خبرگزاری تسنیم، یادداشت- مجتبی لشکربلوکی، مدرس دانشگاه| هفته وحدت، فرصتی برای بازخوانی یکی از مهم‌ترین آموزه‌های پیامبر اکرم(ص) یعنی ایجاد همدلی و انسجام میان مسلمانان است؛ آموزه‌ای که نه‌تنها یک توصیه اخلاقی، بلکه یک راهبرد اساسی در شکل‌گیری و استمرار جامعه اسلامی به شمار می‌رود.

در میان مسلمانان، درباره تاریخ دقیق میلاد پیامبر اکرم(ص) دو دیدگاه وجود دارد؛ اهل سنت روز دوازدهم ربیع‌الاول و شیعیان روز هفدهم این ماه را روز ولادت پیامبر اسلام(ص) می‌دانند. همین تفاوت دیدگاه، به جای آنکه زمینه اختلاف باشد، با تدبیر امام خمینی(ره) به فرصتی برای تقویت همبستگی تبدیل شد.

پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) در دوران تبعید در سیستان و بلوچستان پیشنهاد کردند فاصله میان این دو تاریخ به عنوان ایام برگزاری مراسم‌های مشترک و جشن‌های میلاد پیامبر(ص) مورد توجه قرار گیرد. پس از انقلاب نیز ایشان در سخنانی بر ضرورت وحدت مسلمانان تأکید کردند و فرمودند: «دین ما یکی است، قرآن ما یکی است، پیغمبر ما یکی است.»

این نگاه، بعدها در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز همواره مورد تأکید قرار گرفت؛ چراکه وحدت اسلامی از مهم‌ترین عناصر قدرت امت اسلامی در برابر تهدیدها و فشارهای بیرونی محسوب می‌شود. 

بررسی سیره پیامبر اکرم(ص) نشان می‌دهد که وحدت در نگاه ایشان تنها یک شعار نبود، بلکه در عرصه‌های مختلف سیاسی، حکومتی و فرهنگی به صورت عملی اجرا شد.

پیامبر اسلام(ص) در نخستین گام‌های تشکیل جامعه اسلامی، تلاش کردند قبایل پراکنده و گروه‌های مختلف را حول محور ایمان، عدالت و مسئولیت اجتماعی گرد هم آورند. جامعه‌ای که پیش از آن گرفتار اختلافات قبیله‌ای و درگیری‌های طولانی بود، با مدیریت پیامبر(ص) به یک امت منسجم تبدیل شد.

در عرصه داخلی، مقابله با جریان‌هایی که با هدف ایجاد شکاف در جامعه اسلامی فعالیت می‌کردند، مورد توجه پیامبر(ص) قرار داشت. ماجرای مسجد ضرار نمونه‌ای از برخورد پیامبر با اقدامی است که با ظاهر دینی، اما با هدف ایجاد اختلاف و تفرقه میان مسلمانان شکل گرفته بود.

در عرصه خارجی نیز پیامبر اکرم(ص) با ارسال نامه به پادشاهان و حاکمان زمان خود، پیام اسلام را به عنوان یک دعوت جهانی مطرح کردند و جامعه اسلامی را در جایگاه یک مجموعه منسجم و دارای هویت سیاسی معرفی کردند.

یکی از مهم‌ترین جلوه‌های سیره نبوی، ایجاد ساختار حکومتی بر پایه مشارکت، مسئولیت‌پذیری و پیوند میان مردم و حاکمیت بود.

هجرت مسلمانان از مکه به مدینه، پیمان‌های اجتماعی میان گروه‌های مختلف، ایجاد پیوند برادری میان مسلمانان و تنظیم روابط میان اقوام و گروه‌های مختلف مدینه، نشان می‌دهد پیامبر(ص) وحدت را به عنوان یک اصل مدیریتی در جامعه اسلامی دنبال می‌کردند.

اجرای احکام اجتماعی و اقتصادی، سازماندهی امور جامعه، تعیین مسئولیت‌ها و ایجاد نظم سیاسی، همه در مسیر ساختن جامعه‌ای بود که اعضای آن خود را بخشی از یک پیکره واحد بدانند.

پیامبر اکرم(ص) در کنار اقدامات سیاسی و حکومتی، پایه‌های فرهنگی وحدت را نیز بنا نهادند. یکی از مهم‌ترین این پایه‌ها، مقابله با نژادپرستی، قومیت‌گرایی و برتری‌جویی‌های جاهلی بود.

قرار دادن شخصیت‌هایی مانند زید بن حارثه در جایگاه فرماندهی سپاه اسلام، انتخاب بلال حبشی به عنوان مؤذن پیامبر(ص) و تجلیل از سلمان فارسی، نشان داد که معیار ارزش انسان‌ها در نگاه اسلام، تقوا و شایستگی است، نه نژاد، قومیت یا جایگاه اجتماعی.

پیامبر اکرم(ص) با تأکید بر برادری مسلمانان، جامعه‌ای را بنا کردند که در آن تفاوت‌های قومی و اجتماعی نباید به شکاف و دشمنی تبدیل شود.

امروز جهان اسلام با چالش‌های متعددی مواجه است؛ از فشارهای سیاسی و اقتصادی گرفته تا توطئه‌هایی که هدف آن ایجاد اختلاف میان مسلمانان است. در چنین شرایطی، بازگشت به سیره پیامبر اکرم(ص) و توجه به اصل وحدت، ضرورتی انکارناپذیر است.

وحدت به معنای کنار گذاشتن تفاوت‌های فکری و دیدگاه‌ها نیست، بلکه به معنای قرار گرفتن بر اصول مشترک و جلوگیری از تبدیل اختلاف نظرها به دشمنی و تفرقه است.

پیامبر اسلام(ص) به مسلمانان آموختند که قدرت یک امت، در انسجام و همدلی آن نهفته است. جامعه‌ای که دل‌های آن به یکدیگر نزدیک باشد، در برابر تهدیدها مقاوم‌تر خواهد بود.

هفته وحدت، یادآور این حقیقت است که پیروی واقعی از پیامبر رحمت(ص) تنها در محبت زبانی خلاصه نمی‌شود، بلکه شناخت و عمل به سیره ایشان، به‌ویژه در زمینه حفظ اتحاد، برادری و مقابله با تفرقه، مهم‌ترین نشانه این پیروی است.

انتهای پیام/