به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، قیمت کاغذ و ملزومات چاپ از تابستان سال گذشته تا امروز حدود چهار برابر شده است. نوسانات قیمتی از یک سو و گاه عرضه بی‌حساب و کتاب کاغذ در ظهیرالاسلام مشاغل وابسته به این کالا را با چالشی جدید مواجه کرده است. در این میان، صنعت نشر از جمله صنایعی است که بیشترین آسیب را از شرایط فعلی می‌بیند. کاهش شمارگان از یک سو و حرکت دست به عصای ناشران و سرمایه‌گذاری روی کارهایی که پیش‌تر امتحان خود را در بازار داخل یا خارج پس داده‌اند، از تبعات شرایطی است که "کاغذ" بر بازار تحمیل کرده است.

علاوه بر این، افزایش یکباره قیمت کتاب و رشد حدود دو برابری آن در یک سال گذشته، سبب شده تا یا این کالا از سبد خانوار حذف و یا مخاطب به بازارهای جایگزین مانند کتاب‌های دست دوم بیشتر تمایل نشان دهد. با این حال، در یک ماه گذشته انتشار دو خبر از بازار کتاب، نشان می‌دهد که در چنین شرایطی برخی از ناشران اتفاقاً برخلاف قاطبه ناشران، به سمت سرمایه‌گذاری بر روی کارهایی با قیمت‌های جدید و باورنکردنی روی آورده‌اند.

انتشار مجموعه 17 جلدی "فریادهای عاصی آذرخش" مشتمل بر برخی از آثار منتشر نشده، طرح شعرها، مصاحبه‌ها و عکس‌هایی از احمد شاملو از جمله خبرهایی بود که دو حس متناقض شادی و غم را برای دوستداران این شاعر به همراه داشت.

نشر چشمه این مجموعه را با قیمت 30 میلیون در 500 نسخه منتشر کرد. اعلام شده است که این مجموعه تنها همین یکبار منتشر خواهد شد. قیمت بالای این مجموعه آب پاکی را به روی دستان بسیاری از علاقه‌مندان به کارهای شاملو ریخت؛ بسیاری آن را خلاف رویه و رأی شاملو به عنوان شاعری که همراه توده‌های مردم بود، خواندند و برخی دیگر نیز از تجاری شدن نام شاملو گلایه کردند. برخی عنوان کردند که اگر هدف عرضه کارهای جدید و خوانده نشده از شاملو است، ناشر می‌توانست در کنار این مجموعه نسخه‌ای ارزان‌تر نیز در دسترس عموم به ویژه دانشجویان قرار دهد؛ با توجه به اینکه خریدار باید مجموعه 17 جلدی را به صورت یکجا تهیه کند و امکان خرید تک‌نسخه وجود ندارد.

کار به جایی رسید که برخی از کسانی که دوست داشتند این مجموعه را در کتابخانه خود داشته باشند اما امکان مالی‌اش را نه، با صرف زمانی تنها به تورق این مجموعه اکتفا کردند و یکی از کتابفروشی‌ها اعلام کرد که یک نسخه از این مجموعه را برای این منظور در کتابفروشی خود قرار داده است.

خبر عجیب دیگر از دنیای کتاب در هفته‌های اخیر، انتشار کتاب "تا هفت خانه آن ورتر"، نوشته صابر ابر بود که در سه نسخه با یک محتوای واحد منتشر شد. نسخه اصطلاحاً اقتصادی این اثر با قیمت چهار میلیون و 500 هزار تومان منتشر شد، نسخه جلد سخت با قیمت 12 میلیون و نسخه ویژه که به همراه گلدوزی عرضه شده، 40 میلیون تومان قیمت خورده است. نسخه‌ها محدود عرضه و گفته شده قیمت‌گذاری با توجه به انحصاری بودن طرح‌ها تعیین شده است. این کتاب پیش‌تر در دهه 90 نیز به دلیل قیمت 300 هزار تومانی_ که البته الان کمتر می‌توان پیدایش کرد_ در رسانه‌ها مطرح شده بود.

با دیدن این قیمت‌ها و شرایط رکود حاکم بر بازار کتاب، لین سوال مطرح است که چرا ناشر روی کارهایی سرمایه‌گذاری می‌کند که در نگاه اول توجیه اقتصادی ندارد؟ حرکت به این سمت و چاپ این دست از آثار چه تبعات فرهنگی به همراه دارد؟

شاید با توجه به کاهش تقاضا در بازار کتاب، به‌ویژه در یک سال گذشته، چاپ چنین کارهای سنگینی توجیه اقتصادی نداشته باشد، اما واقعیت این است که در چنین شرایطی برخی از ناشران با منطق کم بفروش اما گران بفروش حرکت می‌کنند. آنها به جای اینکه پنج هزار نسخه کتاب ارزان بفروشند، سرمایه خود را بر 300 نسخه نفیس متمرکز می‌کنند. در این صورت سود هر نسخه بالا می‌رود و اگر فروش هم کم باشد، قابل تحمل‌تر خواهد بود. ضمن اینکه نسخه‌های محدود، هزینه انبارداری هم نخواهند داشت.

از سوی دیگر، به نظر می‌رسد این دسته از ناشران روی چهره‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند. در این صورت، در هزینه تبلیغات نیز تا حدود زیادی صرفه‌جویی می‌شود و خود چهره‌ها یا به اصطلاح سلبریتی‌ها، موتور محرک فروش کارها خواهند بود.

علاوه بر این، به نظر می‌رسد بازار کتاب در چند سال گذشته از کاهش خریداران عمومی کتاب رنج می‌برد، نه کلکسیونرها و کسانی که در پی نمایش وضع فرهنگی هستند. ناشر نیز دقیقاً دست روی همین دسته از مخاطبان می‌گذارد تا فروش خود را تضمین کند. اما آیا این روند در نهایت به نفع فرهنگ است؟

به نظر می‌رسد سرمایه‌گذاری روی این کارها بیشتر از آنکه هدف فرهنگی داشته باشد، توجیه اقتصادی دارد. البته کسی نافی محتوای آثار نیست و آن را زیر سؤال نمی‌برد؛ بلکه منظور این است که چاپ چنین آثاری فاصله طبقاتی در دسترسی به کتاب و محتوا را افزایش می‌دهد، کتاب را به یک کالای لوکس تبدیل خواهد کرد و سرخوردگی مخاطب را نیز به همراه خواهد داشت.

در نهایت این پرسش نیز مطرح است که انحصاری کردن کارهای شاعرانی چون شاملو که طیف گسترده‌ای از مخاطب_ اعم از موافق و مخالف_ را دارند و همیشه بخشی از نبض بازار را در دست دارند، آیا انگیزه‌ای برای قاچاقچیان کتاب فراهم نخواهد کرد؟

انتهای پیام/