حجت‌الاسلام سیدمحمدصالح میرشرقی، طلبه سطح عالی حوزه علمیه قم، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، با اشاره به بیانیه «حوزه پیشرو و سرآمد» رهبر شهید انقلاب گفت: ایشان دو بار در این بیانیه بر «آشنایی» طلاب و فقها با یافته‌های امروز بشر در عرصه علوم انسانی و دانش‌های مرتبط با زندگی تأکید کرده‌اند، نه تحصیل تخصصی در سطح دکترا. وی طراحی دوره‌های فشرده یک‌دوساله، جداسازی درست و نادرست این علوم توسط دانشگاهیان معتقد به اسلام و همچنین حضور مستمر طلاب در مساجد برای ارتباط با مردم را از راهکارهای عملی تحقق این مهم دانست.

تأکید رهبر شهید بر «آشنایی» نه «تحصیل تخصصی»

ممتاز المپیاد فیزیک با اشاره به بیانیه «حوزه پیشرو و سرآمد» رهبر شهید اظهار کرد: امام شهید رضوان‌الله‌تعالی‌علیه در این بیانیه، تمدن‌سازی حوزه علمیه را مهم‌ترین کار حوزه در عصر حاضر می‌دانند. در دو بخش از این بیانیه به نکته‌ای اشاره می‌کنند. ایشان می‌فرمایند برای اینکه حوزه بتواند فتوایی تولید کند که برطرف‌کننده نیازهای جامعه باشد، دو الزام مهم وجود دارد: اولاً آشنایی فقیه با همه ابعاد و معارف دینی در همه زمینه‌ها، و ثانیاً آشنایی مناسب با یافته‌های امروز بشر در عرصه علوم انسانی و دانش‌های مرتبط با زندگی انسان. ایشان لفظ ‌آشنایی‌ را به کار می‌برند، نه یادگیری یا تحصیل تخصصی.

طلبه سطح عالی مدرسه معصومیه خاطرنشان کرد: بار دیگر در قسمت چهارم بیانیه که درباره وظیفه مشارکت حوزه در تولید و تبیین نظامات اجتماعی است، ایشان می‌فرمایند حوزه برای طراحی نظامات اجتماعی نیاز دارد که با یافته‌های امروز جهان درباره این نظامات به اندازه لازم آشنایی داشته باشد. این آشنایی، فقیه را قادر می‌سازد با بهره‌برداری از درست و نادرست این یافته‌ها، نظامات اجتماعی را بر اساس اندیشه اسلامی طراحی کند.

تفاوت آشکار «آشنایی» با تحصیل تخصصی

میرشرقی با بیان اینکه تفاوت زیادی بین «آشنایی» و «تحصیل تخصصی» وجود دارد، تصریح کرد: اگر طلبه بخواهد در حد کارشناسی ارشد یا دکترا علم اقتصاد، رسانه، روانشناسی یا جامعه‌شناسی را بخواند، میزان قابل توجهی وقت‌گذاری لازم دارد؛ اما اگر فقط بخواهد با این علوم آشنا باشد، وقت کمتری می‌برد.

وی با توجه به الزام اول که «آشنایی با دین در همه ابعاد» است، گفت: آن الزام اول خودش یک کار بسیار سخت است و یک عمر زمان می‌برد تا آدم بتواند اسلام را در همه ابعادش خوب بشناسد. به نظر می‌رسد به این راحتی قابل جمع نیست که طلبه هم اسلام‌شناس شود و هم در یکی از علوم انسانی تخصص دکترا کسب کند. به عنوان توصیه عمومی نمی‌شود گفت همه طلاب علاوه بر دروس حوزوی، یکی از علوم را هم در حد دکترا تحصیل کنند.

پیشنهاد طراحی دوره‌های فشرده یک‌دوساله

میرشرقی راهکاری را پیشنهاد داد و اظهار داشت: به نظر من باید یک چیز جدید طراحی شود. واحدهایی که در دانشگاه هست و دانشجویان اقتصاد، فرهنگ و غیره می‌خوانند، اگر طلبه هم بخواهد در همان نظام درس بخواند، به این راحتی قابل جمع نیست و ممکن است از اسلام‌شناس شدن باز بماند. فکر می‌کنم چیزی باید طراحی بشود و این نیازمند کمک خود دانشگاه است.

وی افزود: طلبه باید به اندازه کافی با این علوم آشنا شود؛ آشنایی نه با یکی دو سمینار، بلکه در حد مثلاً یک دوره یک‌دوساله که اگر خوب طراحی شود، می‌تواند این آشنایی را فراهم کند. اگر چنین چیزی وجود نداشته باشد، طلبه ناچار است خودش با افراد مختلف صحبت کند یا کتاب‌های اصلی را بخواند.

جداسازی «درست» از «نادرست» علوم انسانی توسط دانشگاهیان

میرشرقی به توصیه دیگر رهبر شهید در همین بیانیه درباره دانشگاهیان اشاره کرد و گفت: حضرت آقا از دانشگاه می‌خواهند که یافته‌های علوم انسانی امروز را پالایش کنند و درست و غلطش را از هم جدا سازند. این سؤال پیش می‌آید که مگر می‌شود در یک علم گفت این قسمت درست است و آن قسمت غلط؟ پاسخ بله است.

وی توضیح داد: علومی مثل جامعه‌شناسی، یک بخشش مشاهدات است؛ مصاحبه‌ها، نظرسنجی‌ها و داده‌هایی که واقعیت دارند و نمی‌شود از آنها فرار کرد. اما بخش دیگری از این علوم، تحلیل‌هایی است که روی این واقعیت‌ها سوار شده است. این تحلیل‌ها ممکن است مبانی غلطی داشته باشد؛ مثلاً انسان را صرفاً جسم فرض و روح را انکار کند. دانشگاهی که به مبانی اسلام معتقد است و به روح، عالم غیب و خداوند متعال اعتقاد دارد، می‌تواند این جداسازی را انجام دهد و بگوید کدام بخش‌ها با مبانی اسلام در تضاد است و کدام بخش‌ها نه.

وی تأکید کرد: اگر این جداسازی انجام شود، کار برای آشنایی طلاب با این علوم راحت‌تر می‌شود. در مقابل، حوزه هم وظیفه دارد دانشگاهیان خود را با مبانی اسلام آشنا کند. دوره‌هایی مثل طرح ولایت برای شروع خوب است؛ ولی در هر رشته خاص نیاز است مبانی اسلام در آن رشته خاص برای دانشگاهیان توضیح داده شود. طبیعتاً ما دنبال همکاری با دانشگاهیانی هستیم که به مبانی اسلام معتقدند – که اکثر اساتید ما همینطور هستند.

ارتباط با مردم؛ کلید کشف نیازهای واقعی

میرشرقی در ادامه به وظیفه اصلی حوزه علمیه یعنی هدایت مردم اشاره کرد و گفت: یکی از چیزهایی که حوزه علمیه و طلبه‌ها به آن نیاز دارند، ارتباط مستمر با مردم است. برای اینکه حوزه بتواند نیازهای جامعه را بشناسد، چاره‌ای جز ارتباط با مردم ندارد.رهبر شهید در توصیه‌های پایانی بیانیه می‌فرمایند که برای ارتباط فضلای حوزه با مردم باید برنامه‌ریزی شود.

وی افزود: اگر طلبه‌ها مدام با مردم در ارتباط باشند و با آنها انس داشته باشند، می‌توانند راحت‌تر نیازهای مردم را متوجه شوند. نیازهای مردم فقط آن چیزهایی نیست که به زبان می‌آورند. طلبه تیزبین وقتی با مردم یک محله ارتباط دارد، می‌تواند نیازهای آنها را تشخیص دهد، حتی اگر مردم خودشان متوجه آن نیازها نباشند.

محوریت مساجد؛ حضور طلبه‌ها فراتر از امام جماعت بودن

طلبه سطح عالی حوزه علمیه، حضور در مساجد را یکی از کلیدهای اصلی برای افزایش ارتباط حوزه با مردم دانست و اظهار کرد: متأسفانه در قم که پر است از طلبه و مردم مذهبی، مساجد سطح شهر به اندازه کافی حضور طلاب را در خود نمی‌بینند. منظور فقط شرکت در نماز جماعت نیست؛ حضوری که پس از آن ارتباط با مردم هم بیاید.

وی تصریح کرد: ما باید محوریت مساجد را که در جنگ اخیر اهمیتش بیشتر درک شد، جدی بگیریم. هیچ مسجدی بدون طلبه و هیچ طلبه‌ای بدون مسجد نباشد. فقط امام جماعت داشتن کافی نیست؛ باید یک طلبه جوان‌تر هم برود آنجا، با مردم محله ارتباط بگیرد، با جوانان رفیق شود، با سالمندان جلسه داشته باشد تا آن محله واقعاً حس کند که «محله‌ی حاج‌آقا فلانی» است.

میرشرقی در پایان خاطرنشان کرد: اگر همه طلبه‌ها بخشی از زمان خود را به ارتباط با مساجد محل اختصاص دهند، این می‌تواند یکی از راه‌های عملی برای ارتباط فضلای حوزه با مردم باشد. ان‌شاءالله که بتوانیم این وظیفه را که برای پیشرو و سرآمد شدن حوزه بر عهده ماست، درست انجام دهیم. از امام شهیدمان طلب کمک می‌کنیم که ما را در تحقق این آرمان‌ها یاری کنند.

گفتنی است، فیلم کامل پرونده تحول در میدان را می‌توانید در صفحه «آپارات تسنیم حوزه» مشاهده کنید.

انتهای پیام/