت قرار گرفتند و این مسئله موجب آلودگی شدید هوا و ایجاد بحرانهای زیستمحیطی گسترده شد.
بنابراین باید بپذیریم که جنگ فقط یک پدیده انسانی یا نظامی نیست، بلکه یک بحران چندبعدی است که محیط زیست را هم درگیر میکند و آثار آن گاهی سالها باقی میماند. به همین دلیل ما همواره تأکید داریم که محیط زیست باید در سیاستگذاریهای کلان امنیتی نیز دیده شود.
در همین راستا، مناسبتهایی مانند هفته محیط زیست فرصت بسیار مهمی است تا دوباره این پیام را به جامعه منتقل کنیم که حفاظت از محیط زیست وظیفهای عمومی است. ما در سازمان یک شعار محوری داریم: «هر ایرانی یک محیطبان» که برگرفته از اصل پنجاهم قانون اساسی است. این اصل به صراحت میگوید حفاظت از محیط زیست وظیفه همگانی است و هیچ فردی نمیتواند خود را خارج از این مسئولیت بداند. محیط زیست یک امانت است که باید سالم و پایدار به نسلهای آینده تحویل داده شود.
واگذاری مدیریت غار قوری قلعه و چالابه پس از سالها بلاتکلیفی
تسنیم: در حوزه واگذاری مدیریت مناطق و اجرای طرح حفاظت مشارکتی چه اقداماتی انجام شده است؟
دزفولینژاد: یکی از مهمترین تحولات اخیر، موضوع احاله مدیریت برخی مناطق به اداره کل حفاظت محیط زیست استان است. از جمله این موارد، واگذاری مدیریت غار قوری قلعه از سازمان میراث فرهنگی به محیط زیست استان کرمانشاه است.
این منطقه بهعنوان یک اثر طبیعی ملی ثبت شده و در زمره مناطق چهارگانه قرار دارد، اما سالها مدیریت آن در اختیار دستگاههای دیگر و شرکتهای وابسته به حوزه گردشگری بوده است. پس از سالها پیگیری، در نهایت بر اساس رأی شورای حل اختلاف بین دستگاهی، مدیریت آن به اداره کل حفاظت محیط زیست استان واگذار شد.
در حال حاضر ما در حال برنامهریزی هستیم تا این منطقه در قالب ضوابط دقیق محیط زیستی و با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی مدیریت شود. هدف این است که هم ظرفیت گردشگری آن فعال شود و هم اصول حفاظت محیط زیستی بهصورت کامل رعایت گردد. این مدل، نمونهای از رویکرد جدید سازمان در قالب «حفاظت مشارکتی» است.
در کنار آن، منطقه گردشگری چالابه نیز بهعنوان ورودی منطقه حفاظتشده بیستون مورد توجه قرار گرفته است. برای این منطقه مطالعات جامع انجام شده، زونبندی صورت گرفته و در قالب زون تفرج گسترده تعریف شده است.
با توجه به ظرفیت بالای گردشگری این منطقه، فرآیند مناقصه برگزار شد و یک شرکت واجد شرایط که معیارهای محیط زیستی را رعایت کرده بود انتخاب گردید. قرارداد این پروژه در آستانه انعقاد است.
هدف اصلی این است که منطقه از وضعیت بلاتکلیفی خارج شود، ساماندهی پیدا کند و در عین حال فشار انسانی، ورود خودروها و تخریبهای احتمالی کنترل شود. در حال حاضر نیز تلاش شده با همکاری همیاران محیط زیست، وضعیت زباله و تردد در منطقه تا حد زیادی مدیریت شود.
کرمانشاه با کمبود محیطبان در 240 هزار هکتار مناطق حفاظتشده
تسنیم: وضعیت مناطق تحت مدیریت محیط زیست استان چگونه است؟
دزفولینژاد: در استان کرمانشاه حدود 240 هزار هکتار از اراضی در قالب مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد. این مناطق از ارزشمندترین زیستبومهای طبیعی استان محسوب میشوند و نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی دارند.
با این حال، چالشهای جدی در این حوزه وجود دارد. مهمترین مسئله، کمبود نیروی انسانی و امکانات است. ما با محدودیت جدی در تعداد محیطبانان مواجه هستیم و بر اساس استانداردهای جهانی، فاصله قابل توجهی با وضعیت مطلوب داریم. در استاندارد جهانی گفته میشود به ازای هر هکتار باید یک محیطبان وجود داشته باشد، اما در حال حاضر ما تنها حدود یکسوم این ظرفیت را در اختیار داریم.
با وجود این محدودیتها، همکاران ما با تلاش شبانهروزی، حضور میدانی مستمر و استفاده از ظرفیت جوامع محلی، سعی کردهاند خلأ موجود را تا حد ممکن جبران کنند.
کاهش خسارت آتشسوزیها با بهرهگیری از فناوریهای نوین
تسنیم: وضعیت آتشسوزی در عرصههای طبیعی چگونه بوده است؟
دزفولینژاد:در سالهای اخیر با پدیده آتشسوزیهای طبیعی مواجه بودهایم. در سال 1404 تعداد آتشسوزیها نسبت به سال قبل افزایش یافته است، اما نکته بسیار مهم این است که میزان خسارت و وسعت آتشسوزیها به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.
بهطور مشخص، در سال 1403 تعداد 31 فقره آتشسوزی با حدود 3098 هکتار خسارت ثبت شد، در حالی که در سال 1404 این عدد به 56 فقره افزایش یافت، اما سطح خسارت به حدود 1304 هکتار کاهش پیدا کرد. این یعنی با وجود افزایش تعداد حوادث، مدیریت بحران و سرعت واکنش بهطور جدی بهبود یافته است.
همچنین امسال برای نخستینبار از فناوریهای نوین و شرکتهای دانشبنیان برای پیشبینی احتمال وقوع آتشسوزی استفاده شده است. این سامانهها بر اساس شاخصهایی مانند دما، رطوبت، پوشش گیاهی و شرایط اقلیمی، هشدارهای اولیه صادر میکنند و نقش مهمی در پیشگیری دارند.
123 واحد آلاینده زیر ذرهبین محیط زیست کرمانشاه
تسنیم: وضعیت صنایع آلاینده در استان چگونه است؟
دزفولینژاد: در حال حاضر 123 واحد صنعتی، خدماتی و کشاورزی در استان در فهرست صنایع آلاینده قرار دارند. این واحدها موظف هستند بهصورت فصلی توسط آزمایشگاههای معتمد پایش شوند و نتایج آن در سامانه جامع محیط زیست ثبت شود.
این روند نشاندهنده افزایش سطح نظارت در استان است. هدف ما این نیست که صرفاً برخورد انجام دهیم، بلکه واحدها فرصت دارند مشکلات خود را رفع کنند و در مسیر بهبود عملکرد قرار بگیرند. در صورت عدم اصلاح، آنها وارد لیست آلایندهها میشوند.
گردوغبار؛ مهمترین عامل آلودگی هوای کرمانشاه
تسنیم: وضعیت آلودگی هوا در استان چگونه است؟
دزفولینژاد: در استان کرمانشاه مهمترین عامل آلودگی هوا گردوغبار است. در سال گذشته شهر کرمانشاه 54 روز هوای آلوده داشته است. در سایر شهرستانها نیز وضعیت متفاوت بوده است؛ بهعنوان نمونه اسلامآباد غرب 9 روز، سرپلذهاب 45 روز، قصرشیرین 91 روز، پاوه 22 روز و کنگاور 23 روز روز آلوده ثبت شده است.
این آمار بر اساس میانگین 24 ساعته و مطابق دستورالعملهای سازمان محیط زیست محاسبه میشود.
تنها یکسوم فاضلاب کرمانشاه تصفیه میشود
تسنیم: وضعیت رودخانه قرهسو چگونه است؟
دزفولینژاد: یکی از چالشهای مهم شهر کرمانشاه وضعیت رودخانه قرهسو است. در حال حاضر تنها حدود یکسوم فاضلاب شهر تصفیه میشود و بخش عمده آن وارد این رودخانه میگردد.
مدول دوم تصفیهخانه در مراحل پایانی قرار دارد و در صورت بهرهبرداری کامل، میتواند بخش زیادی از این مشکل را برطرف کند. البته به دلیل افزایش هزینهها و شرایط اقتصادی، روند اجرا با تأخیر مواجه شده است.
نخالههای ساختمانی و نقش شهرداریها
تسنیم: وضعیت پسماند در استان چگونه است؟
دزفولینژاد: مدیریت پسماند شهری بر عهده شهرداریهاست و محیط زیست نقش نظارتی دارد. در کارگروه مدیریت پسماند استان، موضوع نخالههای ساختمانی بهصورت جدی بررسی شده است.
شهرداریها موظف هستند محل مشخصی برای دفع و بازیافت نخالهها ایجاد کنند و از رهاسازی آنها در اطراف شهر جلوگیری شود. در صورت وجود تخلف، موضوع در کارگروه بررسی و پیگیری خواهد شد.
پسماندهای بیمارستانی؛ بیخطرسازی و نظارت کامل
تسنیم: وضعیت پسماند بیمارستانی چگونه است؟
دزفولینژاد: تمام پسماندهای بیمارستانی در مراکز درمانی بهصورت کامل تفکیک و بیخطرسازی میشوند و تحت نظارت محیط زیست و آزمایشگاههای معتمد قرار دارند. تاکنون مورد تخلف جدی در این حوزه مشاهده نشده است.
در یک مورد نیز به دلیل خرابی دستگاه بیخطرسازی، موضوع بلافاصله پیگیری و مشکل برطرف شد.
آمادهسازی 100 زمین برای نیروگاه خورشیدی
تسنیم: اقدامات استان در حوزه انرژیهای پاک چیست؟
دزفولینژاد: بر اساس برنامه هفتم توسعه، همه دستگاههای اجرایی مکلف هستند 20 درصد برق مصرفی خود را از انرژیهای تجدیدپذیر تأمین کنند.
در استان کرمانشاه این موضوع در حال اجراست و علاوه بر نصب پنلهای خورشیدی در برخی ادارات، بیش از 100 زمین برای احداث نیروگاههای خورشیدی زیر 10 مگاوات شناسایی و آماده واگذاری به سرمایهگذاران شده است. این موضوع میتواند یکی از ظرفیتهای مهم توسعهای استان باشد.
نقش تعیینکننده رسانهها در فرهنگسازی و مطالبهگری
تسنیم: نقش رسانهها را در حفاظت از محیط زیست چگونه میبینید؟
دزفولینژاد: اگر بخواهیم واقعبینانه نگاه کنیم، بخش عمدهای از موضوع محیط زیست، فرهنگی و اجتماعی است نه صرفاً اجرایی. تا زمانی که فرهنگ حفاظت از محیط زیست در جامعه نهادینه نشود، هیچ دستگاهی به تنهایی نمیتواند وضعیت مطلوب ایجاد کند.
در این میان رسانهها نقش کلیدی دارند. رسانهها نهتنها ابزار اطلاعرسانی هستند، بلکه بازوی اصلی فرهنگسازی و مطالبهگری نیز محسوب میشوند. اگر رسانهها به موضوع محیط زیست ورود دقیق، مستمر و مسئولانه داشته باشند، قطعاً میتوانند رفتار عمومی جامعه را تغییر دهند.
انتظار ما این است که رسانهها همچون گذشته در کنار مجموعه محیط زیست باشند، این تعامل را تقویت کنند و در واقع زبان گویای محیط زیست باشند. یعنی مشکلات را منعکس کنند، حساسیت اجتماعی ایجاد کنند، گزارشهای میدانی تولید کنند و با تصویر، تحلیل و روایت درست، موضوع محیط زیست را به یک دغدغه عمومی تبدیل کنند.
انتهای پیام/