محمدمهدی بحرالعلوم دبیر ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن کریم، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در تشریح آخرین تحولات طرح ملی حفظ قرآن کریم، با اشاره به پیشینه شکل‌گیری این طرح گفت: پیرو مطالبه مقام معظم رهبری برای تربیت 10 میلیون حافظ قرآن کریم که هدفی متعالی و نیازمند همت ملی و رویکردی نهضت‌گونه است، مذاکرات و جلساتی با حضور مدیران قرآنی انجام شد که نهایتاً به تصویب «سند ملی حفظ قرآن» در شورای توسعه فرهنگ قرآنی در سال 1395 انجامید.

وی با بیان اینکه این سند در لایه راهبردی، تشکیل ستادی متشکل از اعضای حقیقی و حقوقی را پیش‌بینی کرده بود، افزود: این ستاد در ابتدای تأسیس (سال 1396) و دبیرخانه آن در شورای توسعه فرهنگ قرآنی مستقر بود، اما پس از حدود یک سال و نیم، مسئولیت آن به سازمان اوقاف و امور خیریه واگذار شد.

بحرالعلوم توضیح داد: این ستاد تا آبان‌ماه سال 1405 (حدود 5 سال) در آن سازمان فعالیت داشت، اما پس از انصراف سازمان اوقاف از ادامه میزبانی و ایجاد نوعی بلاتکلیفی، مباحث بازتعریف ساختار و رویکرد ستاد در شورای توسعه فرهنگ قرآنی جدی شد.

بازگشت انگیزه‌های واقعی به بدنه تصمیم‌گیری

دبیر ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن با تأکید بر دو رویکرد اصلی در بازطراحی این ساختار تصریح کرد: رویکرد نخست ما این بود که انگیزه‌های واقعی و تجربه‌های ارزشمند حوزه حفظ قرآن به بدنه ستاد و زیرمجموعه‌های آن بازگردد. در گذشته گاهی مشاهده می‌شد افرادی بدون دغدغه و اعتقاد قلبی به مقوله حفظ، کرسی‌های مدیریتی را اشغال می‌کردند که عملاً منجر به رکود می‌شد؛ بنابراین شرط اصلی حضور در این ساختار، داشتن تجربه، همت و اعتقاد راسخ به امر حفظ است.

وی با اشاره به رویکرد دوم این تحول ساختاری گفت: فعالیت‌ها باید به صورت قرارگاهی پیگیری شود. در ادبیات مدیریتی، قرارگاه به معنای ساختاری ستادی است که به صف بسیار نزدیک بوده و خود در میدان عمل حضور دارد. در این مدل، فاصله‌ای میان تصمیم‌گیران و فعالان واقعی میدان حفظ قرآن وجود ندارد و تصمیم‌سازان، همان کسانی هستند که در میدان حاضر می‌شوند.

ترکیب متوازن ستاد؛ 50 درصد مردمی و 50 درصد حاکمیتی

بحرالعلوم با تشریح ترکیب اعضای این ستاد یادآور شد: بر اساس آیین‌نامه، این ستاد 18 عضو دارد که ترکیبی متوازن و کارآمد است. 50 درصد از اعضا را شخصیت‌های حقیقی و حقوقی مردمی، شامل مدیران مؤسسات موفق و اساتید برجسته حفظ قرآن تشکیل می‌دهند و 50 درصد دیگر نمایندگان دستگاه‌های حاکمیتی دارای وظایف رسمی در این حوزه هستند؛ از جمله سازمان تبلیغات اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان صدا و سیما و حوزه‌های علمیه.

منطق «مخاطب‌محوری» در شکل‌گیری قرارگاه‌های چهارگانه

این فعال و پژوهشگر قرآنی در پاسخ به این پرسش که منطق شکل‌گیری قرارگاه‌های تخصصی زیرمجموعه ستاد چیست، اظهار داشت: منطق اصلی ما «مخاطب‌محوری» است. ما بررسی کردیم که مخاطبان اصلی در کجا حضور دارند. از آنجا که بهترین سن برای حفظ، سن دانش‌آموزی است، قرارگاه دانش‌آموزی و فرهنگیان در آموزش و پرورش مستقر شد.

وی ادامه داد: با توجه به ظرفیت عظیم نهادهای مردمی مانند جامعه‌القرآن، کانون‌های فرهنگی و مکتب‌القرآن‌ها، قرارگاه مردمی در سازمان بسیج شکل گرفت. قرارگاه دانشگاهیان در نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها و قرارگاه نیروهای نظامی و انتظامی در ستاد کل نیروهای مسلح مستقر شدند.

بحارالعلوم با تصریح بر انعطاف‌پذیری این ساختار خاطرنشان کرد: ما در این آیین‌نامه هیچ بن‌بستی ایجاد نکرده‌ایم. ستاد این اختیار را دارد که بر اساس عملکرد میدانی، قرارگاه‌ها را افزایش، کاهش یا ادغام کند و مسئولان آن را تغییر دهد. شناور بودن ساختار به ما اجازه می‌دهد تا از تحمیل ناکارآمدی جلوگیری کرده و کارآمدی را به حداکثر برسانیم. همچنین برای مدیریت هم‌پوشانی‌های احتمالی، جلسات مشترکی میان مسئولان قرارگاه‌ها و چهار کارگروه مشورتی ستاد برگزار می‌شود.

نیاز به بازتعریف تعاملات با قرارگاه نیروهای مسلح

دبیر ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن در بخش دیگری از سخنان خود و در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت برنامه‌های حفظ قرآن در نیروهای مسلح، با اشاره به سوابق درخشان این نهاد تصریح کرد: تجربیات دو دهه گذشته نشان می‌دهد که نیروهای نظامی و انتظامی توفیقات بسیار خوبی در این عرصه داشته‌اند.

بحرالعلوم گفت: به عنوان نمونه، شهید باقری، رئیس فقید ستاد کل نیروهای مسلح، شورای عالی قرآن را در این نیروها تأسیس کرده و موضوع حفظ را در آنجا پیگیری می‌کردند. همچنین حضور شخصیت‌هایی مانند سردار سرلشکر سلامی که خود از حافظان قرآن کریم هستند، در همایش‌های بزرگ حافظان، گواه این ظرفیت عظیم است.

وی در پایان گفت: به دلیل برخی شرایط خاص اخیر، تعامل با این قرارگاه نیاز به شفاف‌سازی و بازتعریف مجدد دارد. ما در جریان فعالیت‌ها هستیم و فعال‌سازی مجدد این قرارگاه بر اساس ساختار جدید، موجب جهشی کم‌نظیر در تربیت حافظان قرآن در بین نیروهای مسلح است.

انتهای پیام/