به گزارش دفتر منطقه‌ای خبرگزاری تسنیم، نشریه پاکستانی «داون نیوز» در مطلبی با عنوان «چرا پاکستان نباید سقوط تجارت ترانزیتی افغانستان را فقط یک مسئله امنیتی یا دیپلماتیک بداند؟»، هشدار داد تداوم مسدودیت مرزها و تغییر مسیر تجارت افغانستان، مزیت اقتصادی پاکستان را تهدید می‌کند.

در این مقاله آمده است پنج سال پس از بازگشت طالبان به کابل، روابط اقتصادی افغانستان و پاکستان در حال تجربه تغییری ساختاری است که به طور ‌ویژه برای خیبرپختونخوا و پیشاور، پیامدهای اقتصادی و صنعتی قابل‌توجهی دارد.

این نشریه تأکید کرد روشن‌ترین نشانه این تغییر، سقوط تجارت ترانزیتی افغانستان از مسیر پاکستان است. شمار کانتینرهای عبوری که در سال مالی 2023 به رکورد 102 هزار و 886 کانتینر به ارزش 6.7 میلیارد دلار رسیده بود، در سال مالی 2026 به تنها 11 هزار و 592 کانتینر به ارزش 367 میلیون دلار کاهش یافت.

داون نیوز افزود همزمان، افغانستان در حال متنوع‌سازی مسیرهای تجاری خود و کاهش وابستگی به پاکستان است. ایران به مهم‌ترین مسیر جایگزین تبدیل شده و بر اساس گزارش بانک جهانی، واردات مستقیم افغانستان از ایران و کالاهای واردشده از مسیر ایران در سال مالی 2025، در مجموع 48.6 درصد از کل واردات این کشور را تشکیل داده‌اند. مسیرهای آسیای مرکزی نیز در حال تقویت هستند.

این رسانه اضافه کرد پاکستان در نتیجه این تغییر، فقط درآمدهای ترانزیتی را از دست نمی‌دهد، بلکه جایگاه خود به‌عنوان دروازه اصلی افغانستان به بازارهای بین‌المللی را نیز در معرض خطر می‌بیند. صادرات افغانستان از مسیر پاکستان به کشورهای ثالث نیز از 454 میلیون دلار در سال مالی 2025 به تنها هفت میلیون دلار در سال مالی 2026 سقوط کرده است.

این روند برای ایالت خیبرپختونخوا اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا تجارت با افغانستان طی دهه‌ها مجموعه‌ای از تولیدکنندگان، عمده‌فروشان، شرکت‌های حمل‌ونقل، انبارها و کارگزاران ترخیص کالا را در این منطقه شکل داده است. کاهش تقاضای افغانستان می‌تواند صنایعی مانند سیمان، مصالح ساختمانی، مواد غذایی، دارو و منسوجات را تحت فشار قرار دهد.

داون نیوز همچنین به پیامدهای این وضعیت برای تجارت کشاورزی اشاره کرد و افزود صادرات انگور از پنج ولایت جنوبی افغانستان که عمده تولید انگور این کشور را در اختیار دارند، از بیش از 44 هزار تن در سال 2025 به تنها 256 تن در سال 2026 کاهش یافته است؛ افتی که هم کشاورزان افغان و هم فعالان حمل‌ونقل و تجارت در پاکستان را متضرر می‌کند.

این روزنامه معتقد است موافقت‌نامه تجارت ترانزیتی افغانستان و پاکستان نیز در اثر نگرانی‌های امنیتی، قاچاق، اختلافات مقرراتی و تنش‌های سیاسی، بخش مهمی از ارزش تجاری خود را از دست داده است.

اتاق مشترک بازرگانی و صنایع پاکستان و افغانستان نیز برآورد کرده است که صادرکنندگان پاکستانی در هشت ماه نخست سال جاری حدود 225 میلیون دلار به دلیل محدودیت‌ها و انسدادهای مرزی زیان دیده‌اند.

این مطلب در نهایت تأکید کرد پاکستان نمی‌تواند کاهش تجارت افغانستان را صرفاً یک مسئله امنیتی یا دیپلماتیک بداند و افغانستان نیز باید هزینه‌های تغییر مسیرهای تجاری را در نظر بگیرد. به نوشته این روزنامه، دو کشور برای جلوگیری از تداوم خسارت‌ها به یک نظام ترانزیتی قابل پیش‌بینی و مبتنی بر قواعد نیاز دارند.

انتهای پیام/