به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی «تروث سوشیال» مقاله‌ای را بازنشر کرده که به قلم «استیو ویتکاف»، فرستاده و نماینده ویژه وی در امور خاورمیانه، در نشریه «واشنگتن اگزماینر» به رشته تحریر درآمده است. ویتکاف در این مقاله تحلیلی، تلاش کرده تا نقش و جایگاه دونالد ترامپ را در فرآیند حل‌وفصل و پایان دادن به مناقشه طولانی‌مدت قره‌باغ برجسته سازد.

ویتکاف که در محافل سیاسی به عنوان یکی از طراحان و معماران اصلی پروژه ترانزیتی موسوم به «مسیر ترامپ» (Trump Route) – با هدف اتصال جمهوری آذربایجان به منطقه برون‌بوم و خودمختار نخجوان از طریق خاک استان سیونیک ارمنستان – شناخته می‌شود، در این مقاله می‌نویسد: «نسل‌های متمادی از دیپلمات‌ها و مذاکره‌کنندگان بین‌المللی بر این باور بودند که مناقشه بی‌رحمانه و خونین میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان که دهه‌ها به طول انجامیده بود، اساساً لاینحل و غیرقابل مهار است. با این حال، این رویه و تصور غالب زمانی در هم شکست که پرزیدنت ترامپ برای دومین بار به کاخ سفید راه یافت.»

وی در ادامه با ادبیاتی ستایش‌آمیز نسبت به رئیس‌جمهور آمریکا ادعا می‌کند: «دقیقاً به لطف رهبری شجاعانه و جسورانه او بود که کشورهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان توانستند توافقنامه صلح را پاراف کنند و به این ترتیب، به بیش از 35 سال خونریزی و درگیری پایان دهند.»

این مقام ارشد آمریکایی در تشریح دکترین سیاست خارجی دولت ترامپ خاطرنشان می‌سازد: «آنچه دکترین ترامپ را در عرصه دیپلماسی بین‌المللی منحصربه‌فرد می‌سازد، آمادگی و تمایل بی‌قیدوشرط وی برای ورود به گفت‌وگو و مذاکره با هر شخص و هر جناحی است تا از این طریق بتواند منافع ملی آمریکا را به پیش ببرد. این رویکرد، حتی تلاش برای حل‌وفصل مسالمت‌آمیز مناقشاتی را که دهه‌ها در اقصا نقاط جهان به درازا کشیده‌اند، شامل می‌شود.»

ارزیابی ویتکاف از شخصیت‌های علی‌اف و پاشینیان

نماینده ویژه ترامپ در بخش دیگری از مقاله خود به تجربیات میدانی‌اش اشاره کرده و می‌نویسد: «در جریان نخستین سفر کاری‌ام به باکو در ماه مارس سال 2025، به وضوح دریافتم که روابط ایالات متحده با جمهوری آذربایجان و شخص رئیس‌جمهور الهام علی‌اف، از توجه و اهمیتی که شایسته آن است، برخوردار نبوده است.»

ویتکاف در توصیف شخصیت رئیس‌جمهور آذربایجان، وی را رهبری «قدرتمند و قاطع» می‌نامد که «آمادگی کامل دارد تا برای دستیابی به صلح، تصمیمات سخت و دشواری اتخاذ کند.»

وی تأکید می‌کند که علی‌اف نه تنها منافع ملی کشورش را به خوبی درک می‌کند، بلکه به اهمیت حیاتی برقراری ثبات در منطقه نیز کاملاً واقف است.

این مقام آمریکایی می‌افزاید: «همان سفر نخست، تیم ما را به این باور و یقین رساند که در صورت اتخاذ یک رویکرد صحیح و اصولی، دستیابی به پیشرفت در مذاکرات کاملاً امکان‌پذیر است.»

ویتکاف سپس به سراغ توصیف نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان می‌رود و او را رهبری «عمل‌گرا و شجاع» لقب می‌دهد. به زعم وی، پاشینیان شخصیتی است که «قادر است با محوریت منافع ملت خود تصمیم‌گیری کند، حتی اگر از پیش بداند که افکار عمومی در ابتدا روی خوشی به آن تصمیمات نشان نخواهند داد و با آن مخالفت خواهند کرد.»

به نوشته ویتکاف، دیدارهای فشرده و مستمری که طی پنج ماه پس از آن، هم در باکو و هم در ایروان برگزار شد، پرده از یک حقیقت بنیادین برداشت: «این مناقشه باید از زاویه دید و منظری کاملاً متفاوت مورد ارزیابی و بررسی قرار می‌گرفت.»

فرستاده ویژه آمریکا تصریح می‌کند: «مسائل و چالش‌های عملی، به طور خاص نیاز مبرم جمهوری آذربایجان برای دسترسی بلامانع و آزادانه به منطقه برون‌بوم نخجوان، برای سال‌های متمادی صرفاً به عنوان یک مناقشه سرزمینی و ارضی با حاصل‌جمع صفر در نظر گرفته می‌شد. اما آنچه در این مقطع ضرورت داشت، تکرار دوباره فرمول‌ها و راه‌حل‌های منسوخ‌شده و قدیمی نبود؛ بلکه ما نیازمند تفکری تازه، راه‌حل‌هایی خلاقانه و فراتر از همه این‌ها، یک رهبری مقتدرانه بودیم.»

تولد مفهوم «تریپ» (TRIPP)؛ مدل جدید حل‌وفصل منازعات

به ادعای این دیپلمات آمریکایی، خروجی و دستاورد نهایی این سلسله نشست‌ها و مذاکرات فشرده، شکل‌گیری مفهوم و ایده «تریپ» (TRIPP) بود.

وی در تشریح این پروژه می‌نویسد: «در چارچوب این طرح، واشنگتن با همکاری نزدیک با ایروان تلاش می‌کند تا مسیرهای ترانزیتی چندوجهی و بلامانعی را از طریق خاک ارمنستان ایجاد کند، در حالی که هم‌زمان تمامیت ارضی و حاکمیت ملی جمهوری ارمنستان به طور کامل و بی‌نقص حفظ و رعایت شود.»

ویتکاف در ادامه با ستایش مجدد از رئیس‌جمهور متبوعش می‌افزاید: «ترامپ با تمرکز بر دستیابی به نتایج عملی و ملموس به جای درگیر شدن در تشریفات و فرآیندهای رسمی و بوروکراتیک، موفق شد گره کوری را باز کند که دهه‌ها دیپلمات‌های برجسته را سردرگم و مستأصل کرده بود. این رویکرد عمل‌گرایانه در نهایت به ثمر نشست و رهبران دو کشور، دو سند بسیار مهم و سرنوشت‌ساز را در تاریخ غنی ملت‌هایشان به امضا رساندند.»

به گفته ویتکاف، نخستین دستاورد بزرگ، صدور «بیانیه مشترک صلح» است که هر دو کشور را در مسیر دستیابی به صلحی پایدار، همکاری‌های اقتصادی و عادی‌سازی کامل روابط قرار داده است. دستاورد دوم نیز، اقدام مشترک رهبران دو کشور در نامزد کردن دونالد ترامپ برای دریافت جایزه صلح نوبل بود.

ویتکاف این رویداد را در تاریخ بی‌سابقه می‌داند و می‌نویسد: «این نخستین بار است که رهبران دو کشوری که پیش از این درگیر جنگی خونین با یکدیگر بوده‌اند، تلاش‌های خود را برای نامزد کردن میانجی این صلح برای دریافت چنین جایزه‌ای هماهنگ و یکپارچه می‌کنند.»

این مقام ارشد آمریکایی در پایان مقاله خود با نگاهی به آینده مدعی می‌شود: «امروزه، مفهوم تریپ (TRIPP) در سطح جهانی به عنوان یک مدل کارآمد و موفق برای حل‌وفصل مناقشات به ظاهر لاینحل، از طریق به کارگیری خلاقیت، اعمال قدرت و تأمین منافع متقابل شناخته شده و مورد تحسین قرار گرفته است.»

وی همچنین ابراز امیدواری می‌کند که پروژه TRIPP در آینده از مرزهای دریای خزر فراتر رفته و این مفهوم در منطقه خاورمیانه نیز توسعه و تکامل یابد.

فرستاده ویژه کاخ سفید در جمع‌بندی نهایی خود تأکید می‌کند که منطقه قفقاز جنوبی امروز بسیار امن‌تر، مرفه‌تر و باثبات‌تر از گذشته است، چرا که «ترامپ، علی‌اف و پاشینیان تصمیم گرفتند به جای تکیه بر لفاظی‌های سیاسی، بر روی نتایج عملی و ملموس تمرکز کنند.»

انتهای پیام/