به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، حجت‌الاسلام ابراهیم کلانتری، تولیت آستان مقدس حضرت احمد بن موسی الکاظم شاهچراغ(ع) در نشست جهاد تبیین با اشاره به ضرورت تبیین نگاه صحیح به غرب، اظهار کرد: رویکرد انقلاب اسلامی نه غرب‌گرایی و غرب‌زدگی است و نه غرب‌ستیزی مطلق؛ بلکه معیار اصلی در پذیرش یا رد دستاوردهای غرب، اسلام ناب است.

وی با اشاره به مباحث مطرح‌شده در جلسات گذشته درباره نوع مواجهه ایرانیان با غرب، اظهار کرد: از زمانی که ایران با جهان غرب آشنا شد، رویکردهای متفاوتی نسبت به غرب در کشور شکل گرفت که می‌توان آنها را در چهار رویکرد اصلی دسته‌بندی کرد.

کلانتری نخستین رویکرد را «غرب‌گرایی» دانست و افزود: این رویکرد به‌ویژه پس از شکست‌های ایران در جنگ‌های ایران و روس و در دوران قاجار شکل گرفت. طرفداران این دیدگاه معتقد بودند برای دستیابی به پیشرفت‌های علمی، فناوری و نظامی و تقویت توان کشور، باید دستاوردهای غرب را شناخت و از آنها بهره گرفت.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) دومین رویکرد را «غرب‌زدگی» عنوان کرد و گفت: در این نگاه، پیشرفت کشور در گرو تبدیل شدن کامل به غرب تلقی می‌شود؛ به‌گونه‌ای که انسان، جامعه و کشور باید از نظر ظاهر و باطن، فرهنگ و سبک زندگی، به‌طور کامل غربی شوند.

کلانتری با اشاره به تعبیر جلال آل‌احمد از «غرب‌زدگی» اظهار کرد: آل‌احمد برای تبیین این مفهوم، از تعبیر «سن‌زدگی» استفاده می‌کند؛ همان‌گونه که دانه گندم ممکن است در ظاهر سالم به نظر برسد، اما درون آن تهی و پوچ شده باشد، انسان غرب‌زده نیز ممکن است ظاهر خود را حفظ کند، اما از درون هویت و اصالت خویش تهی شود.

وی ادامه داد: اگر غرب‌زدگی از یک فرد فراتر رود و به گفتمان غالب یک جامعه تبدیل شود، آن جامعه نیز به تدریج هویت و استقلال خود را از دست می‌دهد و در ظاهر ممکن است ساختارهای سیاسی و اجتماعی خود را حفظ کند، اما در واقع گرفتار وابستگی شود.

تولیت آستان مقدس شاهچراغ(ع) با اشاره به نقش فرهنگ و تمدن غرب در گسترش الگوهای مورد نظر خود در جهان، افزود: در کنار خودباختگی برخی افراد و جوامع، باید توجه داشت که تمدن جدید غرب نیز دارای روحیه گسترش و تسری فرهنگ خود به دیگر جوامع است و از ابزارهای فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و رسانه‌ای برای تحقق این هدف بهره می‌گیرد.

وی با اشاره به مبانی فکری برخی جریان‌های غربی اظهار کرد: بررسی مبانی‌ای همچون اومانیسم و سکولاریسم نشان می‌دهد که این مفاهیم در تقابل با برخی مبانی دینی و توحیدی تعریف شده‌اند. از این‌رو، مواجهه با تمدن غرب نیازمند شناخت دقیق مبانی فکری و فرهنگی آن است.

کلانتری با اشاره به بیانات امام خمینی(ره) درباره سلطه‌گری قدرت‌های بزرگ، گفت: قدرت‌های سلطه‌گر برای گسترش نفوذ سیاسی، اقتصادی و فرهنگی خود، از ابزارهای گوناگون استفاده می‌کنند و تاریخ معاصر نیز نمونه‌های متعددی از اقدامات نظامی و سیاسی آنان را پیش روی ملت‌ها قرار داده است.

وی در ادامه، «غرب‌گریزی» را سومین رویکرد شکل‌گرفته در ایران عنوان کرد و گفت: برخی اندیشمندان ایرانی، تمدن غرب را مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته می‌دانستند که نمی‌توان میان بخش‌های مختلف آن تفکیک قائل شد و بر همین اساس، رویکردی انتقادی و گاه سلبی نسبت به کلیت تمدن غرب داشتند.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) با اشاره به دیدگاه برخی متفکران از جمله احمد فردید، سیدحسین نصر، علی شریعتی و داریوش شایگان، افزود: در این رویکرد، مبانی فلسفی، فرهنگی و اجتماعی غرب مورد نقد جدی قرار می‌گرفت و برخی از صاحبان این دیدگاه معتقد بودند که نمی‌توان بخشی از تمدن غرب را پذیرفت و بخش دیگر آن را نادیده گرفت.

کلانتری چهارمین رویکرد را «نگاه انقلاب اسلامی به غرب» دانست و تصریح کرد: رویکرد انقلاب اسلامی، مبتنی بر اسلام ناب است. در این نگاه، اسلام معیار و شاخص اصلی است؛ هر دستاوردی که با مبانی اسلامی سازگار باشد، قابل استفاده است و آنچه با این اصول در تضاد قرار گیرد، باید مورد نقد و رد قرار گیرد.

وی با اشاره به دیدگاه شهید مرتضی مطهری درباره ماهیت انقلاب اسلامی گفت: انقلاب اسلامی ایران تنها قیامی علیه استبداد یا استعمار سیاسی و اقتصادی نبود، بلکه بازگشت به هویت اسلامی، بازخوانی هویت واقعی و مقابله با دنباله‌روی از تفکر و فرهنگ غربی نیز از مهم‌ترین ویژگی‌های آن بود.
[9/3/2026 12:59 PM] خبرنگار شیراز: تولیت آستان مقدس شاهچراغ(ع) ادامه داد: بسیاری از صاحب‌نظرانی که درباره انقلاب اسلامی پژوهش کرده‌اند، ماهیت این انقلاب را در یک جمله «بازگشت به اسلام اصیل» توصیف می‌کنند و اسلام اصیل نیز بر پایه قرآن و عترت استوار است.

وی خاطرنشان کرد: هنگامی که اسلام ناب به‌عنوان شاخص اصلی قرار گیرد، معیار تشخیص خوبی و بدی نیز روشن خواهد بود. در این نگاه، نه همه دستاوردهای غرب بدون بررسی پذیرفته می‌شود و نه همه آنها به‌طور مطلق رد می‌شود.

کلانتری با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره مواجهه هوشیارانه با غرب اظهار کرد: ضرورتی وجود ندارد که ملت‌های مسلمان دقیقاً همان مسیری را طی کنند که غرب پیموده است. می‌توان با هوشیاری، از علوم، صنایع، فناوری‌ها و برخی مقررات و دستاوردهای مثبت دیگر جوامع بهره گرفت، اما از تقلید کورکورانه از رسوم، عادات و الگوهایی که خود موجب آسیب و مشکلات شده‌اند، پرهیز کرد.

وی افزود: علم و دانش، شرقی و غربی ندارد و مسلمانان می‌توانند برای دستیابی به علم از هر ملت و هر اندیشمندی بهره بگیرند، اما در حوزه فرهنگ و سبک زندگی باید با معیارهای اسلامی، میان عناصر مفید و آسیب‌زا تفاوت قائل شد.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب درباره نگاه به غرب گفت: نقد فرهنگ غرب به معنای نفی مطلق همه دستاوردهای غرب نیست. در فرهنگ و تمدن غرب نیز نقاط مثبتی وجود دارد که می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد، اما نباید به بهانه بهره‌گیری از این نقاط، آسیب‌ها و انحرافات فرهنگی و اخلاقی آن نیز بدون بررسی پذیرفته شود.

وی افزود: نگاه انقلاب اسلامی، نگاه تفکیک و انتخاب آگاهانه است؛ همان‌گونه که انسان عاقل می‌تواند ویژگی مثبت یک فرد را بپذیرد، اما رفتارهای نادرست او را تقلید نکند، در مواجهه با تمدن‌ها و فرهنگ‌ها نیز باید با عقلانیت و بر اساس معیارهای صحیح عمل کرد.

کلانتری در جمع‌بندی سخنان خود تصریح کرد: در تاریخ معاصر ایران، ابتدا گرایش به بهره‌گیری از دستاوردهای غرب شکل گرفت، سپس جریان غرب‌زدگی پدید آمد و در مقابل، جریان غرب‌گریزی نیز به وجود آمد. اما رویکرد انقلاب اسلامی، مسیر مستقلی را برگزید که در آن اسلام ناب، معیار اصلی پذیرش یا رد پدیده‌ها و دستاوردهاست.

وی با تأکید بر ضرورت جهاد تبیین گفت: انقلاب اسلامی، حرکت بزرگی در برابر سلطه فرهنگی و تمدنی غرب ایجاد کرد و توانست هویت اسلامی و استقلال ملت ایران را بار دیگر در کانون توجه قرار دهد.

تولیت آستان مقدس شاهچراغ(ع) افزود: امروز وظیفه نخبگان، اندیشمندان و دلسوزان کشور، تبیین واقعیت‌ها و تقویت آگاهی جامعه است؛ چراکه بخش مهمی از رویارویی‌های فرهنگی و رسانه‌ای علیه جمهوری اسلامی، به دلیل تلاش برای حفظ استقلال و هویت اسلامی ملت ایران شکل گرفته است.

کلانتری در پایان تأکید کرد: باید با شناخت دقیق واقعیت‌ها، از خودباختگی فرهنگی پرهیز کرد و در عین بهره‌گیری از علم، دانش و دستاوردهای مفید بشری، استقلال فرهنگی، هویت اسلامی و مبانی اصیل انقلاب اسلامی را حفظ کرد.

انتهای پیام/424