به گزارش خبرگزاری تسنیم از سمنان، سارا عبدی در نشست استادان و نخبگان دانشگاه‌های استان سمنان با وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به ظرفیت‌های استان در حوزه انرژی‌های پاک، از جمله تابش خورشیدی، پهنه‌های کویری و موقعیت راهبردی استان، پیشنهاد تدوین سند چشم‌انداز 50 ساله هیدروژن و ایجاد نخستین پارک صنعتی هیدروژن در استان سمنان را مطرح کرد.

این استاد دانشگاه گفت: تدوین سند چشم‌انداز 50 ساله هیدروژن و ایجاد نخستین پارک صنعتی هیدروژن در سمنان می‌تواند به رفع ناترازی انرژی کمک کند.

عبدی با بیان اینکه بحران آب و ناترازی انرژی از مهم‌ترین چالش‌های استان سمنان است، افزود: دانشگاهیان و نخبگان استان آمادگی دارند در تدوین سند 50 ساله هیدروژن به‌عنوان بازوی علمی و مشورتی دولت و وزارت علوم ایفای نقش کنند. این ظرفیت می‌تواند در طراحی راهکارهای علمی و اجرایی برای مدیریت ناترازی انرژی مورد استفاده قرار گیرد.

وی همچنین استفاده از فناوری‌های نوین برای مدیریت منابع آب را ضروری دانست و گفت: پیاده‌سازی سامانه‌های پیشرفته جداسازی غشایی و سیستم‌های هیبریدی همراه با بازیافت انرژی می‌تواند یکی از راهکارهای مقابله با بحران کم‌آبی استان باشد و با استفاده از این فناوری‌ها، تصفیه پساب‌های صنعتی توسعه پیدا کند و برداشت از منابع آب زیرزمینی کاهش یابد.

عبدی بر ضرورت استفاده از ظرفیت فناوری‌های هوشمند در فرآیندهای صنعتی نیز تأکید کرد و تصریح کرد: مدل‌سازی، شبیه‌سازی و استفاده از الگوریتم‌های هوشمند می‌تواند بهینه‌سازی فرآیندهای صنعتی، کاهش مصرف انرژی و پایین آمدن هزینه تولید را به دنبال داشته باشد.

در این نشست، استادان و نخبگان دانشگاه‌های استان سمنان مجموعه‌ای از مطالبات و پیشنهادها را در حوزه‌های مختلف آموزش عالی، پژوهش، معیشت اعضای هیئت علمی، علوم پایه، دانشگاه‌های کوچک، ارتباط دانشگاه و صنعت، توسعه پایدار، محیط زیست، انرژی و آینده‌پژوهی با وزیر علوم، تحقیقات و فناوری مطرح کردند. محور مشترک بخش قابل توجهی از این دیدگاه‌ها، استفاده عملی از ظرفیت دانشگاه برای حل مسائل واقعی کشور و اصلاح برخی سیاست‌های آموزش عالی بود.

مریم رجبی، دانشمند یک درصد برتر جهان و عضو هیئت علمی دانشکده شیمی دانشگاه سمنان، با اشاره به افزایش قابل توجه هزینه مواد آزمایشگاهی، تجهیزات و نگهداری دستگاه‌های پژوهشی، خواستار تقویت واقعی اعتبارات پژوهشی شد و اظهار کرد: بسیاری از پژوهش‌های دانشجویان تحصیلات تکمیلی، به‌ویژه در رشته‌های علوم پایه و فنی و مهندسی، به مواد اولیه و تجهیزات تخصصی وابسته است و در صورت تقویت نشدن منابع پژوهشی، اجرای طرح‌های عملی و مسئله‌محور با دشواری جدی مواجه می‌شود.

وی حمایت از استادان و پژوهشگران و ارتقای منزلت علمی آنان را نیز ضروری دانست و افزود: کاهش انگیزه علمی و مشکلات معیشتی می‌تواند بر جایگاه علمی کشور اثر بگذارد و حمایت از معیشت و حفظ شأن جامعه دانشگاهی در واقع سرمایه‌گذاری برای آینده علمی و صنعتی ایران است. رجبی همچنین علوم پایه را زیربنای فناوری‌های نوین و نوآوری‌های صنعتی برشمرد و بر ایجاد مشوق‌ها و فرصت‌های علمی و پژوهشی برای جذب دانش‌آموزان مستعد به این رشته‌ها تأکید کرد.

این استاد دانشگاه، دانشگاه را علاوه بر محل انتقال دانش، محیطی برای رشد علمی، فرهنگی و شخصیتی نسل آینده کشور دانست و بیان کرد: فراهم شدن زمینه فعالیت نخبگان و کارآفرینان در داخل کشور می‌تواند زمینه‌ساز مهاجرت معکوس باشد و اصلاح نگاه‌های مدیریتی نیز ظرفیت بازگشت سرمایه‌های انسانی و جذب سرمایه‌های مادی را افزایش می‌دهد.

رضا ناظم‌نژاد، استاد دانشکده مکانیک دانشگاه دامغان و عضو شورای علمی بنیاد نخبگان استان سمنان، نیز نبود مقاطع تحصیلات تکمیلی در برخی دانشگاه‌های کوچک را یکی از چالش‌های جدی استادان این مراکز عنوان کرد و گفت: استادان این دانشگاه‌ها با وجود انگیزه و توان علمی بالا، به دلیل نبود دانشجوی تحصیلات تکمیلی و محدودیت منابع مالی، از چرخه پژوهش پویا فاصله گرفته‌اند و لازم است تقویت ظرفیت پژوهشی دانشگاه‌های کوچک در سیاست‌گذاری‌های آموزش عالی مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به تجربه فعالیت خود در دانشگاهی فاقد مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری، پیشنهاد کرد آیین‌نامه‌ای تدوین شود تا استادان گروه‌های فاقد تحصیلات تکمیلی بتوانند پژوهشگران پسادکتری را به‌عنوان دستیار پژوهشی به کار گیرند. ناظم‌نژاد همچنین خواستار اختصاص بخشی از طرح‌های پژوهشی کلان شرکت‌های بزرگ به دانشگاه‌های کوچک و فراهم شدن امکان جذب دانشجویان بین‌الملل در گروه‌هایی شد که امکان پذیرش دانشجوی ایرانی در مقاطع تحصیلات تکمیلی ندارند.

این عضو شورای علمی بنیاد نخبگان استان سمنان با تأکید بر اهمیت سرمایه‌های انسانی دانشگاه‌های کوچک تصریح کرد: استادان این دانشگاه‌ها سرمایه‌های بی‌ادعای نظام علمی کشور هستند و اگر برای توانمندسازی آنان چاره‌ای اندیشیده نشود، کشور در آینده بخشی از سرمایه علمی خود را از دست خواهد داد.

محمدعلی شریعت، فعال صنعتی، مدیرعامل یک شرکت دانش‌بنیان، عضو شورای علمی بنیاد نخبگان و استادیار دانشگاه آزاد اسلامی سمنان، نیز تغییر رویکرد در ارتباط دانشگاه و صنعت را ضروری دانست و اظهار کرد: غایت دانش باید به عمل، تولید ثروت و فناوری منجر شود و دانشگاه نباید صرفاً به دنبال مسائلی باشد که در محدوده موضوعات شناخته‌شده و قابل اندازه‌گیری قرار دارند، بلکه باید مسائل واقعی صنعت و جامعه را در اولویت قرار دهد.

وی توسعه حوزه‌های میان‌رشته‌ای و توجه به پایداری را از ضرورت‌های آموزش عالی برشمرد و افزود: دانش‌آموختگان آینده باید برای مواجهه با محدودیت منابع و مسائل اقتصادی، مدیریتی، اجتماعی و زیست‌محیطی آماده باشند. دانشگاه‌ها باید از تربیت نیروهایی که صرفاً در حوزه تخصصی خود مهارت دارند فراتر بروند و دانش‌آموختگانی تربیت کنند که بتوانند مسائل واقعی جامعه و صنعت را به شکل چندبعدی و سازگار با محیط زیست تحلیل کنند.

شریعت پیشنهاد کرد المپیادها و رقابت‌های علمی نیز به سمت مسائل واقعی صنعت هدایت شوند تا فاصله میان دانش دانشگاهی و نیازهای واقعی بخش تولید کاهش پیدا کند و گفت: اگر نظام آموزشی به سمت پایداری و تاب‌آوری حرکت نکند، دانش‌آموختگان در آینده و در شرایط کمبود منابع و رقابت جهانی با چالش‌های جدی مواجه خواهند شد.

داوود فیض، دانشمند یک درصد برتر حوزه علوم انسانی و استاد دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری دانشگاه سمنان، نیز خواستار بازنگری در شیوه ارزیابی اعضای هیئت علمی علوم انسانی شد و بیان کرد: شاخص‌های موجود برای ارزیابی پرونده‌های ارتقا و انتخاب استاد نمونه در بسیاری از موارد متناسب با رشته‌های فنی و مهندسی طراحی شده‌اند و با ماهیت علوم انسانی تناسب کافی ندارند.

وی با تأکید بر ضرورت توجه به نقش اجتماعی علوم انسانی افزود: شاخص‌هایی مانند تأثیرگذاری اجتماعی و ارتباط با جامعه باید در رشته‌های علوم انسانی در کنار معیارهایی مانند ارتباط با صنعت قرار گیرد.

فیض همچنین افزایش سهم دختران در میان داوطلبان کنکور سراسری را از موضوعاتی دانست که نیازمند مطالعه از منظر آینده‌پژوهی است و گفت: بر اساس آمار مطرح‌شده، حدود 65 درصد شرکت‌کنندگان کنکور سراسری دختر و 35 درصد پسر هستند و تداوم این روند می‌تواند در میان‌مدت و بلندمدت پیامدهای مهم اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی به همراه داشته باشد.

وی ادامه داد: تغییر در ترکیب جنسیتی داوطلبان ورود به آموزش عالی از منظر آینده‌پژوهی و مدیریت راهبردی نیازمند بررسی جدی است، زیرا در صورت تداوم این روند احتمال برهم خوردن تعادل جنسیتی در ترکیب نیروی انسانی متخصص کشور در سال‌های آینده وجود دارد. آینده اشتغال و بازار کار، ترکیب نیروی متخصص، الگوهای ازدواج و تشکیل خانواده، تحولات جمعیتی، مشارکت اجتماعی و اقتصادی زنان و مردان و آثار احتمالی این تغییرات بر ساختارهای اجتماعی و سیاسی باید مورد بررسی قرار گیرد.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: بر همین اساس، پیشنهاد می‌شود یک پروژه تحقیقاتی مستقل با رویکرد آینده‌پژوهانه درباره علل افزایش سهم دختران در کنکور سراسری تعریف شود تا پیامدهای احتمالی تداوم این روند در افق‌های میان‌مدت و بلندمدت شناسایی و سناریوهای محتمل آینده تدوین شود. همچنین راهکارهای سیاستی و مدیریتی متناسب با این سناریوها با هدف حفظ تعادل‌های اجتماعی، اقتصادی و جنسیتی و پیشگیری از شکل‌گیری پیامدهای ناخواسته باید مورد بررسی قرار گیرد.

فیض توجه به معیشت اعضای هیئت علمی را نیز از مطالبات مهم جامعه دانشگاهی عنوان کرد و افزود: افزایش حقوق اعضای هیئت علمی، به‌ویژه استادان جوان، توجه به رفاهیات، مسکن و اعطای تسهیلات با نرخ پایین باید مورد توجه قرار گیرد.

وی بین‌المللی‌سازی دانشگاه‌ها را نیازمند فراهم شدن زیرساخت‌های لازم دانست و گفت: بین‌المللی‌سازی دانشگاه‌ها صرفاً با افزایش پذیرش دانشجوی بین‌الملل محقق نمی‌شود، بلکه خدمات کنسولی، صدور ویزای تحصیلی، خدمات بانکی، اسکان، حمل‌ونقل و سازوکارهای آموزشی و مالی نیز باید متناسب با این هدف توسعه پیدا کند.

این استاد دانشگاه همچنین بر ضرورت توجه وزارت علوم به روندهای جدید آموزش عالی تأکید کرد و اظهار داشت: با توجه به تغییرات جمعیتی و آموزشی کشور، انجام پژوهش‌های مستقل درباره آینده دانشگاه‌های غیرانتفاعی، تأثیر هوش مصنوعی بر آموزش و پژوهش، روند پذیرش دانشجو، آینده رشته‌های تحصیلی و وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان ضروری است.

فیض پیشنهاد تأسیس مرکز آینده‌پژوهی در وزارت علوم را مطرح کرد و افزود: چنین مرکزی می‌تواند روندهای مرتبط با آموزش عالی، تغییرات جمعیتی، آینده دانشگاه‌ها، اثرگذاری هوش مصنوعی بر آموزش و پژوهش، رشته‌های تحصیلی و اشتغال دانش‌آموختگان را به‌صورت مستمر بررسی و برای سیاست‌گذاری‌های آینده سناریوهای لازم را ارائه کند.

وی همچنین بر ضرورت ایجاد سازوکاری رسمی برای بهره‌گیری از دیدگاه‌های جامعه دانشگاهی تأکید کرد و گفت: باید ساختاری رسمی برای دریافت دیدگاه‌ها و مشارکت نخبگان و دانشگاهیان در حل مسائل کشور ایجاد شود تا ظرفیت علمی دانشگاه‌ها به شکل مؤثر در اختیار تصمیم‌گیران قرار گیرد.

این مجموعه پیشنهادها در شرایطی از سوی استادان و نخبگان دانشگاه‌های استان سمنان مطرح شد که آنان «خرد» را یکی از مهم‌ترین ابزارهای مقابله با چالش‌های کشور و دانشگاه را محل تولید و گسترش این سرمایه دانستند. دانشگاه سمنان سال‌هاست با عنوان «نگین خردورزی کویر» شناخته می‌شود و نخبگان دانشگاه‌های استان در این نشست تلاش کردند بخشی از ظرفیت علمی خود را برای پاسخ به مسائل امروز و چالش‌های پیش‌روی ایران در اختیار سیاست‌گذاران قرار دهند.

انتهای پیام/363/