به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، ظهر سه‌شنبه در نشست زیست‌بوم جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی در خانه معلم شماره 3 اصفهان گفت: اگر بودجه آموزش و پرورش هزار برابر شود و بهترین امکانات و معلمان را در اختیار داشته باشیم اما ریل برنامه درسی تغییر نکند، راه به جایی نمی‌بریم؛ بنابراین تغییر برنامه درسی یکی از مهم‌ترین تحولات آموزش و پرورش است.

وی افزود: برنامه درسی فعلی آموزش‌محور، خشک، بی‌روح، منفعل، غیرجذاب، حافظه‌محور، کتاب‌محور و معلم‌محور است و موقعیت‌های تربیتی کافی ندارد و باید از این وضعیت به سمت برنامه‌ای یکپارچه، مهارت‌محور، جذاب و برخوردار از موقعیت‌های تربیتی فراوان حرکت کنیم.

وزیر آموزش و پرورش ادامه داد: برنامه درسی مدرسه فقط کتاب درسی نیست، بلکه زمان، محتوا، جذابیت برنامه، فناوری‌های موجود، مهارت‌محوری، کنشگری دانش‌آموز، دانش‌آموزمحوری، موقعیت‌های تربیتی، یکپارچگی، ارزیابی جامع، روش تدریس و توانمندسازی معلمان را شامل می‌شود و تغییر کتاب‌ها به تنهایی کافی نیست؛ خود برنامه باید تغییر کند.

پنج محور اصلی برای ارتقای کیفیت آموزشی

کاظمی با اشاره به سه سیاست اصلی آموزش و پرورش اظهار کرد: عدالت، کیفیت و هویت سه سیاست اصلی ما هستند و برنامه‌های تحولی بر اساس این سه سیاست دنبال می‌شوند. در حوزه کیفیت نیز پنج محور مورد توجه قرار گرفته است که نخستین آن افزایش ضریب پوشش پیش‌دبستانی است و باید این پوشش به 100 درصد برسد، چراکه پیش‌دبستانی فونداسیون و زیربنای کیفیت آموزشی در سال‌های بعد است.

وی افزود: محور دوم، تمرکز تمام آورده‌ها و ظرفیت‌ها بر دوره اول ابتدایی، یعنی پایه‌های اول تا سوم است. هیچ دانش‌آموزی نباید از سطح خوب پایین‌تر باشد، زیرا شخصیت، فرهنگ، سواد، علاقه و استعداد دانش‌آموز در این دوره شکل می‌گیرد و اگر دانش‌آموز در سال‌های ابتدایی ضعیف شکل بگیرد، جبران آن در سال‌های بعد دشوار خواهد بود.

کاظمی ادامه داد: برای پایه‌های اول، دوم و سوم ابتدایی باید هدف‌گذاری مشخص انجام شود و عملکرد معاونان آموزش ابتدایی و مدیران مدارس نیز بر اساس این شاخص‌ها مورد ارزیابی قرار گیرد. کیفیت مدرسه فقط به میزان منابع مالی آن وابسته نیست و ممکن است مدرسه‌ای منابع مالی زیادی داشته باشد اما کیفیت آموزشی مطلوبی نداشته باشد.

وزیر آموزش و پرورش گفت: محور سوم کیفیت، محتواست که باید شامل برنامه درسی یکپارچه، مهارت‌محوری و رویکردهای تربیتی جذاب باشد. محتوا باید در قالب چارچوبی علمی و با روش‌هایی جذاب به دانش‌آموز منتقل شود.

وی افزود: یکی از مشکلات برنامه درسی این است که نمی‌تواند دانش‌آموزان را به اندازه کافی جذب کند. دانش‌آموز نباید در کلاس صرفاً شنونده باشد، بلکه باید در فرایند یادگیری فعال و کنشگر باشد. کلاس درس باید به سمت مهارت‌محوری، فعالیت، کنشگری دانش‌آموز و ایجاد فضای مثبت یادگیری حرکت کند و روش‌های سنتی آموزش تغییر کند.

کاظمی محور چهارم را معلم توانمند عنوان کرد و گفت: معلم باید از دانش، بینش، مهارت و انگیزه برخوردار باشد و این مؤلفه‌ها باید هم‌زمان مورد توجه قرار گیرند.

وی ادامه داد: محور پنجم نیز ابزارهای تحول شامل فضا، امکانات و فناوری‌های نوظهور است. با روش‌های سنتی گذشته نمی‌توان به کیفیت مورد انتظار رسید و رویکرد فناورانه و هوشمندسازی با استفاده از فناوری‌های روز باید در برنامه‌های آموزش و پرورش مورد توجه قرار گیرد.

وزیر آموزش و پرورش افزود: پشتیبانی و تأمین منابع نیز یکی دیگر از الزامات کیفیت است و برای هر یک از این محورها باید بسته‌های تحولی مشخصی طراحی شود. اگر برنامه درسی در این چارچوب طراحی و اجرا نشود، سخن گفتن از کیفیت معنای کافی نخواهد داشت.

تحول در حکمرانی و ساختار آموزش و پرورش

کاظمی با اشاره به ضرورت تغییر در حکمرانی نظام آموزشی گفت: حکمرانی فعلی آموزش و پرورش بیش از اندازه متمرکز و متصلب است و بسیاری از تصمیم‌ها از مرکز برای مدارس و مناطق اتخاذ می‌شود. باید بخشی از اختیارات به مدیران مدارس و مدیران مناطق واگذار شود تا بتوانند متناسب با شرایط محلی تصمیم‌گیری کنند.

وی افزود: تصمیم‌گیری درباره موضوعاتی مانند شیفت مدارس، تعطیلی‌ها، نیروی انسانی، سرانه، برنامه‌های مدرسه و ارزیابی باید با توجه به شرایط هر منطقه و مدرسه انجام شود و نمی‌توان برای همه مناطق کشور با یک نسخه واحد تصمیم گرفت.

وزیر آموزش و پرورش ادامه داد: تحول در ساختار نظام آموزشی نیز در دستور کار قرار دارد و باید نظام آموزشی از پیش‌دبستانی تا دانشگاه یکپارچگی و انسجام بیشتری داشته باشد. در دوره متوسطه دوم نیز ساختار رشته‌ها باید بازنگری شود و دو مسیر اصلی فنی‌وحرفه‌ای و مهارتی و نظری مورد توجه قرار گیرد.

کاظمی گفت: ساختار سازمان آموزش و پرورش در هیئت دولت به تصویب رسیده و به‌زودی ابلاغ خواهد شد تا ساختار این وزارتخانه چابک‌تر شود و ساختارهای عریض و طویل کاهش پیدا کند.

وی افزود: کنترل و کاهش آسیب‌های اجتماعی و تحول در فناوری‌های کلاس درس نیز از دیگر برنامه‌های تحولی آموزش و پرورش است و این موضوعات باید در کنار تغییر برنامه درسی، ساختار نظام آموزشی و شیوه حکمرانی دنبال شوند.

کاظمی با اشاره به طرح‌واره تحول برنامه درسی اظهار کرد: تغییر برنامه درسی پایه به پایه کار سنگینی است و در مجموع حدود 950 عنوان کتاب درسی با این فرایند مرتبط است. این تحول به انرژی و همراهی گسترده نیاز دارد؛ معماری برنامه با سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و اجرای آن با معاونت‌های آموزشی است.

وزیر آموزش و پرورش ادامه داد: هیچ وزیری تاکنون جرئت ورود جدی به این حوزه را نداشته است و برای اجرای برنامه درسی جدید نیازمند همکاری معاونان آموزش ابتدایی، راهبران آموزشی و مدیران مدارس هستیم تا درباره نحوه اجرا و ارزیابی آن به درک مشترک برسیم.

وی گفت: در پایه اول ابتدایی تلاش شده است درک مشترکی از برنامه ایجاد شود تا مشخص باشد این برنامه چگونه طراحی شده و چگونه باید اجرا شود. هدف این است که برنامه درسی از رویکردهای کتاب‌محور، معلم‌محور و گسسته فاصله بگیرد و به برنامه‌ای یکپارچه، متصل، مهارت‌محور و جذاب تبدیل شود که موقعیت‌های تربیتی متعددی در مدرسه و خارج از مدرسه ایجاد کند.

نگرانی از تعطیلی بی‌رویه مدارس

کاظمی با اشاره به آغاز سال تحصیلی گفت: یکی از نگرانی‌های اصلی ما تعطیلی بی‌رویه مدارس به دلیل آلودگی هوا، ناترازی انرژی، شرایط جنگی و بیماری‌هاست و تلاش می‌کنیم ریل تصمیم‌گیری و کیفیت تصمیم‌گیری در این زمینه تغییر کند.

وی افزود: مطالعاتی درباره وضعیت تعطیلی مدارس در کشورهای مختلف انجام شده است. در دوران کرونا، ایران از جمله کشورهایی بود که تعطیلی‌های گسترده‌ای داشت، در حالی که حدود 150 کشور نظام آموزشی خود را تعطیل نکردند. ما جزو 15 کشوری بودیم که بزرگ‌ترین ضربه را به سرمایه‌های آینده خود زدیم.

وزیر آموزش و پرورش ادامه داد: در موضوع آلودگی هوا نیز نباید با رسیدن شاخص آلودگی به یک عدد مشخص، نخستین تصمیم تعطیلی مدارس باشد. باید مدیریت کنیم، نه تعطیل؛ در شرایط جنگ و ناترازی انرژی باید مصرف را مدیریت و کاهش دهیم و در آلودگی‌ها نیز مراقبت‌ها را بیشتر کنیم.

کاظمی خاطرنشان کرد: هیچ‌جا شاخص آلودگی به اندازه ایران منجر به تعطیلی مدارس نمی‌شود. گزارشی در این خصوص هفته آینده به هیئت دولت ارائه خواهم داد و از استانداران می‌خواهم این موضوع را در وزارت کشور پیگیری کنند.

وی گفت: در آستانه آغاز سال تحصیلی قرار داریم و همه تدابیر لازم برای برگزاری سالی آرام، کم‌دغدغه، با برنامه و حضوری اندیشیده شده است. حدود 150 برنامه در حوزه آغاز سال تحصیلی در دستور کار قرار گرفته و این برنامه‌ها به صورت مستمر رصد می‌شوند.

توانمندسازی معلمان با تجربه‌گردانی و هم‌آموزی

وزیر آموزش و پرورش با اشاره به نقش جشنواره‌های آموزشی گفت: جشنواره‌ها می‌توانند میدان خلاقیت و نوآوری معلمان باشند و زمینه تجربه‌گردانی، هم‌آموزی و به‌آموزی را فراهم کنند و ضروری است این جشنواره‌ها سازماندهی شوند.

کاظمی افزود: اجتماعات یادگیری معلمان باید سازماندهی شود تا معلمان بتوانند از تجربه یکدیگر استفاده کنند. در این زمینه باید مشخص شود محتوا چگونه تولید، ارزیابی و در اختیار سایر معلمان قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: اجتماعات یادگیری یکی از اقدامات مهم برای توانمندسازی معلمان است و باید این سازوکار تکمیل و تقویت شود. اصلاح روش‌های تدریس، مهارت‌آموزی و استفاده از فناوری‌های جدید نیز باید در برنامه توانمندسازی معلمان دنبال شود و نقش دانش‌آموزان در کلاس درس با رویکرد مهارت‌آموزی افزایش پیدا کند.

آموزش و پرورش؛ سرمایه‌گذاری بلندمدت برای آینده کشور

کاظمی با اشاره به اهمیت آغاز سال تحصیلی گفت: آغاز سال تحصیلی یکی از مهم‌ترین رویدادهای ملی کشور است، زیرا با آغاز مهر، فضای جامعه و خانواده تغییر می‌کند و مسیر رشد، علم‌آموزی و خردورزی دانش‌آموزان آغاز می‌شود.

وی افزود: سرمایه‌گذاری روی دانش‌آموزان، سرمایه‌گذاری روی آینده کشور است و هرگونه تعلل در این حوزه می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری ایجاد کند.

وزیر آموزش و پرورش با اشاره به جایگاه این وزارتخانه در سیاست‌های کشور گفت: آموزش و پرورش در این دوره جایگاه واقعی خود را پیدا کرده است و این موضوع یکی از آرزوهای دیرینه جامعه تعلیم و تربیت کشور بوده است. رشد هر کشور از آموزش و پرورش آغاز می‌شود و با نگاه راهبردی رئیس‌جمهور، در یکی از سخت‌ترین سال‌های کشور توجه به این حوزه در حال تقویت است.

کاظمی با اشاره به پیام اخیر رهبر معظم انقلاب درباره فرهنگ و تعلیم و تربیت گفت: در این پیام، توجه به فرهنگ و تعلیم و تربیت فراراهبردی عنوان شده است. این تعبیر به این معناست که سایر راهبردهای اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و سیاسی باید با توجه به فرهنگ و تعلیم و تربیت تنظیم شوند.

وی ادامه داد: توجه به معلمان، دانشگاهیان، حوزویان، پرستاران و پزشکانی که خود را وقف خدمت کرده‌اند اهمیت ویژه‌ای دارد و دستگاه‌های حاکمیتی باید به این موضوع توجه کنند.

وزیر آموزش و پرورش گفت: دستاوردهای آموزش و پرورش در کوتاه‌مدت قابل مشاهده نیست و آثار بسیاری از اقدامات این حوزه 10، 12 یا 15 سال بعد آشکار می‌شود. آموزش و پرورش، انسان‌سازی است و محصول آن تربیت انسان است.

کاظمی افزود: تربیت و فرهنگ جامعه یک نقطه یا اتفاق مقطعی نیست، بلکه فرایندی است که در یک افق طولانی‌مدت آثار خود را نشان می‌دهد و به همین دلیل تصمیم‌گیری در این حوزه باید با نگاه بلندمدت و متناسب با آینده کشور انجام شود.

 

انتهای پیام/170