به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، رشد نرخ ارز در اقتصاد ایران به عنوان یک متغیر مهم اقتصادی، سیگنالی است که همزمان بر انتظارات تورمی، ارزش دارایی شرکت‌ها، سودآوری بنگاه‌ها و رفتار سرمایه‌گذاران اثر می‌گذارد. به همین دلیل، هر موج افزایشی دلار می‌تواند بخشی از نقدینگی سرگردان را دوباره به سمت بازار سهام هدایت کند.

در این خصوص باید گفت رابطه میان نرخ ارز و بورس تهران در شرایط عادی اقتصادی، رابطه‌ای ساده و یکسان برای همه شرکت‌ها نیست؛ اما در اقتصادی که بخش مهمی از درآمد شرکت‌های بزرگ به صادرات، قیمت‌های جهانی و نرخ تسعیر ارز وابسته است، تغییرات دلار به یکی از متغیرهای مهم در ارزش‌گذاری سهام تبدیل می‌شود. این روزها نیز نشانه‌های این ارتباط را می‌توان در رفتار بازار سهام مشاهده کرد؛ جایی که افزایش نرخ ارز همزمان با ورود نقدینگی حقیقی و رشد گسترده‌تر قیمت سهام همراه شده است.

دلار و تغییر ارزش شرکت‌ها

برسی‌هخا نشان می‌دهد نخستین کانال اثرگذاری نرخ ارز، سودآوری شرکت‌ها است؛ چرا که شرکت‌هایی که بخش قابل‌توجهی از درآمد خود را از صادرات به دست می‌آورند، با افزایش نرخ ارز در صورت ثبات سایر متغیرها، ریال بیشتری در ازای درآمد ارزی خود دریافت می‌کنند. این موضوع می‌تواند درآمد و سود ریالی آنها را افزایش دهد و در نتیجه، ارزش‌گذاری سهامشان را تحت تاثیر قرار دهد.

البته این رابطه نباید به‌صورت مکانیکی تفسیر شود؛ چون افزایش نرخ ارز ممکن است هزینه مواد اولیه، تجهیزات و سایر نهاده‌های وارداتی شرکت‌ها را نیز بالا ببرد. بنابراین اثر نهایی دلار بر سودآوری، به ساختار درآمد و هزینه هر شرکت بستگی دارد.

در مقابل، برخی شرکت‌های داخلی نیز از افزایش نرخ ارز از مسیر دیگری اثر می‌پذیرند. به عنوان مثال در شرایط تورمی، ارزش دارایی‌ها، موجودی کالا و قیمت فروش محصولات افزایش می‌یابد و این مسئله می‌تواند ارزش اسمی شرکت‌ها را بالا ببرد. به همین دلیل است که در دوره‌های تورمی، بازار سهام گاهی همراه با رشد سایر بازارهای دارایی حرکت می‌کند.

کانال دوم؛ انتظارات تورمی

البته اثر دلار بر بورس فقط در صورت‌های مالی شرکت‌ها خلاصه نمی‌شود؛ و شاید مهم‌تر از آن، تاثیر نرخ ارز بر ذهنیت سرمایه‌گذاران باشد؛ چرا که وقتی دلار در مدت کوتاهی افزایش پیدا می‌کند، سرمایه‌گذار تنها قیمت ارز را نمی‌بیند؛ بلکه ممکن است افزایش قیمت کالاها، خدمات، هزینه تولید و سایر دارایی‌ها را نیز در آینده محتمل بداند. در نتیجه، نگهداری نقدینگی ریالی جذابیت کمتری پیدا می‌کند و بخشی از سرمایه به سمت دارایی‌هایی حرکت می‌کند که امکان جبران کاهش قدرت خرید را دارند.

این در شرایطی است که بورس یکی از این مقاصد است؛ و بازار سهام در واقع مالکیت بخشی از یک بنگاه اقتصادی است و بنابراین می‌تواند در بلندمدت از رشد ارزش اسمی دارایی‌ها و درآمد شرکت‌ها اثر بگیرد. همین ویژگی باعث می‌شود در دوره‌های افزایش انتظارات تورمی، تقاضا برای سهام نیز تقویت شود.

چرا همه سهام از دلار سود نمی‌برند؟

به باور کارشناسان یکی از خطاهای رایج در تحلیل بازار سهام این است که افزایش دلار را به معنای رشد یکسان همه نمادها بدانیم؛ این در شرایطی است که در عمل، حساسیت شرکت‌ها به ارز کاملا متفاوت است؛ چرا که شرکت‌های صادرات‌محور معمولا ارتباط مستقیم‌تری با نرخ ارز دارند، اما شرکت‌هایی که وابستگی بالایی به مواد اولیه وارداتی دارند، ممکن است با افزایش هزینه‌ها مواجه شوند. از سوی دیگر، شرکت‌هایی که فروش آنها عمدتا داخلی است، ممکن است با فاصله زمانی و از مسیر تورم و افزایش قیمت محصولات اثر بگیرند.

بنابراین، در دوره رشد دلار، بازار سهام به تدریج میان شرکت‌هایی که توان انتقال افزایش هزینه به قیمت فروش را دارند و شرکت‌هایی که چنین قدرتی ندارند، تفاوت قائل می‌شود. این موضوع می‌تواند یکی از دلایل جابه‌جایی مداوم نقدینگی میان صنایع و نمادها باشد.

یک نکته مهم درباره رشد بورس

بررسی وضعیت کنونی بازار سرمایه نشان می‎دهد که با وجود تقویت تقاضا، افزایش قیمت سهام را نباید صرفا به رشد دلار نسبت داد؛ چرا که این روزها بازار سرمایه علاوه بر نرخ ارز، از متغیرهایی مانند نرخ بهره، قیمت‌های جهانی کالاها، سیاست‌های دولت، بودجه، وضعیت تولید شرکت‌ها و چشم‌انداز سیاسی اثر می‌گیرد.

از سوی دیگر، رشد سریع شاخص‌ها خود می‌تواند رفتار معامله‌گران را تغییر دهد. سرمایه‌گذاری که در مدت کوتاهی بازده قابل‌توجهی کسب کرده، ممکن است بخشی از سهام خود را بفروشد و سود شناسایی کند. بنابراین حتی در یک روند صعودی نیز افزایش عرضه طبیعی است.

در مجموع باید گفت اگر افزایش نرخ ارز همراه با رشد ارزش معاملات، ورود پول حقیقی و بهبود چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها باشد، بورس می‌تواند از این شرایط به‌عنوان یک محرک بنیادی استفاده کند. اما اگر رشد دلار صرفا ناشی از افزایش ریسک و نااطمینانی باشد، ممکن است بخشی از نقدینگی ترجیح دهد به بازارهایی مانند طلا و ارز برود که واکنش مستقیم‌تری به این ریسک‌ها دارند.

از این منظر، تداوم ورود پول حقیقی یکی از مهم‌ترین متغیرهایی است که باید زیر نظر گرفته شود. با این حال، برای ادامه این روند صعودی بورس، صرف افزایش نرخ ارز کافی نیست؛ و بازار سرمایه زمانی می‌تواند از رشد دلار به‌عنوان یک مزیت پایدار بهره ببرد که این افزایش به بهبود سودآوری شرکت‌ها، افزایش ارزش واقعی بنگاه‌ها و تقویت اعتماد سرمایه‌گذاران منجر شود.

انتهای پیام/