به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، مقاله « تدوین الگوی توسعه و پیشرفت اجتماعی در پرتو رهنمود‌های امام علی با رویکرد فازی» که توسط علی اصغر سعدآبادی، دانشجوی دکترای سیاستگذاری علم و فناوری دانشگاه تهران و علی اصغر پورعزت، استاد گروه مدیریت دولتی دانشگاه تهران تدوین شده، در دو فصلنامه علمی پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی منتشر شده است. 

در این پژوهش بیان شده که تغییرات اجتماعی، معمولا با هدف بهبود شرایط زندگی انسان واقع می‌شوند. با این حال، گاهی خود انسان فراموش می‌شود! انسان را باید به منزله کانون طرح‌های پیشرفت و بهبود در نظر گرفت و همواره باید این فکر را در برنامه‌های تغییر مدنظر قرار داد که ابتدا باید انسان‌ها را تغییر داد تا آن‌ها خودشان بتوانند شرایط و موقعیت زندگی خود را بهبود بخشند. تکریم و احترام به شخصیت انسان و حفظ حرمت انسانی، جایگاه خاصی در سیاست‌گذاری‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی حضرت علی داشت.

پژوهش حاضر بر آن است تا با استفاده از مدل سه شاخگی، به بررسی توصیف ـ تحلیلی اهداف و شاخص‌های توسعه و تعالی اجتماعی در سه شاخه رفتاری، ساختاری و زمینه‌ای در پرتو فرمایشات امام علی علیه‌السلام بپردازد.

جامعه آماری این پژوهش، کلیه خبرگان و متخصصان علوم اسلامی، ارتباطات، علوم اجتماعی و علوم انسان‌شناسی هستند که در حیطه پژوهش، صاحب رأی و صاحب‌نظرند. نمونه آماری پژوهش مشتمل بر 118 نفر از اساتید مجرب و صاحب‌نظر در حیطه‌های فوق‌الذکر بوده که به روش گلوله برفی انتخاب گردیده‌اند.

در این پژوهش ابتدا به روش تحلیل مضمون، شاخص‌های پیشرفت و تعالی اجتماعی در پرتو رهنمودهای امام علی علیه‌السلام مورد شناسایی قرار گرفتند؛ سپس کدهای اولیه با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA چندین مرتبه مورد تحلیل و بازبینی قرار گرفته و 102 مؤلفه شناسایی گردید؛ سپس جهت آزمون نتایج از تکنیک دلفی فازی استفاده شد. در نهایت 60 مضمون پایه پیشرفت و تعالی انسانی از مجموعه داده‌ها شناسایی گردید. از 60 مضمون پایه تعالی اجتماعی، 33 عامل محتویی، 8 عامل ساختاری و 19 عامل زمینه‌ای مورد تأیید نهایی قرار گرفت .

در مبانی نظری پژوهش، به مفهوم توسعه از جنبه‌های مختلف پرداخته شد؛ از جمله اینکه از نظر سازمان ملل  توسعه فراگردی است که با یکپارچه‌‌سازی کوششهای مردم و دولت برای بهبود اوضاع اقتصادی اجتماعی و فرهنگی در هر منطقه آنها را قادر به مشارکت در پیشرفت ملی می‌سازد.

این پژوهش از حیث جهت گیری، بنیادی، و بر مبنای اهداف، اکتشافی است. ماهیت تحقیق نیز کمی کیفی است. روش پژوهش حاضر توصیفی تحلیلی از نوع تحلیل مضمون است. تحلیل مضمون یکی از روشهای پایه‌ای و کارآمد تحلیلی کیفی است.

مهمترین ابعاد تعالی اجتماعی در پرتو فرمایشات امیر مؤمنان

از جمله مهمترین ابعاد تعالی اجتماعی در پرتو فرمایشات امیر مؤمنان علیه‌السلام، اعتقاد به توحید، نبوت، امامت، توجه به انسان به منزله سرمایه است.

رویکرد خردمندانه به مساله قضا و قدر از نکاتی است که  در این راستا به آن اشاره شده است. عده‌ای از دانش‌پژوهان علت عمده عقب افتادگی مسلمانان را اعتقاد به قضا و قدر جبری دانسته‌اند. امام علی علیه‌السلام این مسئله را پیچیده و درک آن را مشکل می‌داند. ایشان  به مرد شامی که به حضرت گفته بود  که رفتن به شام از روی قضا و قدر الهی بود در پاسخش می‌فرماید که اگر چنین بود پاداش و کیفر بی معنا بود! در فلسفه اسلامی کسی که به تقدیر الهی معنقد است هرگز از پیشامدهای ناگوار نمی‌هراسد.

 رویکرد آینده پژوهانه، اندیشه ورزی، صداقت، پرهیز از ریاکاری، اجتناب از غرور، پرهیز از حسادت،  صبر، تقوا امر به معروف و نهی از منکر از جمله اموری هستند که طبق بیان امیرالمومنین علیه‌السلام در توسعه و پیشرفت اجتماعی موثر است  و در این مقاله به آن اشاره شده است.

در این پژوهش مولفه‌های پیشرفت و تعالی اجتماعی از دیدگاه امام علی علیه‌السلام در سه شاخه رفتاری ساختاری و زمینه‌ای دسته بندی گردید.

شناخت ابعاد توسعه و تعالی اجتماعی با استفاده از منابع قرآن سنت و سیره پیامبر و ائمه اطهار علیهم‌السلام یک ضرورت است؛ زیرا ساخت مدلی مادر از پیشرفت و تعالی اجتماعی، جز در انطباق با ارزش‌های فرهنگی اجتماعی و مذهبی یک ملت امکان پذیر نخواهد بود.

گفتنی است مقاله « تدوین الگوی توسعه و پیشرفت اجتماعی در پرتو رهنمود‌های امام علی علیه‌السلام با رویکرد فازی» در دو فصلنامه علمی پژوهشی «اسلام و علوم اجتماعی »، به همت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شده است. 

خبرنگار: بابک شکورزاده

انتهای پیام/