خبرگزاری تسنیم ـ زهرا کرامت| آدم‌ها تمام عمرشان را صرف ساختن می‌کنند؛ خانه‌ای برای زندگی، سرمایه‌ای برای فردا، اندوخته‌ای برای فرزندان و نامی که دوست دارند بعد از خودشان باقی بماند. اما یک سؤال همیشه دیر یا زود به سراغ انسان می‌آید؛ بعد از من چه می‌ماند؟

خانه می‌ماند، اما صاحبش عوض می‌شود؛ مال می‌ماند، اما مالک آن تغییر می‌کند؛ عنوان و مسئولیت هم روزی به پایان می‌رسد. آنچه می‌تواند از عمر انسان عبور کند، اثری است که برای دیگری باقی گذاشته باشد.

وقف، شاید یکی از روشن‌ترین پاسخ‌ها به همین سؤال باشد؛ اینکه انسان بخشی از داشته‌هایش را به آینده بسپارد تا مدرسه‌ای ساخته شده، بیماری درمان شود، جوانی فرصت تحصیل پیدا کند، خانواده‌ای از فروپاشی نجات یابد یا فردی که بیکار است، فرصت ایستادن روی پای خودش را پیدا کند.

اما امروز یک سؤال تازه پیش روی این سنت قدیمی قرار دارد؛ در جامعه‌ای که مسائلش تغییر کرده، وقف باید برای چه چیزی باشد؟ اگر روزگاری آب‌انبار، مدرسه، مسجد و درمانگاه مهم‌ترین نیازهای مردم بودند، امروز بیکاری، دشواری ازدواج، مسکن، هزینه‌های درمان، ترک تحصیل، آسیب‌های اجتماعی، علم و فناوری و حتی انرژی، بخشی از نیازهای جامعه‌اند.

در همایش «یاوران وقف» استان البرز، مسئولان از همین ضرورت گفتند؛ از اینکه وقف نباید فقط در گذشته متوقف بماند و باید بتواند خودش را با مسئله‌های امروز جامعه هماهنگ کند.

محمد مولایی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان البرز با اشاره به وجود حدود یک هزار و 969 موقوفه در استان، از ظرفیت موقوفات برای فعالیت در حوزه‌هایی مانند مسکن، درمان، آموزش، اشتغال، دانش‌بنیان‌ها، انرژی و امنیت غذایی سخن گفت.

اما در این میان، شاید مهم‌ترین تغییر نگاه، سخنان فرید نجف‌نیا، معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان البرز، بود؛ جایی که وقف از «کمک به نیازمند» فراتر رفت و به «سرمایه‌گذاری برای پیشگیری» تبدیل شد.

اگر نوجوانی امروز در آستانه ترک تحصیل است، کمک به ادامه تحصیل او فقط یک اقدام آموزشی نیست؛ شاید جلوگیری از شکل‌گیری یک آسیب اجتماعی در سال‌های آینده باشد. اگر جوانی بیکار است، ایجاد یک شغل فقط پرداخت حقوق نیست؛ می‌تواند به تشکیل خانواده، استقلال اقتصادی و کاهش آسیب‌های اجتماعی منجر شود.

و اگر خانواده‌ای در آستانه فروپاشی قرار دارد، هزینه یک دوره مشاوره شاید بسیار کمتر از هزینه‌ای باشد که جامعه پس از وقوع طلاق و آسیب‌های ناشی از آن متحمل خواهد شد. در این نگاه، وقف دیگر فقط مالی نیست که به یک نیاز پاسخ دهد؛ سرمایه‌ای است که می‌تواند پیش از وقوع بحران، جلوی بحران بایستد.

این همان نقطه‌ای است که سنتی چندصدساله با مسئله‌ای کاملاً امروزی روبه‌رو می‌شود؛ چگونه می‌توان سرمایه‌های ماندگار را برای حل مشکلاتی به کار گرفت که هنوز به بحران تبدیل نشده‌اند؟ پاسخ شاید در همان چیزی باشد که واقفان گذشته به آن توجه می‌کردند؛ «نیاز جامعه».

واقف گذشته نیاز زمان خود را می‌دید و برای آن سرمایه می‌گذاشت. امروز نیز جامعه به واقفانی نیاز دارد که نیاز زمان خود را ببینند. شاید مدرسه امروز فقط ساختمان مدرسه نباشد؛ شاید بورسیه تحصیلی یک دانش‌آموز باشد. شاید وقف درمان فقط ساخت بیمارستان نباشد؛ شاید تأمین هزینه درمان خانواده‌ای کم‌برخوردار باشد.

شاید وقف ازدواج فقط تهیه جهیزیه نباشد؛ شاید مسکن، اشتغال و آموزش مهارت‌های زندگی یک زوج جوان باشد و شاید وقف اشتغال فقط ساخت یک واحد اقتصادی نباشد، بلکه ایجاد فرصتی باشد که یک جوان را از چرخه بیکاری و آسیب دور کند.

قدرت‌الله سیف، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری البرز نیز با اشاره به پیوند مسائل اقتصادی و اجتماعی، اشتغال را یکی از حوزه‌های مهم برای کاهش آسیب‌های اجتماعی دانست و بر استفاده از ظرفیت وقف برای ایجاد اشتغال پایدار تأکید کرد.

از سوی دیگر، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان البرز از ورود اوقاف این استان به حوزه‌هایی مانند انرژی خورشیدی، مسکن، دانش‌بنیان‌ها، درمان و آموزش خبر داد؛ حوزه‌هایی که نشان می‌دهد موقوفات می‌توانند از یک دارایی صرف، به یک ظرفیت مولد تبدیل شوند.

البته فعال شدن این ظرفیت به تنهایی از عهده اوقاف برنمی‌آید. حل مشکلات ثبتی و حقوقی، تعیین تکلیف املاک، همکاری شهرداری‌ها، دستگاه قضایی، ثبت اسناد، بنیاد مسکن، آموزش و پرورش و دیگر دستگاه‌ها، بخشی از زنجیره‌ای است که می‌تواند موقوفات را از حالت راکد به سرمایه‌ای فعال تبدیل کند.

در نهایت، مسئله وقف فقط این نیست که چه تعداد موقوفه داریم؛ مسئله این است که این موقوفات چه تعداد از مسائل مردم را حل می‌کنند. وقف اگر در گذشته توانسته آب سالم، مدرسه، مسجد و درمانگاه بسازد، امروز نیز می‌تواند اشتغال، دانش، خانواده سالم، درمان، مسکن و فرصت‌های اجتماعی ایجاد کند.

وقف، میراث گذشته است اما اگر قرار باشد همچنان زنده بماند، باید زبان امروز جامعه را بفهمد، چراکه ارزش یک موقوفه فقط در ارزش مالی آن نیست؛ در تعداد زندگی‌هایی است که می‌تواند تغییر دهد. و شاید پاسخ سؤال اول گزارش همین‌جا باشد؛ بعد از انسان، آنچه می‌ماند الزاماً مال او نیست؛ اثری است که مال او در زندگی دیگران به‌جا گذاشته است.

انتهای پیام/