به گزارش گروه امام و رهبری خبرگزاری تسنیم، در سومین نشست از سلسله نشست‌های «موقعیت تازه ایران در پرتو بعثت مردم»، که به همت مرکز مطالعات راهبردی خبرگزاری تسنیم، برگزار شد، آقای دکتر حسین محمدی‌فام، رئیس مرکز امام و انقلاب اسلامی جهاد دانشگاهی و مدرس دانشگاه، با موضوع «مبانی دینی نقش مردم در حکومت اسلامی از قرآن و سنت تا سیره رهبران انقلاب» به ارائه و سخنرانی پرداخت.

گزارش تصویری نشست

محمدی‌فام در ابتدای سخنرانی خود، در اهمیت انتخاب این عنوان گفت، که باید نگاه درست نسبت به رهبری دینی و ولایت فقیه در بین مردم و به خصوص مذهبی‌ها رواج پیدا کند و تعریف درست و حوزه وظایف ولایت فقیه به خوبی تبیین شود تا با دیکتاتوری اشتباه گرفته نشود.

کار حکومت اولیای خدا با مردم پیش می‌رود

وی در تفاوت ولایت فقیه با نظام سلطنتی و دیکتاتوری عنوان کرد که ولایت فقیه به این معنا نیست که فرد دستوری بدهد و مردم چشم بگویند، حتی در یک پله بالاتر در حکومت دینی امام معصوم و پیامبر هم این نگاه اشتباه است و آنان به دنبال رشد دادن مردم بودند و لذا جایی که مردم پای کار نبودند، حتی امیرالمومنین علیه السلام خانه نشینی را انتخاب کرد و به زور بر مردم حکومت نکرد. مردم در اسلام و جامعه اسلامی، نقش جدی‌ای دارند و پیامبر هم با مردم، کار حکومت‌داری خود را پیش برده است، آیاتی که در این زمینه بر پیامبر نازل شده و از او خواسته که با مردم مشورت کند و پس از آن، تصمیم خود را بگیرد[1]، گویای این موضوع است، با این وجود ما گاهی غرق در این اصل که پیامبر در همه ابعاد زندگی معصوم است[2] می‌شویم و لزوم مشورت با مردم که از دستورات خداوند است را به فراموشی می‌سپاریم.

محمدی‌فام در ادامه سه حوزه را ذکر کرد که ولی فقیه، نمی‌تواند نظر مردم را در آن دخالت دهد و مشورت کند و باید حکم و دستور خداوند در آن به طور کامل اجرا شود، اول؛ در حوزه فقه و باید و نباید عملی بشر، دوم؛ در حوزه اعتقاد و باید و نباید فکری و سوم؛ در حوزه خلق‌ و خو و اخلاقیات که سه علم اصلی اسلام هستند.

وی با بیان اینکه اما در حوزه مسائل اجتماعی و اجرایی و فرایند تصمیم گیری اداره حکومت، نظر و انتخاب مردم نقش حائز اهمیتی دارد و باید به آن توجه ویژه‌ای شود، افزود: برای مثال در حوزه وجوب حجاب که حکم صریح خداوند است مشورت کردن و اعمال نظر مردم جایز نیست، اما تصمیم گیری برای نحوه جنگ، همانطور که پیامبر نیز مشورت می‌کردند، توجه به خواست عموم اهمیت دارد.

تکریم مردم، با مشورت با آنها

محمدی‌فام از فعالان فکری و فرهنگی خواست تا در تفکیک این دو حوزه، کار و فعالیت کنند و در این‌باره افزود: شیخ طبرسی در مجمع‌البیان، حکمت مشورت با مردم را، تکریم آنها معرفی کرده است، یعنی یکی از جلوه‌های آیه‌ی «وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ»، تکریم مردم به وسیله پیامبر و مشورت و به رسمیت شناختن آنها است، رهبری دینی، چه پیامبر اکرم، چه ولایت فقیه به دنبال این هستند که مردم را رشد بدهند و این با تبعیت صددرصدی امکان‌پذیر نیست. در شأن نزول این آیه پیامبر فرموده‌اند: خدا و رسولش از مشورت بی‌نیازند، اما خداوند مشورت را رحمتی برای امت من قرار داده است. هرکس از آنان مشورت کند از رشد و هدایت بی‌بهره نمی‌ماند و هرکس مشورت را ترک کند از خطا و گمراهی در امان نیست.

مشورت با مردم یک ضرورت اجتماعی

محمدی‌فام، مشورت کردن را یک امر مهم اجتماعی معرفی کرد و با اشاره به آیه‌ی معروف سوره شوری[3]، مشورت در امور اجتماعی جامعه اسلامی را دارای اهمیت زیاد دانست و گفت: ازآنجایی که ولی خدا به دنبال این است که دست مردم را بگیرد و با خود به بالا ببرد و تربیت کند، در صورت دیدن خطا و اشتباه مردم در تصمیم گیری‌ها بازهم از مشورت با مردم دست برنمی‌دارد، همانطور که پیامبر اکرم، در جنگ احد بعد از شکستی که به سبب نظر اصحاب خود خوردند بازهم دست از مشورت برنداشتند.

 رئیس مرکز امام و انقلاب اسلامی جهاد دانشگاهی درباره اهمیت حضور و نظر مردم در جامعه اسلامی به خطبه شقشقیه امام علی اشاره کرد و افزود: فلسفه حکومت امام علی بعد 25 سال خانه‌نشینی را خود حضرت در این خطبه، قیام و نصرت مردم و تمام کردن حجت بر ایشان معرفی کردند[4]. در قضیه به حکومت رسیدن امام علی ع، همانطور که در کتاب ولایت فقیه آیت الله جوادی آملی آمده، دو اصل مشروعیت و مقبولیت معنا پیدا می‌کند، امام علی با وجود اینکه مشروعیت داشتند و حقشان بود که به حکومت برسند، به سبب نداشتن مقبولیت و اینکه مردم با افراد دیگری بیعت کردند، حکومت را رها کردند و طور دیگری به جامعه اسلامی خدمت کردند.

میزان رای ملت است

 محمدی‌فام در ادامه به ذکر مثال‌هایی در دوران معاصر، پرداخت و گفت: همانطور که امام خمینی بیان فرمودند و میزان را رای ملت در نظر گرفتند، اگر انقلاب اسلامی را مرور کنیم، مردم در آن نقش جدی ایفا کردند، در قضیه بنی‌صدر، امام خمینی (ره)، نه با دستور خود، بلکه با رای مجلس، بنی‌صدر را که توسط مردم انتخاب شده بود، عزل کردند.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه توجه به آراء ملت تا جایی است که حکم خداوند پایمال نشود، تصریح کرد: جمهوری بودن در کنار اسلامی بودن معنا پیدا می‌کند و به همین سبب، در کنار مجلس شورای اسلامی، ساختار شورای نگهبان هم در جمهوری اسلامی نقش ایفا می‌کند، مردمی بودن جمهوری اسلامی در اصل ششم قانون اساسی [5]و همچنین در بیانات رهبر شهید، به وفور دیده می‌شود و جمهوریت صرفا یک واژه تزئینی نیست.

توجه ولی‌فقیه به خواست مردم، تحمیل‌پذیری نیست

محمدی‌فام در ادامه به ماجرای برجام اشاره کرد و در تبیین آن به عنوان یک مصداق عینی نگاه درست به ولایت فقیه گفت: بعضی افراد معتقدند که برجام بر رهبر انقلاب تحمیل شد، اما اگر کسی واقعیت ولایت فقیه و جمهوری اسلامی را درک کند، درمی‌یابد که وقتی دولت یازدهم با شعار مذاکره رأی ‌آورد، باید براساس توقع مردم مذاکره کند، رهبر شهید نیز با توجه به اینکه نظر اکثریت مردم بر این بود، بهترین راه را اتخاذ کردند و تا جایی که عزت اسلام و کشور اجازه داد، تا جایی که حکم خدا و آن اصول قطعی اجازه داد، انعطاف به خرج دادند و این به این معنا نیست که چیزی به آقا تحمیل شد، نه، ذات توجه به رأی مردم این است.

وی با بیان اینکه در رابطه با جنگ اخیر و تصمیمات امام سید مجتبی خامنه‌ای نیز باید همین رویکرد را داشت تصریح کرد: به جای اینکه دم از تحمیل به رهبر زده شود، باید به این توجه کرد که رهبران ما در کمال اقتدار، براساس دستور اسلام با مردم همکاری و همراهی می‌کنند و اگر دغدغه‌ای هم وجود دارد باید با مردم درمیان گذاشته و روی فکر مردم کار شود.

محمدی‌فام فعالیت حلقه‌های میانی و جهاد تبیین را راهکار رشد فکری مردم دانست و با بیان اینکه باید مردم در مسائل مختلف روشن شوند تا به سمت جریان انقلابی و اسلام ناب گرایش پیدا کنند، افزود: هرچقدر مردم رشد پیدا کنند، ما می‌توانیم اظهار کنیم که برای ولایت کار کردیم. مردم اگر پای کار بیایند، رهبر انقلاب برای تصمیمات، دست بازتری دارد و دولتی انتخاب می‌شود که شمشیر دست رهبر انقلاب برای پیشبرد کارها می‌شود.

سیره رهبران جمهوری اسلامی در رابطه با مردم چیست؟

این استاد دانشگاه ادبیات رهبران جمهوری اسلامی را مردم‌سالاری دینی معرفی کرد و در این رابطه گفت: مردم به هر رئیس‌جمهوری رأی دادند، آقا تکریمش می‌کند، آقا حمایتش می‌کند؛ مردم در نگاه رهبران انقلاب اسلامی خیلی پررنگ‌اند و اگر قرار باشد انقلاب هرچه بیشتر بر ریل اصلی خودش در مواجهه با استکبار جهانی و دیگر مسائل قرار بگیرد، باید مردم رشد داده شوند.

محمدی‌فام عنوان کرد که جمهوری اسلامی، مشورت با مردم را در ساختار خود محقق کرده است و در این‌باره افزود: مردم در هر حوزه‌ای که نظری داشته باشند، می‌توانند از طریق ساختارهای مشورتی مثل مجلس شورای اسلامی و نمایندگان خود آن را پیگیری کنند، چراکه همین نمایندگان هستند که فرایند قانون‌گذاری را پیش می‌برند و با رای خود مردم انتخاب شده‌اند، در نتیجه اگر کسی به دنبال این است که حرف خود را بیان کند باید از طریق ساختارهایی که تعبیه شده است اقدام کند.

انتهای پیام/