دکتر سیده زهره برقعی، مدیر جامعة الزهرا سلام الله علیها، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، به بررسی طرح‌های نقش‌آفرینی زنان حوزوی در سطوح بین‌المللی پرداخت و گفت: با توجه به ظرفیت بین‌المللی جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها، ما معتقدیم امروز یکی از مهم‌ترین میدان‌های تقویت جبهه مقاومت، میدان «افکار عمومی جهان» و «جنگ روایت‌ها» است. در واقع، اگر در گذشته میدان مقاومت بیشتر در جغرافیای نظامی تعریف می‌شد، امروز بخش مهمی از آن در عرصه روایت، رسانه و تولید معنا شکل می‌گیرد. بر همین اساس، در مجموعه جامعه‌الزهرا تلاش کرده‌ایم این ظرفیت علمی و انسانی گسترده را به یک کانون پیونددهنده کنشگران زن در جبهه مقاومت تبدیل کنیم.

میدان مقاومت امروز از جغرافیای نظامی به عرصه روایت و رسانه منتقل شده است

وی، روایت‌سازی فعال در برابر جنگ روایت‌ها را یکی از محورهای فعالیت بین‌الملل حوزه علمیه خواهران دانست و افزود: تلاش کرده‌ایم با تولید محتوای چندزبانه و چندرسانه‌ای، روایت جبهه حق‌طلبان را در سطح بین‌الملل بازنمایی کنیم؛ روایتی که تقابل میان جبهه استکبار و ملت‌های آزاده را روشن می‌کند و نشان می‌دهد مقاومت صرفاً یک واکنش سیاسی نیست؛ بلکه یک مطالبه انسانی برای عدالت و کرامت است.

مدیر جامعه الزهرا محور دوم را مخاطب‌محوری در ارتباطات بین‌المللی معرفی کرد و ادامه داد: تجربه نشان داده پیام واحد برای همه جهان کارآمد نیست. بنابراین تولیدات رسانه‌ای ما متناسب با جغرافیای مخاطب طراحی می‌شود؛ از کنشگران محور مقاومت در منطقه گرفته تا آزادگان جهان که به دنبال فهمی عمیق‌تر از تحولات ایران و منطقه هستند. در این چارچوب، معرفی ایران به‌عنوان کشوری عدالت‌خواه و حامی مظلومان و نیز بازنمایی همبستگی ملت ایران در برابر فشارهای بیرونی، بخشی از این روایت‌سازی است.

تولیدات رسانه‌ای باید متناسب با جغرافیای مخاطب طراحی می‌شود

وی محور دیگر را شبکه‌سازی میان کنشگران زن در جبهه مقاومت دانست و گفت: جامعه‌الزهرا با برخورداری از شبکه گسترده دانش‌آموختگان و طلاب بین‌المللی و تشکل زبان‌دان‌ها، ظرفیت کم‌نظیری برای ایجاد ارتباط میان زنان کنشگر در کشورهای مختلف دارد. ما تلاش کرده‌ایم این «خانواده بین‌الملل» را به یک شبکه فعال تبدیل کنیم؛ شبکه‌ای که بتواند در بزنگاه‌های سیاسی و رسانه‌ای، با تولید محتوا، تحلیل و روایت‌گری، صدای مشترک جبهه مقاومت را تقویت کند.

استاد حوزه علمیه، تبیین شخصیت‌های الهام‌بخش مقاومت برای افکار عمومی جهان را از محورهای مهم فعالیت بین‌المللی خواند و افزود: در این چارچوب، معرفی رهبران جریان مقاومت و تبیین ابعاد معنوی، اخلاقی و اجتماعی شخصیت آنان، بخش مهمی از فعالیت‌های محتوایی ما را تشکیل می‌دهد. در مجموع، هدف ما این است که ظرفیت بین‌المللی جامعه‌الزهرا صرفاً به تربیت علمی طلاب خارجی محدود نشود؛ بلکه به یک جبهه فکری منسجم و شبکه جهانی از زنان آگاه و کنشگر تبدیل شود؛ زنانی که با پشتوانه اعتقاد به مهدویت و ظهور در هر نقطه از جهان بتوانند با زبان فرهنگ، رسانه و اندیشه، از حقیقت مقاومت دفاع کنند و صدای ملت‌های مظلوم را به افکار عمومی جهان برسانند.

تبدیل ظرفیت بین‌المللی جامعه‌الزهرا به جبهه فکری منسجم 

دکتر برقعی با بیان تلاش‌های جامعة الزهرا برای ایجاد ساختارهای عملیاتی، یکی از نمونه‌های مهم در این زمینه را تشکل «حرا» دانست و اضافه کرد: «حرا» به عنوان یک واحد نوآور و فناور در عرصه بین‌الملل با تمرکز بر موضوع «زن و خانواده» شکل گرفته و مأموریت اصلی آن تولید بسته‌های سیاستی و راهبردی و همچنین ایده‌پردازی برای کنشگری در سطح بین‌المللی است. در واقع حرا تلاش می‌کند ظرفیت علمی حوزه را به «فکر راهبردی» در عرصه جهانی تبدیل کند. در جریان آنچه ما از آن به عنوان «جنگ تحمیلی سوم» یاد می‌کنیم، این مجموعه با همکاری و هم‌اندیشی جمعی از فعالان بین‌الملل و بانوان غیرایرانی، بسته سیاستی «اهداف و راهبردهای فعالیت رسانه‌ای بین‌المللی در موضوع تجاوز رؤوس استکبار به ایران» را تدوین کرد.

وی ادامه داد: بر اساس این بسته سیاستی، مجموعه‌ای از ایده‌های عملیاتی طراحی شد و در اختیار شبکه فعالان و سرشبکه‌های بین‌المللی قرار گرفت تا بتوانند در فضای رسانه‌ای جهان، روایت دقیق‌تر و مؤثرتری از واقعیت‌های ایران و جبهه مقاومت ارائه دهند. در واقع ما تلاش می‌کنیم با چنین ابتکارهایی، ظرفیت علمی و انسانی جامعه‌الزهرا را به یک شبکه اندیشه‌ورز و کنشگر در سطح بین‌الملل تبدیل کنیم؛ شبکه‌ای از زنان آگاه که بتوانند در میدان روایت و افکار عمومی جهانی، از حقیقت مقاومت و کرامت زن مسلمان دفاع کنند.

استاد حوزه علمیه، بزرگ‌ترین چالش در مسیر حضور حداکثری و مؤثر روحانیت خواهر در عرصه‌های جهادی و بین‌المللی را نه کمبود انگیزه و نه کمبود ظرفیت، بلکه مسأله اصلی را شناسایی، سازمان‌دهی و به‌کارگیری هدفمند این ظرفیت عظیم دانست و گفت: امروز در حوزه‌های علمیه خواهران، سرمایه انسانی بسیار ارزشمندی از بانوان طلبه وجود دارد که از نظر علمی، معرفتی و حتی مهارت‌های فرهنگی و رسانه‌ای توان حضور در میدان‌های گسترده‌تری را دارند؛ اما این ظرفیت هنوز در برخی موارد به صورت کامل شبکه‌سازی و جهت‌دهی نشده است. چالش دیگر، تصویرسازی‌های نادرست از زن مسلمان و زن طلبه در سطح بین‌الملل است. رسانه‌های مسلط جهانی سال‌ها تلاش کرده‌اند زن محجبه و دیندار را به عنوان زنی منزوی و فاقد نقش اجتماعی معرفی کنند. طبیعی است که این تصویرسازی نادرست، کار کنشگران زن مسلمان را در عرصه جهانی دشوارتر می‌کند و نیازمند روایت‌گری فعال و هوشمندانه است.

وی افزود: حضور مؤثر در عرصه بین‌الملل نیازمند مهارت‌های مکمل است؛ مهارت‌هایی مانند زبان‌های بین‌المللی، سواد رسانه‌ای، آشنایی با فرهنگ‌های مختلف و توانایی تولید محتوای متناسب با مخاطب جهانی. خوشبختانه امروز در بسیاری از مراکز حوزوی این توجه در حال شکل‌گیری است و ما شاهد حرکت به سمت تربیت طلابی هستیم که علاوه بر عمق علمی، توان کنشگری در میدان‌های فرهنگی و رسانه‌ای جهانی را نیز داشته باشند. بنابراین چالش اصلی بیشتر به مرحله گذار از ظرفیت به سازمان‌یافتگی و اثرگذاری جهانی برمی‌گردد. به نظر می‌رسد هرچه شبکه‌سازی میان طلاب خواهر، تقویت مهارت‌های ارتباطی و حضور فعال در میدان روایت تقویت شود، بانوان طلبه می‌توانند نقش بسیار پررنگ‌تری در عرصه‌های جهادی و بین‌المللی ایفا کنند.

مدیر جامعه الزهرا، با بیان برنامه‌های این مرکز برای ایجاد ظرفیت ثبت تجربیات بانوان از جریان و روایت جنگ تحمیلی گفت: در جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها، ثبت تجربه‌های جنگ و بحران، امتداد یک جریان از پیش طراحی‌شده است. در چله‌های اول و دوم اقتدار و استقامت، دغدغه اصلی ما جریان‌سازی ایمانی و بصیرتی برای همنوایی با امت اسلامی و تقویت سرمایه اجتماعی کشور بود. بر همین اساس، مسیر کنشگری فردی، خانوادگی و اجتماعی برای طیف‌های مختلف کودک، نوجوان، جوان و خانواده تعریف شد. در چله اول، با نام‌گذاری هدفمند روزها، تولید نظام‌مند یادداشت‌های علمی و محتوای چندرسانه‌ای، شکل‌گیری حلقه‌های تبیینی در همه بخش‌ها، و برپایی موکب‌های فرهنگی و اجتماعی، یک همگرایی سازمان‌یافته شکل گرفت که نشان داد یک نهاد علمی می‌تواند به کانون اثرگذار در انسجام گفتمانی انقلاب اسلامی تبدیل شود. در چله دوم نیز با تمرکز بیشتر بر جهت‌گیری‌های تمدنی و تقویت کنش‌های بین‌المللی، این حرکت عمق و انسجام بیشتری یافت.

وی افزود: مجموعه تلاش‌های ما در چله‌های اول و دوم اقتدار و استقامت، نه‌تنها به تعمیق فهم مفاهیم بنیادین انقلاب انجامید؛ بلکه ثابت کرد جامعه‌الزهرا در بزنگاه‌های تاریخی، ظرفیت نقش‌آفرینی مؤثر در «تولید معنا»، «هدایت فکری»، «آفرینش شور و شعور توأمان» و «موج‌سازی و ایجاد جریان کنشگری و راهبری» را دارد. این دستاوردها اکنون ما را به گام تدبیر برای چله سوم و ایام پساجنگ رهنمون کرده است؛ جایی که باید با «تدبیر منظومه معرفتی، الهیاتی، عملیاتی و گفتمان‌سازی برای دوران پساجنگ»، از طریق همگرایی سازمان‌یافته، بسیج درونی ظرفیت‌ها و ترابط با نهادهای برون‌مجموعه‌ای، به کانونی اثرگذار در امیدآفرینی حقیقی و تقویت انسجام گفتمانی انقلاب اسلامی بدل شویم.

جامعه‌الزهرا در بزنگاه‌های تاریخی ظرفیت «تولید معنا» و «هدایت فکری» را دارد

دکتر برقعی، یکی از دغدغه‌های جدی در حوزه خواهران را ثبت تجربه‌های ارزشمند بانوان حوزوی در میدان‌های بحران و جنگ خواند و ادامه داد: تلاش ما این است که این تجربه‌ها صرفاً در حد خاطره یا تجربه‌های پراکنده باقی نماند، بلکه به یک دانش قابل انتقال و دستورالعمل عملیاتی برای مواجهه با بحران‌های اجتماعی تبدیل شود. بر همین اساس، در جامعه‌الزهرا تلاش کرده‌ایم از همان ابتدای این تحولات، رویکردی نظام‌مند برای ثبت، تحلیل و بهره‌برداری از این تجربه‌ها طراحی کنیم.

وی اضافه کرد: در این چارچوب، نخستین گام طراحی سیاست‌ها و رویکردهای کلان و تعیین محورهای اقدام بوده است. پس از آن، طراحی عملیاتی در ابعاد مختلف صورت گرفته؛ از جمله طراحی محتوا، شبکه‌های کنشگری، قالب‌های ارائه پیام و نیز تعیین میدان‌های کنش اجتماعی و فرهنگی. در کنار این موارد، سازمان‌دهی منابع انسانی شامل طلاب، اساتید و کارکنان و همچنین بهره‌گیری از ظرفیت‌های فناورانه و رسانه‌ای برای ثبت و انتشار این تجربه‌ها در دستور کار قرار گرفته است.

استاد حوزه علمیه، در بیان فعالیت‌های حوزه در مرحله اجرایی این طراحی گفت: مجموعه گسترده‌ای از فعالیت‌ها شکل گرفته که هرکدام بخشی از تجربه زیسته بانوان طلبه در مواجهه با بحران را ثبت و مستندسازی می‌کند. بخشی از این فعالیت‌ها در قالب تولیدات محتوایی بوده است؛ از یادداشت‌های علمی و تبیینی، یادداشت‌های قرآنی و تربیتی با محور «اخلاق مقاومت» و «بانوان مقاوم»، تا ویژه‌نامه‌ها و محصولات تحلیلی که می‌تواند مبنای مطالعات آینده در حوزه مدیریت بحران اجتماعی قرار گیرد. در کنار آن، تولید محصولات چندرسانه‌ای نیز دنبال شده است؛ از پادکست‌ها و کلیپ‌ها تا اینفوگرافی‌ها، بسته‌های آموزشی و همکاری با گروه‌های مستندساز برای ثبت روایت‌های میدانی. این محصولات در واقع تلاش می‌کنند تجربه‌های زیسته طلاب و کنشگران زن را به روایت‌های قابل فهم و قابل انتقال برای نسل‌های بعدی تبدیل کنند.

خبرنگار: زهرا شعبان زاده

انتهای پیام/