به گزارش خبرگزاری تسنیم از بوشهر، محله بهبهانی در بافت تاریخی بوشهر در شمالی‌ترین نقطه این بندر که به دماغه ساحلی نیز مشهور است، جایگاه یکی از ارزشمندترین نمونه‌های معماری مسکونی دوران قاجار است. این منطقه که در گذشته محل سکونت تجار و بازرگانان بنام بوشهری بوده، امروزه با عماراتی که بخشی از آن‌ها همچنان فعال و پویا هستند، شناسنامه فرهنگی این بندر محسوب می‌شود. یکی از شاخص‌ترین این بناها، عمارتی است که ابتدا توسط مرحوم میرزا غلامحسین گلشن، معروف به گلشن بزرگ ساخته شد و بعدها با تغییر مالکیت، به عمارت طبیب شهرت یافت.

تأثیر سفرهای تجاری بر معماری بوشهر

مرحوم گلشن که از تجار سرشناس بوشهری بود، به واسطه تجارت دریایی و سفرهای مکرر به بنادر مختلف دنیا، با سبک‌های معماری متفاوت آشنایی داشت. وی با درک دقیق از اقلیم گرم و مرطوب بندر بوشهر، تلفیقی از هنر معماری بومی و الگوهای ساختمانی سایر بنادر را در بنای این عمارت به کار گرفت. این ساختمان که هم‌اکنون به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری بافت تاریخی شناخته می‌شود، فضایی آرامش‌بخش و منحصر‌به‌فرد را پیش روی بازدیدکنندگان قرار می‌دهد.

ساختار معماری و فضای ساباط‌ها

یکی از ویژگی‌های مهم عمارت‌های بافت تاریخی بوشهر که مشرف به دریا بودند، دارا بودن ساباط یا سایه‌انداز در ورودی بنا بود که علاوه بر ایجاد فضای خنک برای رهگذران، به عنوان بخشی از مسیر دسترسی محسوب می‌شد. هر یک از عمارت‌های شاخص، ساباط مخصوص به خود را داشتند که در عمارت طبیب نیز این سازه وجود داشت، هرچند که در گذر زمان تخریب شده است. این معبر نه تنها فضایی برای عبور و مرور پیاده، بلکه بستری برای تردد وسایل نقلیه در آن دوران بوده است.

جزئیات طراحی داخلی و حیاط مرکزی

عمارت طبیب در دو طبقه بنا شده و ورودی آن به حیاط مرکزی منتهی می‌شود. این نوع طراحی که در معماری بوشهر مرسوم بوده، به این دلیل حیاط مرکزی نامیده می‌شد که اتاق‌ها و بخش‌های مختلف ساختمان در دور تا دور حیاط شکل گرفته‌اند. وجود حوض آب در مرکز این حیاط، علاوه بر جنبه زیبایی شناختی، نقشی اساسی در تلطیف هوای گرم و ایجاد رطوبت مطبوع ایفا می‌کرده است. در طبقه اول بنا، شناشیرهایی با عرض یک متر و کف چوبی به چشم می‌خورد که با حفاظ‌های میلگرد تزیین شده و تقارن زیبایی در ضلع‌های شمالی و جنوبی ساختمان ایجاد کرده است.

مصالح و تزئینات بومی

دیواره‌های این عمارت با استفاده از سنگ‌های بوشهری و ملات ساروج بنا شده و نمای بیرونی آن با گچ‌کاری‌های ظریف پوشانده شده است. سقف‌های این بنا نیز همچون سایر عمارت‌های تاریخی این پهنه، با استفاده از تیرهای چندل پوشش یافته است. از دیگر عناصر چشم‌نواز این بنا، در و پنجره‌های هلالی شکل با شیشه‌های رنگی است که علاوه بر زیبایی ظاهری، با شکست نور، فضایی دلنشین و آرام‌بخش را در داخل اتاق‌ها ایجاد می‌کردند.

تغییرات کالبدی در طول زمان

این عمارت در سال‌های پس از ساخت، فراز و نشیب‌های متعددی را تجربه کرده است. بارندگی‌های شدید در سال‌های 47 و 48 موجب تخریب بخشی از سازه شد و در سال 50 نیز آب‌انبار موجود در حیاط مرکزی با آوار ساختمان‌های تخریب شده پر شد که اکنون اثری از آن باقی نمانده است. همچنین در کنار این عمارت، باغی سرسبز قرار داشت که درختان نخل، گل‌های کاغذی و گل‌های یاس در آن دیده می‌شد و فضایی دل‌انگیز به این مجموعه تاریخی می‌بخشید. امروزه حفظ و مرمت این بناها، گامی ضروری برای پاسداشت هویت فرهنگی و معماری بوشهر است.

انتهای پیام/