به گزارش دفتر منطقه‌ای خبرگزاری تسنیم، شبکه الجزیره با بررسی عملکرد هیئت حاکمه افغانستان طی 5 سال گذشته تاکید کرد که حکومت طالبان پنج سال پس از بازگشت به قدرت و در شرایطی که در سطح بین‌المللی تقریباً به‌عنوان حکومتی مطرود شناخته می‌شد، توانسته روابط خود را در حوزه‌های امنیتی، تجاری، انرژی و حمل‌ونقل با کشورهای مختلف گسترش دهد.

روسیه در ژوئن 2025 نخستین کشوری بود که به‌طور رسمی حکومت طالبان را به رسمیت شناخت، اما به گفته منابع دیپلماتیک و کارشناسان سیاسی، بیشتر کشورهای جامعه بین‌المللی همچنان از اعطای شناسایی کامل سیاسی به این حکومت خودداری می‌کنند.

با وجود عدم به رسمیت شناسی گسترده، حکومت طالبان به‌طور فعال خود را در ساختار دیپلماتیک منطقه ادغام کرده و روابطش با چندین کشور نیز در حال گسترش است.

گسترش حضور دیپلماتیک

«امیرخان متقی»، وزیر خارجه حکومت طالبان، به الجزیره گفت کابل در حال حاضر با بیش از 40 نمایندگی دیپلماتیک، از جمله سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌ها در کشورهای مختلف، و همچنین ده‌ها نمایندگی و سازمان خارجی فعال در کابل در ارتباط است.

از سوی دیگر، چین به یکی از مهم‌ترین شرکای طالبان تبدیل شده و ضمن حفظ فعالیت سفارت خود در کابل، در زمینه‌های امنیتی و سرمایه‌گذاری نیز همکاری نزدیکی با حکومت طالبان دارد.

این همکاری به‌طور ویژه بر حوزه معادن متمرکز است؛ از جمله پروژه معدن مس عینک در ولایت لوگر که یک شرکت چینی آن را بر اساس قراردادی در سال 2008 در اختیار گرفته و میزان سرمایه‌گذاری اعلام شده برای آن نزدیک به 3.4 میلیارد دلار است.

در ژانویه 2024، «شی جین‌پینگ»، رئیس‌جمهور چین، به‌طور رسمی استوارنامه سفیر طالبان در پکن را پذیرفت؛ هرچند چین هنوز حکومت کنونی کابل را به‌طور رسمی به رسمیت نشناخته است.

تجارت منطقه‌ای و تنش‌ها

روابط با پاکستان پیچیده‌ترین بخش مناسبات خارجی طالبان را تشکیل می‌دهد. پاکستان برای دهه‌ها به‌طور گسترده به‌عنوان یکی از حامیان و متحدان اصلی طالبان افغانستان شناخته می‌شد اما روابط دو طرف پس از بازگشت طالبان به قدرت به‌شدت تیره شده است؛ به‌ویژه بر سر ادعای پاکستان مبنی بر اینکه افغانستان به تحریک طالبان پاکستان پناه می‌دهد و از آن حمایت می‌کند؛ ادعایی که کابل آن را رد می‌کند.

کابل نیز به‌طور فزاینده‌ای از تجارت و گذرگاه‌های مرزی به‌عنوان اهرم فشار استفاده کرده و با توسعه مسیرهای تجاری از طریق ایران و آسیای مرکزی، تلاش کرده وابستگی خود به بنادر پاکستان را کاهش دهد.

از سوی دیگر، ازبکستان به‌طور فعال در حال گسترش روابط اقتصادی با طالبان است و در سال 2026 توافق‌های تجاری به ارزش تقریبی 520 میلیون دلار با کابل امضا کرده است.

یک پروژه پیشنهادی راه‌آهن که ازبکستان را از طریق افغانستان به پاکستان متصل می‌کند، با هدف فراهم کردن دسترسی کشورهای آسیای مرکزی به دریای عرب مطرح شده است.

ترکمنستان نیز از طریق پروژه چند میلیارد دلاری خط لوله گاز تاپی با کابل همکاری می‌کند. این خط لوله 735 کیلومتر در داخل افغانستان امتداد خواهد داشت. با این حال، کل پروژه خط لوله ترکمنستان-افغانستان-پاکستان-هند به دلیل تنش‌های میان هند و پاکستان و اکنون نیز میان پاکستان و افغانستان، عملاً متوقف مانده است.

«عبدالجلیل امینی»، کارشناس مسائل امنیتی، به الجزیره گفت نگرانی از فعالیت داعش، انگیزه «فوری‌تر و مهم‌تری» برای همکاری روسیه و کشورهای آسیای مرکزی با طالبان محسوب می‌شود.

به گفته وی، این کشورها معتقدند طالبان توانایی کنترل مرزهای مشترک را دارد و توانسته سطحی از امنیت و ثبات را در افغانستان حفظ کند.

موازنه میان قدرت‌های منطقه‌ای

الجزیره افزود ایران و هند نیز با احتیاط منافع خود را در افغانستان دنبال می‌کنند. تهران روابط گسترده‌ای در حوزه تجارت و انرژی با کابل دارد و بندر چابهار را به‌عنوان مسیر جایگزین برای دسترسی افغانستان به بازارهای خارجی ارائه کرده است؛ هرچند اختلافات بر سر تقسیم آب رودخانه هیرمند همچنان ادامه دارد. هند نیز به‌تدریج در حال بازسازی روابط خود با کابل است تا در برابر نفوذ پاکستان و چین موازنه ایجاد کند.

«فرید ماموندزی»، سفیر حکومت سابق افغانستان در هند دراین‌باره به الجزیره گفت طالبان سیاستی «عمل‌گرایانه» دنبال می‌کند و تلاش دارد برای تأمین منافع خود، روابط متوازنی با قدرت‌های مختلف حفظ کند.

کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، از جمله قطر، عربستان و امارات نیز حضور دیپلماتیک خود را در کابل حفظ کرده‌اند، هرچند سطح تعامل آنها در مقایسه با کشورهای آسیای مرکزی محدودتر است.

«احمد کریمی»، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه کابل، به الجزیره گفت رویکرد عربستان و امارات این بار در مقایسه با حکومت اول طالبان «محافظه‌کارانه‌تر» است و آنها صرفاً به پذیرش دیپلمات‌های اعزام شده از کابل رضایت داده‌اند.

همکاری امنیتی با غرب

الجزیره اضافه کرد کشورهای غربی همچنان عمدتاً درباره مسائل امنیتی، مبارزه با تروریسم، مهاجرت و کمک‌های بشردوستانه با حکومت طالبان در ارتباط هستند؛ با این حال، مسائل مربوط به حقوق زنان و نحوه حکمرانی طالبان همچنان از موانع اصلی بر سر راه شناسایی رسمی این حکومت است.

«نجیب الکوزی»، کارشناس روابط راهبردی، به الجزیره گفت روابط واشنگتن و کابل «پس از خروج آمریکا متوقف نشد، اما عمدتاً به حوزه‌های امنیتی و اطلاعاتی محدود شده است».

کشورهای اروپایی نیز روابط کاری خود را با کابل حفظ کرده‌اند و هیئت اتحادیه اروپا همچنان فعالیت‌های خود را از کابل ادامه می‌دهد.

انتهای پیام/