به گزارش خبرگزاری تسنیم در اصفهان، نشست ابن‌سینا به روایت اصفهان به مناسبت گرامیداشت هزار و چهل و ششمین زادروز شیخ‌الرئیس بوعلی‌سینا، در مدرس تاریخی ابن‌سینا در اصفهان برگزار شد و سه پژوهشگر تاریخ، تمدن و باستان‌شناسی با بررسی حضور ابن‌سینا در اصفهان، نقش این شهر در دوره پایانی زندگی وی و روایت‌های تاریخی درباره محل درگذشت و دفن شیخ‌الرئیس، بر ضرورت پژوهش‌های میدانی و باستان‌شناختی تأکید کردند.

یک‌سوم پایانی زندگی ابن‌سینا در اصفهان نیازمند بازخوانی است

حسین مسجدی، اصفهان‌پژوه و عضو هیئت علمی دانشگاه، با اشاره به گستردگی منابع درباره زندگی ابن‌سینا، کمبود پژوهش مستقل درباره رابطه وی و اصفهان را یکی از زمینه‌های مهم پژوهشی دانست و گفت: بخش قابل توجهی از یک‌سوم پایانی زندگی ابن‌سینا در اصفهان سپری شده است.

وی رابطه ابن‌سینا و اصفهان را تعاملی دانست و اظهار کرد: باید بررسی شود ابن‌سینا چه خدماتی به اصفهان ارائه کرده و این شهر چه زمینه‌هایی برای فعالیت علمی و فکری وی فراهم آورده است.

مسجدی با اشاره به ورود ابن‌سینا به اصفهان و ارتباط وی با حکومت علاءالدوله گفت بر اساس روایت‌های موجود، ابن‌سینا در محدوده‌ای که در منابع با نام قلعه تبرک یا محله گنبد از آن یاد شده، مستقر شد و مورد توجه علاءالدوله قرار گرفت.

روایت‌هایی از فعالیت علمی و خدمات ابن‌سینا

این اصفهان‌پژوه با اشاره به فعالیت‌های علمی و پزشکی ابن‌سینا در اصفهان، این دوره را مرحله‌ای مهم در زندگی علمی وی دانست و از شکل‌گیری یا نگارش شماری از آثار و رساله‌های او در این دوره سخن گفت.

مسجدی همچنین برخی روایت‌های تاریخی درباره درمان بیماران و جلوگیری از برخی کشتارها در اصفهان را مطرح کرد و گفت این روایت‌ها نیازمند بررسی منابع هستند و نمی‌توان همه آنها را با یک درجه از قطعیت تاریخی پذیرفت.

وی درباره محل فوت و دفن ابن‌سینا نیز با اشاره به شواهد و روایت‌های مختلف، تأکید کرد: درباره رابطه ابن‌سینا و اصفهان همچنان زمینه‌های پژوهشی فراوانی وجود دارد.

آل‌بویه و شکل‌گیری بستر تمدنی اصفهان

در ادامه نشست اصغر منتظرالقائم، استاد رشته تاریخ اسلام گروه تاریخ دانشگاه اصفهان، با بررسی زمینه تمدنی اصفهان در دوره آل‌بویه اظهار کرد: رشد تمدن نیازمند شکل‌گیری نظام‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است و در دوره آل‌بویه این زمینه‌ها در ایران و به‌ویژه در مراکز مهمی مانند اصفهان توسعه یافت.

وی توجه آل‌بویه به دانشمندان و انتخاب وزیران دانشمند، توسعه علمی و فرهنگی، ساخت بناها، مسجدها و بیمارستان‌ها و شکل‌گیری مجالس علمی، فلسفی و ادبی را از مؤلفه‌های این دوره برشمرد.

این استاد تاریخ دوره آل‌بویه را یکی از کانون‌های مهم رشد دانش و اندیشه دانست و گفت: این فضای علمی در بالندگی فکری ابن‌سینا نیز مؤثر بود.

به گفته وی، ابن‌سینا پس از شکست سیاسی در همدان به اصفهان آمد و در این شهر به فعالیت علمی خود ادامه داد.

وی با اشاره به آثاری مانند شفا، نجات، اشارات و قانون، بر اهمیت دوره اصفهان در روند فکری و علمی ابن‌سینا تأکید کرد و تعامل میان جریان علمی اصفهان و اندیشه شیخ‌الرئیس را مورد توجه قرار داد.

مدرس ابن‌سینا؛ ظرفیتی برای باستان‌شناسی شهری

علی شجاعی‌اصفهانی، باستان‌شناس و عضو هیئت علمی گروه باستان‌شناسی دانشگاه هنر اصفهان، مدرس تاریخی ابن‌سینا را نمونه‌ای مهم برای مطالعه باستان‌شناسی شهری اصفهان دانست و گفت این بنا و بافت پیرامونی آن در طول زمان دستخوش تغییرات زیادی شده است.

وی با اشاره به دیدگاه برخی مورخان، مدرس ابن‌سینا و مسجد جورجیر را از بناهای مهم دوره پیش از سلجوقی دانست و افزود مقایسه ویژگی‌های معماری این بنا با گنبدخانه‌های مسجد جامع اصفهان نیز از موضوعات مهم پژوهشی است.

شجاعی‌اصفهانی نبود نقشه دقیق و مستند از بنا را یکی از کاستی‌های مطالعاتی عنوان کرد و بر ضرورت شناخت ساختار اولیه آن تأکید داشت.

دو فرضیه درباره محل دفن و ضرورت کاوش

این باستان‌شناس با بررسی منابع تاریخی گفت: درباره حضور ابن‌سینا در محله گنبد و محل درگذشت و دفن وی روایت‌های متفاوتی وجود دارد و منابع مختلف میان همدان و اصفهان اختلاف دارند.

وی با اشاره به منابع متأخر، سنت شفاهی و روایت‌های مربوط به وجود سنگ قبر تاریخی ابن‌سینا، دو محدوده مدرس تاریخی ابن‌سینا و حوالی مسجد شیخ لطف‌الله و مدرسه خواجه ملک را در شمار گزینه‌های مطرح‌شده قرار داد، اما تأکید کرد هیچ‌یک بدون بررسی میدانی قابل اثبات قطعی نیست.

شجاعی اصفهانی انجام مطالعات و کاوش‌های باستان‌شناختی در پلاک‌های باقی‌مانده پیرامون مدرس ابن‌سینا و محدوده پشت میدان و مسجد شیخ لطف‌الله را ضروری دانست و گفت: شواهد میدانی می‌تواند در ارزیابی فرضیه‌های موجود و کاهش ابهام درباره محل دفن ابن‌سینا مؤثر باشد.

انتهای پیام/170