به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، این روزها در ترکیه، یک بار دیگر بحث بر سر فوتبال بالا گرفته است. ترکیه همواره یک کشور فوتبالی و فوتبال زده بوده اما این بار، جنجال بر سر باشگاه‌های لیگ دسته اول، ابعاد سیاسی – امنیتی حساسی به خود گرفته است.

چرا که تیم فوتبال «آمد اسپور» به عنوان یک باشگاه کُردی از استان دیاربکر معرفی شده و این استان، سالهاست به عنوان مهمترین قلعه سیاسی رای دهندگان نهادهای اقماری پ.ک.ک محسوب می‌شود و حالا درست در زمانی که پ.ک.ک موجودیت حزبی و سازمانی خود را منحل کرده و سلاح‌ها را بر زمین گذاشته، تعریف باشگاه آمد اسپور به عنوان یک اِلِمان و عنصر قومی، ملی گرایان ترک را خشمگین کرده است.

در چنین شرایطی است که فضای اجتماعی و رسانه‌ای در دوره‌های قبل و بعد از هر مسابقه آمد اسپور، عملاً به یک بزنگاه حساس امنیتی تبدیل می‌شود. زمانی که این تیم کُردی توانست با نتیجه 2 بر 1 در یک مسابقه حساس، تیم ترابوزان را شکست دهد، برخی از هواداران قدیمی ترابوزان اسپور، کردها را تهدید به مرگ کردند و انتشار ویدیوی یکی از لیدرهای تماشگران ترک که خواهان حمله به خانه‌ها و مغازه‌های کردها در ترابوزان و همه استان‌های منطقه دریای سیاه شده بود، واکنش‌های فراوانی را به دنبال آورد.

فرد مزبور، با شکایت کانون وکلای مدافع دیاربکر بازداشت و زندانی شد و 4 لیدر دیگر نیز که در مسابقه، شعارهای تحریک آمیزی علیه کردها سرداده بودند، به تحمل 3 ماه حبس خانگی محکوم شدند.

در این شرایط و درست در زمانی که تصور می‌شد آب بر آتش ریخته شده و تب و تاب و هیجانات سراسری فرونشسته، دو اندیشکده و موسسه تحقیقاتی مناطق کرنشین ترکیه، درباره تیم آمد اسپور، یک تحقیق میدانی گسترده انجام دادند که انتشار نتایج آن، خشم و واکنش شدید دولت باغچلی رهبر حزب حرکت ملی گرای ترکیه را به دنبال آورد.

باغچلی که به عنوان مهمترین رهبر راست افراطی ترک‌ها شناخته می‌شود، در عین حال، شریک اردوغان در ائتلاف جمهور است و به عنوان معمار اصلی طرح توافق با اوجالان و پ.ک.ک شناخته می‌شود.

چرا باغچلی عصبانی شد؟

«مرکز مطالعات کردی» (KSC) و Rawest Research ترکیه با حمایت دو موسسه اروپایی Friedrich-Ebert-Stiftung یک تحقیقات میدانی وسیع را در چندین استان ترکیه انجام دادند تا به این موضوع پی ببرند که آمد اسپور به عنوان یک تیم کُردی، چه جایگاه اجتماعی خاصی نزد کردها و ترک‌ها دارد.

در این تحقیق میدانی که در 19 استان ترکیه انجام شده، جامعه هدف 1471 نفر از شهروندان کُرد ترکیه بوده و مشخص شده که تیم آمد اسپور برای آنها، جایگاه هویتی ویژه دارد و 33 درصد از پاسخ دهندگان، این باشگاه را گزینه نخست خود می‌دانند.

این تحقیق نشان داده که آمد اسپور در استان‌های کردنشین ترکیه 37 درصد طرفدار دارد، اما در استان‌ها غربی ترکیب ترکی – کُردی، 23 درصد طرفدار دارد. طبق داده‌های KSC و Rawest Research، تعداد کردهای بزرگسال در ترکیه که از آمد اسپور حمایت می‌کنند، در چهار سال از 1 میلیون به 4 میلیون نفر افزایش یافته است. 

دولت باغچلی در سخنرانی تند خود در پارلمان ترکیه، موسسات تحقیقاتی مزبور را به تلاش و پافشاری بر ترویج گفتمان جدایی خواهی و تفرقه افکنی متهم کرد و چنین اقدامی را خیانت به ترکیه و لطمه زدن عامدانه به روند خلع سلاح پ.ک.ک و وحدت کردها و ترک‌ها دانست.

باغچلی گفت: آنها می‌خواهند فضای صلح و برادری را مسموم کنند. در قرن جدید جمهوری ما، ما در تلاش و عزم راسخ برای ساختن قرن ترکیه و ترکیه هستیم و کشور ما به عنوان یک بازیگر مهم در مقیاس منطقه‌ای و جهانی برجسته است. در چنین فضایی، که وحدت و همبستگی ملی و ادغام اجتماعی تقویت شده و با دقت و ظرافت هر چه تمام‌تر ساخته می‌شوند، تلاش‌هایی برای دستکاری پویایی ملی و معنوی ملت ترک تحت پوشش پروژه‌های تحقیقاتی مختلف و خرابکاری در تحولات مثبت صورت می‌گیرد.

وی افزود: استفاده ابزاری از ورزش برای لفاظی‌های تفرقه‌افکانه و هدفمند را محکوم می‌کنیم. حساسیت نسبت به تقویت صلح، وحدت و همبستگی اجتماعی ترکیه رعایت شود؛ باشگاه‌های ورزشی و سازمان‌های ورزشی نباید به عنوان ابزاری برای ابتکارات تحریک‌آمیز در مورد مسائل صلح اجتماعی استفاده شوند. کسانی را که سعی در سوء استفاده از دوره بحرانی ملت ترکیه دارند، سرجایشان خواهیم نشاند.

باغچلی ادامه داد: همه باشگاه‌های ورزشی، از جمله آمد اسپور، مطابق با روح وحدت‌بخش ورزش عمل کنند و از نگرش‌ها و اظهاراتی که ممکن است تنش‌های اجتماعی را افزایش دهد، دوری کنند. ورزش باید زمینه مشروع برادری، صلح، همبستگی و آینده مشترک ما باشد، نه سیاست و بحث‌های هویتی تفرقه‌انگیز.

وی اعلام کرد که موفقیت آمد اسپور، برای کل فضای ورزشی و اجتماعی ترکیه ارزشمند است و این تیم، یک باشگاه ملی است و باید ملی بماند.

باغچلی افزود: برابر دانستن ورزش با هویت قومی، حماقت است. همچنین تهمت بزرگی به افرادی است که خود را وقف ورزش کرده‌اند. کسانی هستند که می‌خواهند از آمد اسپور برای پروژه‌های کثیف خود استفاده کنند و مقامات باشگاه و مردم دیاربکر باید در برابر این تحریک واکنش نشان دهند. این تلاش‌ها نقشه‌ای برای خرابکاری در ترکیه‌ای عاری از تروریسم است. 

پس از سخنرانی تند دولت باغچلی، هر دو موسسه تحقیقاتی مزبور، با انتشار بیانیه‌ای اعلام کردند که هدف و منظور تحقیقاتی آنها، بد برداشت شده و از نقش تاریخی باغچلی برای وحدت کردها و ترک‌ها حمایت کرده و به حساسیت‌های ملی مرتبط با دوره حساس کنونی، احترام می‌گذارند.

در این باینیه آمده است: «اول و آخر سخن و نتیجه‌گیری ما نیز وحدت است و تحقیقات اخیر فوتبال ما نشان می‌دهد که ورزش سهم قابل توجهی در تقویت ادغام اجتماعی ما دارد و آمد اسپور پلی مهم در تقویت روابط و وحدت اجتماعی است.

دانشگاهیان و سیاستمداران چه می‌گویند؟

پروفسور وهاب جوشکُن حقوقدان و عضو هیات علمی دانشگاه دجله دیاربکر، در بیان اهمیت جایگاه اجتماعی باشگاه آمد اسپور یک کتاب نوشته است. کتاب او که به تازگی به بازار آمده، با استقبال گسترده مواجه شد.

جوشکُن که در مذاکرات صلح سال 2013 میلادی، یکی از اعضای هیات 63 نفره موسوم به فرزانگان حامی صلح بود، معتقد است که در هر حال، دیاربکر مهمترین کانون سیاسی کردهای ترکیه است و به طور طبیعی، باشگاه فوتبال چنین شهری، شور و هیجان به وجود می‌آورد.

او می‌گوید: «فوتبال جنبه دوگانه دارد، باید در نظر داشته باشیم. فوتبال به دلیل ماهیت توده‌ای خود می‌تواند محل اتحاد، یکپارچگی، دوستی و برادری نیز باشد. از سوی دیگر، می‌تواند به کانون خشم، نفرت و تبعیض نیز تبدیل شود. این ارتباط نزدیکی با نگاه شما به فوتبال دارد. به عبارت دیگر، شما می‌توانید فوتبال را به مکانی برای وحدت در میان تنوع تبدیل کنید. این فرصت در مقابل ترکیه نیز وجود دارد. امیدوارم حضور آمدسپور در سوپرلیگ وسیله‌ای برای استفاده از این فرصت باشد».

از دیگر سو، صلاح الدین دمیرتاش از سیاستمداران و رهبران کُرد زندانی ترکیه، برای هواداران تیم آمد اسپور یک سرود هیجانی نوشت و او نیز به جمع چهره‌های برجسته‌ای پیوست که در باره رقابت‌های فوتبالی ترکیه، با نگرش سیاسی وارد میدان شدند.

مجموع این شواهد و رویدادها، نشان می‌دهد که این ماجرا بسیار مهم‌تر از یک جنجال فوتبالی معمولی است. ملی گرایان افراطی ترک معتقدند که این باشگاه، یک کارکرد قومی و هویتی خطرناک دارد. اما دانشگاهیان بر این باورند که آمد اسپور، بین حزب سیاسی، نهاد مدنی و کنشگری اجتماعی، یک فضای میانی ایجاد کرده که نه کاملاً سیاسی است، نه کاملاً غیر سیاسی.

روزنامه گاردین انگلیس، در گزارشی به این اشاره کرده که این باشگاه فوتبالی کُردی در ترکیه موقعیت ویژه‌ای دارد و در هر حال، هویت کُردی، یکی از ابعاد و مولفه‌های آن است.

گاردین معتقد است که اقدامات خشن هواداران باشگاه‌های ترک، باعث شده که هویت کُردی آمد اسپور شعله ورتر شود و این یکی از ویژگی‌های خاص درهم آمیختگی فوتبال، سیاست و عواطف هویتی و قومی است.

در شرایطی که برخی از جریانات ملی گرای ترک از برجسته شدن جایگاه آمد اسپور نگران هستند، گروهی از محققین می‌گویند: باید این رویداد را به عنوان یک فرصت اجتماعی طلایی قلمداد کرد که در آن، ورزش جای خشونت را می‌گیرد. اگر ترکیه واقعاً وارد مرحله جدیدی از صلح و ادغام اجتماعی شده، باید بتواند با پدیده‌ای مانند آمد اسپور کنار بیاید.

بر اساس این دیدگاه، یک شهروند کُرد ترکیه می‌تواند هویت کردی داشته باشد، از آمد اسپور طرفداری کند، تیم ملی ترکیه را نیز تشویق کند و در عین حال خواهان جدایی از ترکیه نباشد.
انتهای پیام/