حجت‌الاسلام مهدی عبادی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم از مشهد، با تبیین نسبت میان ولادت پیامبر اکرم(ص)، بعثت و شکل‌گیری تمدن اسلامی اظهارکرد: ولادت رسول خدا(ص) را باید نقطه آغاز فصل تازه‌ای از تاریخ بشر دانست؛ زیرا ایشان در مرحله نهایی شکوفایی عقل و تمدن انسانی مبعوث شدند و همین جایگاه، معنای حقیقی خاتمیت را آشکار می‌کند.

وی با بیان اینکه تمدن اسلامی یکباره پدید نیامد، افزود: این تمدن در فرآیندی چندمرحله‌ای شکل گرفت که نخستین گام آن، دوران رشد شخصیت پیامبر(ص) پیش از بعثت بود. رسول خدا(ص) در جامعه‌ای زندگی می‌کردند که تعصب‌های قبیله‌ای، بت‌پرستی، نابرابری و بی‌عدالتی بر آن سایه افکنده بود، اما همین شناخت از آسیب‌های جامعه، زمینه آمادگی ایشان برای رسالت الهی را فراهم کرد.

رسالتی که اندیشه انسان را متحول کرد

عبادی بعثت را نقطه آغاز دگرگونی اساسی در حیات انسان دانست و گفت: قرآن کریم در بیان مأموریت پیامبر(ص) بر تلاوت آیات الهی، تزکیه انسان‌ها و تعلیم کتاب و حکمت تأکید می‌کند و همین موضوع نشان می‌دهد که هدف بعثت تنها رساندن یک پیام نبود، بلکه ساختن انسان و دگرگون کردن عقل، اندیشه و اخلاق جامعه بود.

وی ادامه داد: جامعه‌ای که از نظر فرهنگی و فکری در شرایط دشواری قرار داشت، با هدایت پیامبر(ص) به سمت رشد علمی و معنوی حرکت کرد و همین تحول، زمینه تشکیل تمدنی را فراهم ساخت که بعدها در ابعاد مختلف علمی، فرهنگی و اجتماعی گسترش یافت.

این استاد دانشگاه با اشاره به هجرت پیامبر(ص) تصریح کرد: تشکیل امت اسلامی، مرحله‌ای تعیین‌کننده در این مسیر بود؛ زیرا از آن پس، ایمان، قانون، مسئولیت اجتماعی، تعاون و عدالت جایگزین ساختارهای جاهلی شد و پایه‌های تمدنی بر اساس آموزه‌های قرآن و سیره پیامبر(ص) استوار شد.

اعتبار اخلاقی پیامبر، پشتوانه پذیرش وحی

عبادی با اشاره به ویژگی‌های شخصیتی رسول خدا(ص) پیش از بعثت اظهار کرد: صداقت و امانتداری از برجسته‌ترین ویژگی‌های پیامبر بود و به همین دلیل، مردم مکه ایشان را محمد امین می‌نامیدند.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد افزود: این اعتماد عمومی تنها به دوران پیش از رسالت محدود نشد و حتی هنگام هجرت نیز مردم، با وجود اختلاف اعتقادی، امانت‌های خود را نزد پیامبر(ص) می‌گذاشتند و ایشان همه آن‌ها را به صاحبانشان بازگرداندند.

به گفته وی، همین سابقه اخلاقی موجب شد مشرکان نتوانند رسول خدا(ص) را به دروغگویی یا خیانت در ابلاغ وحی متهم کنند؛ زیرا جامعه با شخصیتی روبه‌رو بود که سال‌ها به صداقت و امانتداری شناخته می‌شد.
 

پاکدامنی و عدالت‌خواهی؛ دو جلوه ماندگار سیره نبوی

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، پاکدامنی را از دیگر ویژگی‌های برجسته پیامبر(ص) دانست و گفت: ایشان در جامعه‌ای که شراب‌خواری، فساد، خیانت و بی‌بندوباری رواج داشت، به پاکی و تقوا شهرت یافتند و همین شخصیت ممتاز، هرگونه زمینه اتهام اخلاقی را از میان برد.

حجت الاسلام عبادی با اشاره به حضور پیامبر(ص) در پیمان حلف‌الفضول افزود: مشارکت ایشان در این پیمان که برای دفاع از حقوق مظلومان و مقابله با زورگویی شکل گرفته بود، نشان می‌دهد عدالت‌خواهی و حمایت از ستمدیدگان، حتی پیش از آغاز رسالت نیز بخشی جدایی‌ناپذیر از سیره رسول خدا(ص) بود.

وی همچنین حسن خلق، تواضع و خوش‌رفتاری پیامبر را از عوامل مهم جلب اعتماد مردم برشمرد و تأکید کرد: همین ویژگی‌ها سبب شد جامعه، ادعای نبوت، نزول وحی و شایستگی ایشان برای رهبری جامعه اسلامی را با اعتماد بیشتری بپذیرد.

رحمتی که مرز دشمنی را درنوردید

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در ادامه با اشاره به تعبیر قرآن درباره پیامبر(ص) به عنوان رحمة للعالمین اظهار کرد: رحمت رسول خدا(ص) تنها به مؤمنان اختصاص نداشت، بلکه همه انسان‌ها و حتی دشمنان ایشان را نیز در بر می‌گرفت.

حجت الاسلام عبادی، فتح مکه را نمونه روشن این رویکرد دانست و گفت: پیامبر(ص) پس از سال‌ها دشمنی و جنگ، به جای انتقام، عفو عمومی را اعلام کردند و حتی سرسخت‌ترین مخالفان نیز از این بخشش بهره‌مند شدند.

وی افزود: این رحمت تنها در روابط انسانی جلوه نداشت و در سیره نبوی، سفارش‌های فراوانی درباره رعایت حقوق حیوانات و طبیعت دیده می‌شود که نشان می‌دهد نگاه رحمانی پیامبر، همه مخلوقات خداوند را شامل می‌شود.

خانواده؛ معیار سنجش اخلاق اسلامی

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به جایگاه خانواده در سیره پیامبر(ص) اظهار کرد: رسول خدا(ص) بهترین انسان را کسی معرفی می‌کنند که برای خانواده خود بهترین باشد و خود نیز کامل‌ترین نمونه این رفتار بودند.

عبادی افزود: احترام به همسر، محبت به فرزندان، مشارکت در امور خانه و توجه به شخصیت اعضای خانواده، از جلوه‌های مهم سیره نبوی است و پیامبر(ص) معیار برتری انسان‌ها را تقوا و اخلاق می‌دانستند، نه جنسیت، قدرت یا برتری‌های ظاهری.

به گفته این پژوهشگر دینی، اگر این آموزه‌ها با زبان متناسب با نسل امروز تبیین شود، می‌تواند الگویی کارآمد برای جوانان و خانواده‌های ایرانی باشد.

اقتدار در برابر ظلم، همراه با پایبندی به عدالت

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در پایان با اشاره به جمع میان رحمت و قاطعیت در سیره پیامبر(ص) گفت: هنگامی که رضایت خداوند معیار رفتار انسان باشد، هم مهربانی و هم قاطعیت در جایگاه درست خود قرار می‌گیرد.

وی با استناد به آیه پایانی سوره فتح اظهار کرد: پیامبر(ص) در برابر ظلم، شرک و دشمنی با قاطعیت ایستادگی می‌کردند، اما این قاطعیت هرگز به معنای نادیده گرفتن مرزهای اخلاق و عدالت نبود و حتی در برخورد با دشمن نیز اصول انسانی رعایت می‌شد.

عبادی خاطرنشان کرد: فتح مکه نشان داد که اقتدار و رحمت در منطق اسلام دو مفهوم متضاد نیستند، بلکه هر دو بر محور خدامحوری معنا پیدا می‌کنند؛همان اصلی که در سیره امیرالمؤمنین علی(ع) نیز دیده می‌شود؛ قاطعیت در میدان نبرد و مهربانی در برابر یتیمان،فرودستان و نیازمندان.

انتهای پیام/282