ابنسینا؛ حکیمی که میراث علمی او قرنها در ایران و جهان ماندگار شد
- اخبار استانها
- اخبار قم
- 02 شهريور 1405 - 10:13
به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، روز اول شهریورماه، به پاس بزرگداشت ابوعلی سینا، ستاره پرفروغ عرصه طب در ایران، روز پزشک نامگذاری شده است.
در دنیای امروز کمتر ملتی است که به مفاخر گذشته خود توجه نکند؛ زیرا یکی از علائم حیات و زنده بودن ملتها، ملتفت بودن و توجه داشتن به مفاخر گذشته فلسفی، علمی، فرهنگی، ادبی، سیاسی، اجتماعی و ملی آنهاست؛ مفاخری که با وجود گذشت روزگار و سیر زمان و وقوع حوادث ناگوار، با هزاران خون دل برای آیندگان خود به میراث گذاشتهاند و باید آن را گرامی و عزیز داشت و بارور ساخت.
ابوعلی سینا، پزشک و دانشمند ایرانی قرن چهارم و پنجم قمری، از جمله مشهورترین و تأثیرگذارترین شخصیتهای ایرانزمین و جهان است که به علت آثارش در زمینه فلسفه و پزشکی اهمیت ویژهای دارد. کتاب «شفا» که یک دانشنامه علمی و فلسفی جامع است و کتاب «قانون» که در موضوع پزشکی است، از جمله معروفترین آثار ابنسینا به شمار میروند.
نام ابنسینا تاکنون دو مرتبه در فهرست مشاهیر علم و ادب یونسکو به ثبت رسیده است: هزارمین سال گردآوری کتاب «قانون» ابنسینا در طب در سال 2012-2013 و هزارمین سال تولد او در سال 1980. همچنین، «جایزه ابنسینا برای اخلاق در علم» از سال 1382 (2003)، به ابتکار و پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران و تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسمیت یافت.
نگاه رهبر شهید انقلاب به ابنسینا
رهبر شهید انقلاب درباره جایگاه علمی ابنسینا میفرماید: «اگر کسی مثل ابنسینا در دنیای امروز با امکانات امروز درس میخواند، کاری میکرد که تا هزار سال دیگر دنیا مدیون او باشد؛ همچنانکه در آن دوران کاری کرد که هزار سال دنیا مدیون او شد.»
ابنسینا اعجوبه دهر و نادره روزگار
شهید مطهری(ره) درباره ابنسینا میگوید: ابوعلی حسین بن عبدالله ابنسینا، اعجوبه دهر و نادره روزگار. شناختنش یک عمر و شناساندنش کتابی بسیار قطور میخواهد.
حکیمی که طب و اخلاق را به هم پیوند داد
حضرت آیتالله العظمی جوادی آملی معتقد است: حکیم سترگ ابوعلی حسین بن سینا از نوادر دهر بود که ضمن جمع سالم بین طب و اخلاق، معارف تجربی را با براهین تجریدی در خدمت قرآن و عترت(ع) هماهنگ میکرد و در پرتو آن به جامعه بشری خدمت صادق ارائه مینمود.
قانون ابنسینا قرنها در مدارس اروپا تدریس میشد
علامه حسنزاده آملی نیز در مورد مقام علمی ابنسینا میگوید: «این دانشمند بزرگ دارای مؤلفات بسیار است، از آن جمله کتاب قانون در طب است که در همه فرنگستان بعد از جنگ صلیب و بیداری ملل فرنگ از خواب جهل، طب منحصر به طب ابنسینا بود و کتاب قانون وی را در تمام مدارس تدریس میکردند و به زبان لاتینی شرحها بر آن نوشتند.
پس از محمد بن زکریای رازی، شیخ بزرگوار ابوعلی حسین بن علی بن سینا در بخارا ظاهر شد و چون بر حکمای سلف تفوق یافت به شرفالملک شیخ رئیس ملقب گردید. این دانشمند بزرگ دارای مؤلفات بسیار است، از آن جمله کتاب قانون در طب است که در همه فرنگستان بعد از جنگ صلیب و بیداری ملل فرنگ از خواب جهل، طب منحصر به طب ابنسینا بود و کتاب قانون وی را در تمام مدارس تدریس میکردند و به زبان لاتینی شرحها بر آن نوشتند. و با اینکه هزار سال از عمر این کتاب مستطاب میگذرد هنوز به قوت و متانت خود باقی است و چون شفاء و اشاراتش از کتب درسی حوزههای علمیه است و چنانکه در مقاله مطبوع در کتاب اخلاق پزشکی گفتهایم سه تن از اساتیدم که هر یک از ستارگان فروزان قدر اول آسمان علوم و معارف بودهاند، قانون طب بوعلی را تدریس میفرمودند و این کمترین آن را از محضر اعلای علامه حاج میرزا ابوالحسن شعرانی فرا گرفته است.»
(منبع: ده رساله فارسی، صفحه 411، حضرت علامه حسنزاده آملی)
زندگینامه حکیم متأله ابنسینا
تولد، دوران کودکی و نبوغ زودهنگام
ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا (370–428 ق / 980–1037 م)، از بزرگترین فیلسوفان اسلامی و پزشکان نامدار است که روز تولد او در ایران بهعنوان «روز پزشک» نامگذاری شده است. وی که در مغربزمین با عنوان Avicenna شناخته میشود، در دهسالگی قرآن و ادبیات را آموخت و در هفدهسالگی، نوح بن منصور سامانی، فرمانروای بخارا، را که پزشکان از درمانش ناامید شده بودند، مداوا کرد. ابنسینا در هجدهسالگی در رشتههای منطق، طبیعیات، الهیات، ریاضیات، فلسفه و طب تبحر یافت و در بیستویکسالگی به تألیف پرداخت. از آثار آغازین او میتوان به «المجموع»، «الحاصل و المحصول» و «البرّ و الإثم» اشاره کرد.
آثار و تألیفات ماندگار
از او 131 نوشته اصیل و 111 اثر منسوب ثبت شده است. مهمترین آثارش عبارتاند از: «الشفاء» شامل چهار بخش منطق، طبیعیات، ریاضیات و الهیات، «النجاة» و «الاشارات و التنبیهات».
جایگاه فلسفی و تأثیر بر اندیشه اسلامی
شیخالرئیس، گرچه بنیانگذار فلسفه اسلامی نیست، ولی از نظر جامعیت نظام فلسفی و گستره مباحثی که به آنها پرداخته، جایگاهی بیبدیل دارد. فیلسوفان، متکلمان و اندیشمندان پس از او ناگزیر به پذیرش یا نقد دیدگاههای وی پرداختهاند.
شروح و بازخوانی آثار توسط بزرگان
به دلیل اهمیت آثار و اندیشههایش، شماری از فیلسوفان پس از وی، همچون ابنرشد، نصیرالدین طوسی، علامه حلّی، غیاثالدین منصور دشتکی، سید احمد علوی عاملی و ملا مهدی نراقی، به شرح آثار او پرداختهاند. صدرالمتألهین شیرازی نیز بر الهیات شفا تعلیقه و شرح نگاشته است.
نفوذ در غرب و مکتب سینوی لاتین
شهرت برخی آثار ابنسینا به مشرقزمین محدود نماند و بهسرعت به مدارس مغربزمین راه یافت. کمتر از یک قرن پس از وفاتش، بخشهایی از شفا به لاتینی ترجمه شد و مراکز علمی اروپا را تحت تأثیر قرار داد. این امر به شکلگیری مکتب «سینوی لاتین» در قرن سیزدهم میلادی انجامید و اندیشمندانی چون راجر بیکن، آلبرت کبیر و توماس آکوئیناس را تحت تأثیر قرار داد.
تأثیر در علوم دیگر، بهویژه پزشکی
نفوذ ابنسینا به فلسفه محدود نماند؛ بلکه پزشکی شرق و غرب نیز از او اثر پذیرفت. کتاب «قانون» او چندین قرن در دانشگاههای اروپایی تدریس شد و در مشرق نیز شرحهای متعددی بر آن نگاشته شد.
نوآوریهای منطقی
در منطق، ابنسینا دورهای تازه از نظریهپردازی و توسعه علمی را پدید آورد. او ضمن شرح دقیق آثار ارسطو، نوآوریهای خود را نیز بر این علم افزود و چهرهای تحولساز در منطق اسلامی شد.
آثار عرفانی و اشراقی
برخی نوشتههای او التفاتی به موضوعات عرفانی دارند؛ همچون «حی بن یقظان»، «رساله الطیر» و سه نمط پایانی «الاشارات و التنبیهات». با وجود بهرهگیری از تمثیلهای عرفانی، این آثار نشاندهنده یک نظام فلسفی عرفانی مستقل در اندیشه او نیستند.
منابع اندیشههای ابنسینا
آبشخور اندیشههای وی شامل آثار یونانی و اسکندرانی، بهویژه ارسطو، فیلسوفان مسلمان پیش از او، متکلمان مسلمان، عرفا و متصوفه و البته قرآن و سنت بوده است.
تعریف حکمت و پیوند آن با شریعت
ابنسینا حکمت را کمالیافتن نفس ناطقه انسانی از راه تصور و تصدیق حقایق نظری و عملی میداند و آن را به دو بخش نظری و عملی تقسیم میکند. به باور او، سرچشمه و حدود کمال این اقسام از شریعت الهی به دست میآید.
انتهای پیام/