مهدی کرباسچی، سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم از بیرجند به مناسبت هفته دولت، عملکرد یک‌ساله این اداره کل را تشریح کرد و گفت: خراسان جنوبی با مساحتی بالغ بر 15 میلیون هکتار، سومین استان پهناور کشور است و حدود 9 درصد از مساحت ایران را دربرمی‌گیرد.

وی اظهار کرد: 96.5 درصد از مساحت خراسان جنوبی را عرصه‌های طبیعی تشکیل می‌دهد که بخش قابل توجهی از آن شامل مراتع کم‌تراکم بیابانی است. تداوم خشکسالی، کاهش منابع آبی و گسترش پدیده بیابان‌زایی، مدیریت عرصه‌های طبیعی استان را با چالش‌های جدی مواجه کرده و اجرای طرح‌های آبخیزداری، آبخوان‌داری، بیابان‌زدایی، حفاظت از پوشش گیاهی و مشارکت جوامع محلی را به ضرورتی جدی تبدیل کرده است.

وی درباره وضعیت اعتبارات این اداره کل در سال مالی جاری گفت: مجموع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای استان در حوزه منابع طبیعی و آبخیزداری 657 میلیارد و 430 میلیون ریال بوده که تاکنون 416 میلیارد و 130 میلیون ریال معادل 63.30 درصد آن تخصیص یافته است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی افزود: از محل اعتبارات ملی نیز 2 هزار و 710 میلیارد و 456 میلیون ریال اعتبار مصوب شده که تاکنون یک هزار و 166 میلیارد و 36 میلیون ریال معادل 43 درصد تخصیص پیدا کرده است.

کرباسچی یکی از اقدامات شاخص معاونت برنامه‌ریزی، توسعه مدیریت و منابع را پیگیری خرید تجهیزات و نوسازی ناوگان موتوری استان عنوان کرد و گفت: این اقدام از محل عواید حاصل از فروش ماشین‌آلات و خودروهای فرسوده انجام شده است.

وی ادامه داد: خرید و تجهیز ژنراتورهای برق اضطراری دیزلی از محل اعتبارات پدافند غیرعامل و تجهیز دو اداره شهرستان به سامانه‌های برق خورشیدی نیز در این مدت انجام شده است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی فعال‌سازی اتحادیه تعاونی‌های منابع طبیعی استان و ایجاد صندوق حمایت از بخش منابع طبیعی زیر نظر صندوق حمایت از بخش کشاورزی را از دیگر اقدامات مهم دانست و افزود: با تأمین سهم دولت، زمینه ایجاد ظرفیت پرداخت تسهیلات به جامعه هدف فراهم شده است.

وی بیان کرد: استفاده از ظرفیت بند «ب» ماده 29 برای محدود کردن انعقاد قراردادها در سطح متوسط و واگذاری آنها صرفاً به تعاونی‌های سطح استان نیز در دستور کار قرار گرفته و حمایت از این تعاونی‌ها برای تقویت توان مالی و اجرایی آنها ادامه دارد.

کرباسچی گفت: اضافه شدن و تجهیز شش واحد سوئیت و افزایش ظرفیت مهمان‌سراهای سطح استان نیز از دیگر اقدامات انجام‌شده در این حوزه بوده است.

اجرای 30 سازه آبخیزداری در 24 حوزه

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی درباره عملکرد معاونت آبخیزداری اظهار کرد: از مجموع 166 میلیارد تومان اعتبار مصوب ملی و استانی در سال 1404، تاکنون 120 میلیارد تومان تخصیص یافته و برای اجرای پروژه‌های زیربنایی حوزه آبخیزداری و منابع طبیعی هزینه می‌شود.

وی افزود: با استفاده از این اعتبارات، اجرای 30 سازه آبخیزداری با مجموع حجم 97 هزار مترمکعب عملیات خاکی و سنگی در 24 حوزه آبخیز و در سطح حدود 20 هزار هکتار در دست اجراست.

کرباسچی با بیان اینکه این پروژه‌ها اکنون از پیشرفت فیزیکی 90 درصدی برخوردارند، گفت: پیش‌بینی می‌شود این طرح‌ها تا پایان سال مالی در شهریورماه به طور کامل به بهره‌برداری برسند.

وی تأکید کرد: اجرای این سازه‌ها در کنترل سیلاب، تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، کاهش روان‌آب و جلوگیری از خسارات ناشی از فرسایش خاک در حوزه‌های آبخیز استان نقش مؤثری خواهد داشت.

کرباسچی هدف اصلی مجموعه منابع طبیعی و آبخیزداری استان را حفاظت از عرصه‌های طبیعی، کاهش آثار خشکسالی و بیابان‌زایی، کنترل روان‌آب و سیلاب، تقویت پوشش گیاهی و افزایش مشارکت جوامع محلی دانست.

وی گفت: در اجرای طرح‌های ملی آبخیزداری و آبخوان‌داری، سطح تعهد ایجادشده برای طرح‌های فاقد سد 3 هزار و 642 هکتار بوده که عملیات در سطح 12 هزار و 106 هکتار انجام شده است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی افزود: تعهد براساس موافقت‌نامه 7 هزار و 428 هکتار بوده که با توجه به تخصیص ابلاغی، 106 هکتار عملیات بیولوژیکی از محل اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در شهرستان خوسف اجرایی شده است.

وی بیان کرد: از مجموع 14 هزار و 200 هکتار سطح مصوب محرومیت‌زدایی نیز تاکنون 12 هزار هکتار اجرایی شده است. در حوزه مطالعات طرح‌های ملی آبخیزداری و آبخوان‌داری، سطح 14 هزار و 250 هکتار پیش‌بینی شده بود که عملیات مطالعاتی در 22 هزار هکتار انجام شده است. با توجه به تخصیص ابلاغی، قرارداد مطالعه 38 هزار و 602 هکتار در حوزه اردکول ـ محمدآباد شهرستان زیرکوه نیز برای یک دوره دوساله منعقد شده است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی اظهار کرد: در بخش اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری از محل اعتبارات استانی، سطح 55 هزار و 264 هکتار پیش‌بینی شده که عملیات در 5 هزار هکتار انجام شده و عملکرد با توجه به میزان تخصیص استانی 71 درصد بوده است.

وی افزود: در زمینه مطالعات تفصیلی اجرای طرح‌های آبخیزداری از محل اعتبارات استانی نیز سطح 18 هزار و 391 هکتار پیش‌بینی شده که 5 هزار هکتار آن اجرایی شده و با توجه به تخصیص و انجام یک مورد مطالعه در پردان شهرستان زیرکوه، عملکرد این بخش 70 درصد بوده است.

ابتکارات جدید در مدیریت آبخیزها

کرباسچی به برخی اقدامات ابتکاری اداره کل در حوزه آبخیزداری اشاره کرد و گفت: به‌روزرسانی سامانه سیل، استفاده از ظرفیت شهرداری‌ها برای اجرای پروژه‌های آبخیزداری، نام‌گذاری سازه‌های آبخیزداری به نام شهدای جنگ رمضان و انعقاد تفاهم‌نامه «همیار نظارت» با دهیاری‌ها از جمله این اقدامات است.

وی افزود: مطالعات یک‌هزار و 300 هکتار در قالب چهار مورد با مشارکت مردم محلی و عملیات آبخیزداری در سطح 200 هکتار، شامل اجرای سازه‌های سنگ و ملاتی با حجم 300 مترمکعب و مشارکت شهرداری بشرویه، نیز در مرحله اجرا قرار دارد.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی درباره اقدامات حوزه مهندسی و مطالعات اظهار کرد: تمامی اطلاعات شامل لایه‌های رقومی، فایل کتابچه‌ها، گزارش‌ها و مستندات طرح‌های مصوب استان به دفتر مربوط ارسال شده است.

کرباسچی از انعقاد قرارداد مطالعه حوزه اردکول ـ محمدآباد از محل اعتبارات ملی سال 1404 و یک فقره قرارداد از محل اعتبارات استانی خبر داد و گفت: برای نخستین بار در استان، قرارداد مدیریت طرح نیز از محل اعتبارات ملی سال‌های 1403 و 1404 منعقد شده است. دو فقره قرارداد دیگر نیز در سال 1404 با استفاده از اعتبارات ابلاغی سال 1403 منعقد شده است.

کرباسچی با اشاره به تکمیل و به‌روزرسانی سامانه‌های سیل و زمین‌لغزش گفت: تاکنون 237 فقره سیل تا تاریخ 13 فروردین 1405 در سامانه ثبت و بارگذاری شده است.

وی درباره به‌هنگام‌سازی نقشه‌های پوشش گیاهی نیز گفت: سطحی معادل 4 میلیون و 984 هزار و 504 هکتار در برنامه قرار داشته، اما به دلیل عدم تخصیص اعتبار، امکان به‌روزرسانی کامل این سطح فراهم نشده است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی افزود: با این حال، بخش‌هایی از تاغزارهای طبیعی و دست‌کاشت، مناطق چهارگانه محیط زیست، عملیات بیولوژیکی انجام‌شده توسط اداره جنگل، تپه‌های ماسه‌ای، کانون‌های بحران فرسایش بادی و مراتع درجه یک به‌روزرسانی شده است.

وی گفت: اطلاعات و مستندات مورد نیاز برای تأمین اطلاعات پایه مرکز مانیتورینگ و هشدار مخاطرات منابع طبیعی نیز تهیه شده و بررسی‌های میدانی، تحلیل مناطق بحرانی با استفاده از نقشه‌های ماهواره‌ای، محاسبه میدان دید محل دکل و شناسایی محل دقیق نصب دوربین پایش در سه نقطه پیشنهادی انجام شده است.

کرباسچی بیان کرد: در حوزه رقومی‌سازی نقشه‌های ممیزی مراتع نیز 52 هزار و 81 هکتار ممیزی شده و 289 فقره عکس هوایی ارجاعی از سوی مراجع قضایی تفسیر و بررسی شده است.

توسعه جنگل‌کاری و اجرای طرح یک میلیارد درخت

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی درباره عملکرد حوزه جنگل گفت: در زمینه تهیه و بازنگری طرح‌های مدیریت جنگل، تعهد استان 2 هزار و 500 هکتار بوده که با تلاش‌های انجام‌شده، مطالعات و اقدامات اجرایی در سطح 5 هزار و 71 هکتار انجام شده است.

وی افزود: به دلیل درج نشدن طرح مدیریت جنگل در موافقت‌نامه و عدم تخصیص اعتبار، امکان تهیه طرح مدیریت جنگل از محل اعتبارات ملی صیانت فراهم نشد، اما با استفاده از اعتبارات ملی حوزه بیابان، مطالعات و طرح‌های اجرایی مدیریت جنگل‌های دست‌کاشت در دو منطقه نازدشت به مساحت 2 هزار و 111 هکتار و اسفدن به مساحت 3 هزار و 60 هکتار تهیه و تصویب شده است.

کرباسچی ادامه داد: در بخش جنگل‌کاری، احیا، غنی‌سازی و توسعه جنگل با استفاده از نهال و بذر، تعهد استان 50 هکتار بوده که تاکنون 26 هکتار از محل اعتبارات دولتی اجرایی شده است. در قالب طرح ملی صیانت زاگرس نیز اجرای 60 هکتار نهال‌کاری و 30 هکتار بذرکاری پیش‌بینی و عرصه‌یابی شده، اما به دلیل عدم تخصیص اعتبار، این عملیات تاکنون وارد مرحله اجرا نشده است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با اشاره به اجرای طرح «یک میلیارد درخت» در استان اظهار کرد: تعهد مصوب استان در این طرح با مشارکت مردم و دستگاه‌های اجرایی 108 هکتار بوده که تاکنون 187 هکتار اجرا شده است. از این میزان، 19 هکتار جنگل‌کاری با نهال و 168 هکتار جنگل‌کاری با بذر و با مشارکت مردم و سایر دستگاه‌ها انجام شده است.

تولید بیش از یک میلیون و 500 هزار اصله نهال

کرباسچی درباره تولید نهال در استان گفت: تعهد تولید نهال در نهالستان‌های دولتی یک میلیون و 300 هزار اصله و در نهالستان‌های غیردولتی 200 هزار اصله بوده که تاکنون به ترتیب یک میلیون و 333 هزار و 200 هزار اصله نهال تولید شده است.

وی بیان کرد: علاوه بر این، تولید 237 هزار اصله نهال از محل اعتبارات استانی و 53 هزار اصله نهال از محل اعتبارات ملی پیش‌بینی شده بود، اما با وجود تخصیص تنها 22 درصد اعتبارات استانی، بیش از یک میلیون و 334 هزار اصله نهال در نهالستان‌های دولتی و 200 هزار اصله نهال در نهالستان‌های خصوصی تولید شده است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی از تحقق بیش از تعهد در حوزه توسعه فضای سبز نیز خبر داد و گفت: تعهد استان در این بخش کاشت 327 هزار اصله نهال بوده که تاکنون 387 هزار اصله نهال کاشته شده است.

به گفته وی، این نهال‌ها در سطح 808 هکتار و با استفاده از گونه‌های مناسب فضای سبز و با مشارکت مردم، دستگاه‌های دولتی و بخش غیردولتی کاشته شده‌اند.

مراقبت از جنگل‌ها با وجود محدودیت اعتبارات

کرباسچی درباره مراقبت و نگهداری از جنگل‌های سنواتی اظهار کرد: تعهد استان در این بخش 800 هکتار بوده که عملیات مراقبت و نگهداری در سطح 830 هکتار انجام شده است. با وجود نبود اعتبار، اداره کل با استفاده از امکانات و ظرفیت‌های موجود در سال 1404 سه مرحله آبیاری در عرصه‌های جنگلی انجام داد و در سال جاری نیز یک مرحله آبیاری صورت گرفته است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: استمرار اقدامات حفاظتی و مراقبتی در عرصه‌های جنگلی، به‌ویژه در شرایط خشکسالی و کمبود منابع آبی، از اولویت‌های اداره کل است و تلاش شده حتی در شرایط محدودیت اعتباری، از ظرفیت‌های موجود برای حفظ و پایداری پوشش گیاهی استفاده شود.

توسعه زراعت چوب و استفاده از پساب

کرباسچی درباره توسعه زراعت چوب گفت: تعهد استان در این بخش 125 هکتار بوده که 122 هکتار آن انجام شده است. در ابلاغ اولیه، تعهد استان 200 هکتار تعیین شده بود که در ابلاغیه بعدی به 125 هکتار کاهش یافت و با وجود خشکسالی و محدودیت منابع آبی، این میزان در قالب زراعت چوب و بادشکن حاشیه مزارع با استفاده از گونه‌های سریع‌الرشد اجرا شد.

وی درباره تولید و عرضه چوب‌آلات نیز گفت: تعهد استان 75 هزار مترمکعب بوده که تاکنون 5.3 هزار مترمکعب محقق شده است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی اجرای طرح زراعت چوب با استفاده از پساب در بیمارستان حضرت رسول(ص) شهرستان فردوس را از ابتکارات این حوزه عنوان کرد.

وی همچنین درباره واگذاری اراضی برای انرژی خورشیدی گفت: تاکنون با 406 مورد به مساحت 2 هزار و 409 هکتار موافقت شده است.

کرباسچی درباره عملکرد حوزه بیابان اظهار کرد: در مدیریت جنگل‌های دست‌کاشت، از مجموع 2 هزار و 546 هکتار سطح مصوب، عملیات در 703 هکتار از منطقه علی‌آباد چاه‌آخور شهرستان سربیشه اجرا و مدیریت شده است. در بخش نهال‌کاری نیز از مجموع 4 هزار و 788 هکتار برنامه عملیاتی، 255 هکتار اجرا شده است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی گفت: در بخش مدیریت روان‌آب‌های سطحی از طریق احداث هلالی‌های آبگیر، سهمیه مصوب استان 5 هزار و 540 هکتار بوده که 930 هکتار از روان‌آب‌های سطحی مدیریت شده است.

وی خاطرنشان کرد: در بخش‌هایی که به دلیل عدم تخصیص اعتبار امکان اجرای فیزیکی وجود نداشته، مکانیابی و تهیه اسناد پیمان برای سطح تعهد به طور کامل انجام شده و پس از تخصیص اعتبار، اقدامات اجرایی در دستور کار قرار می‌گیرد.

کرباسچی ادامه داد: در اجرای سیستم چرای کنترل‌شده و اعمال قرق، 21 هزار و 699 هکتار مصوب شده بود که کل تعهد محقق شده است. در بخش مراقبت و آبیاری عرصه‌ها نیز از 4 هزار و 788 هکتار پیش‌بینی‌شده، 748 هکتار اجرایی شده است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی درباره اجرای طرح‌های مشارکتی در مناطق بیابانی گفت: این طرح‌ها در سطح 113 هکتار از مجموع 2 هزار و 862 هکتار به انجام رسیده است.

وی درباره اجرای بادشکن‌ها نیز اظهار کرد: تعهد استان در زمینه بادشکن زنده اطراف مزارع 3 هزار و 166 کیلومتر و بادشکن غیرزنده 2 هزار و 600 کیلومتر بوده است. در بخش تله رسوب‌گیر نیز از 2 هزار کیلومتر تعهد، 57 کیلومتر اجرا شده است.

تداوم مسیر حفاظت از منابع طبیعی

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی در پایان تأکید کرد: با توجه به گستردگی عرصه‌های طبیعی استان، خشکسالی‌های مستمر و حساسیت مناطق بیابانی، حفاظت و احیای منابع طبیعی نیازمند تداوم اعتبارات، تقویت زیرساخت‌ها و مشارکت جدی مردم و دستگاه‌های اجرایی است.

وی گفت: مجموعه منابع طبیعی و آبخیزداری استان تلاش می‌کند با استفاده از ظرفیت‌های ملی و استانی، اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری، توسعه پوشش گیاهی، بیابان‌زدایی، زراعت چوب، جنگل‌کاری و کنترل مخاطرات طبیعی را با جدیت دنبال کند تا ضمن کاهش خسارات ناشی از خشکسالی و سیلاب، زمینه پایداری منابع طبیعی و بهبود شرایط زیست‌محیطی استان فراهم شود.

انتهای پیام/