به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری، سال‌هاست پسماند یکی از چالش‌های جدی مازندران است؛ استانی که همزمان با جمعیت ساکن، در بخش قابل توجهی از سال پذیرای شمار زیادی از مسافران و گردشگران است و همین مسئله، تولید زباله را به یکی از مسائل مهم زیست‌محیطی آن تبدیل کرده است.

پسماند در مازندران تنها یک مسئله خدمات شهری نیست؛ موضوعی است که مستقیماً با سلامت مردم، آلودگی آب و خاک، حفظ طبیعت و حتی آینده گردشگری استان ارتباط دارد. دفن غیراصولی زباله و نبود زیرساخت‌های کافی برای پردازش و تفکیک، طی سال‌های گذشته یکی از دغدغه‌های اصلی مدیریت شهری و مردم بوده است.

در چنین شرایطی، حرکت به سمت پردازش پسماند و تبدیل زباله به محصولات قابل استفاده، یکی از راهکارهایی است که می‌تواند بخشی از این چالش قدیمی را مدیریت کند؛ رویکردی که اکنون در مرکز پردازش پسماند قائمشهر در حال عملیاتی شدن است.

قائمشهر؛ از محل دفن زباله تا مقصد پردازش پسماند

مرکز پردازش پسماند قائمشهر با هدف ایجاد یک زیرساخت متمرکز برای مدیریت زباله چند شهرستان ایجاد شده است؛ مرکزی که قرار است علاوه بر قائمشهر، پسماند شهرستان‌های سوادکوه، سوادکوه شمالی و جویبار را نیز پوشش دهد.

اهمیت این پروژه فقط به ساخت یک مرکز جدید محدود نمی‌شود؛ بلکه قرار است بخشی از زباله تولیدشده در این شهرستان‌ها به جای آنکه مستقیماً وارد چرخه دفن شود، در یک فرآیند پردازشی قرار گیرد و بخشی از مواد موجود در آن به محصول قابل استفاده تبدیل شود.

این تغییر رویکرد، در صورت اجرای کامل و پایدار، می‌تواند گامی در جهت کاهش حجم پسماند دفنی و استفاده مجدد از بخشی از ظرفیت موجود در زباله باشد.

ظرفیت 500 تنی برای مدیریت پسماند چهار شهرستان

مهدی یونسی، استاندار مازندران، در بازدید از مرکز پردازش پسماند قائمشهر با تأکید بر اهمیت این طرح اظهار کرد: این مرکز با محوریت قائمشهر و با ظرفیت روزانه 450 تا 500 تن احداث شده و قرار است در هفته دولت به بهره‌برداری برسد.

با این ظرفیت، مرکز پردازش قائمشهر می‌تواند روزانه حجم قابل توجهی از پسماند تولیدی چهار شهرستان را تحت پوشش قرار دهد؛ موضوعی که در صورت بهره‌برداری کامل، می‌تواند در مدیریت منطقه‌ای پسماند شمال استان اثرگذار باشد.

البته ظرفیت اسمی زمانی به نتیجه واقعی تبدیل می‌شود که مرکز بتواند به‌صورت مستمر و با ظرفیت پیش‌بینی‌شده فعالیت کند و زنجیره انتقال، پردازش و استفاده از محصولات حاصل از آن نیز به شکل پایدار ادامه داشته باشد.

زباله‌ای که دیگر فقط زباله نیست

اما مهم‌ترین بخش این پروژه شاید جایی باشد که پسماند پس از ورود به مرکز، دیگر صرفاً یک ماده دورریختنی تلقی نمی‌شود.به گفته استاندار مازندران، این مجموعه اکنون به مرحله تولید گرانول رسیده است؛ محصولی که می‌تواند به‌عنوان کود در باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد.

به این ترتیب، بخشی از چرخه پسماند می‌تواند از «تولید زباله و دفن» به «پردازش، تولید محصول و بازگشت به چرخه مصرف» تغییر کند؛ اتفاقی که اگر از نظر فنی، زیست‌محیطی و اقتصادی به شکل استاندارد دنبال شود، می‌تواند ارزش افزوده جدیدی از دل پسماند ایجاد کند.

این همان نقطه‌ای است که مدیریت پسماند را از یک هزینه صرف برای جمع‌آوری و دفع زباله، به یک فرآیند اقتصادی و تولیدی نزدیک می‌کند.

گرانول تولیدی پیش‌فروش شد

برای آنکه محصول تولیدی مرکز روی دست مجموعه نماند، بازار آن نیز از قبل مورد توجه قرار گرفته است.یونسی اعلام کرد که گرانول تولیدشده در مرکز پردازش پسماند قائمشهر تا آذرماه پیش‌خرید شده است؛ موضوعی که می‌تواند برای تداوم فعالیت اقتصادی این مجموعه اهمیت داشته باشد.

در واقع، یکی از حلقه‌های مهم موفقیت پروژه‌های پردازش پسماند، صرفاً تولید محصول نیست؛ بلکه باید برای محصول نهایی بازار مصرف نیز وجود داشته باشد. پیش‌خرید گرانول تولیدی تا آذرماه می‌تواند بخشی از این زنجیره را تکمیل کند و زمینه استفاده از محصول در حوزه کشاورزی را فراهم سازد.

از سوی دیگر، استفاده از محصول حاصل از پسماند در بخش کشاورزی نیازمند رعایت استانداردها و الزامات فنی و زیست‌محیطی است تا محصول نهایی از کیفیت لازم برای مصرف برخوردار باشد.

پایان راه پسماند؛ وقتی زباله وارد چرخه تولید می‌شود

ماجرای مرکز پردازش پسماند قائمشهر در نهایت قرار است به نقطه‌ای برسد که زباله تولیدشده در چهار شهرستان، پس از انتقال به این مرکز، وارد فرآیند پردازش شود و بخشی از مواد آن به محصول قابل استفاده تبدیل شود.

در چنین مدلی، مسیر پسماند دیگر در محل دفن تمام نمی‌شود؛ بلکه از تولید در خانه و واحدهای صنفی و خدماتی آغاز شده، به جمع‌آوری و انتقال می‌رسد، سپس وارد مرکز پردازش می‌شود و در نهایت بخشی از آن می‌تواند به محصولی برای استفاده در کشاورزی تبدیل شود.

البته موفقیت این چرخه به یک شرط مهم وابسته است؛ اینکه تمام حلقه‌های آن همزمان فعال باشند. تفکیک پسماند از مبدأ، جمع‌آوری اصولی، انتقال مناسب، پردازش مستمر، کنترل کیفیت محصول و وجود بازار مصرف، زنجیره‌ای به‌هم‌پیوسته هستند و ضعف هر حلقه می‌تواند بر عملکرد کل مجموعه اثر بگذارد.

هفته دولت؛ وعده‌ای برای پایان یک انتظار

استاندار مازندران اعلام کرده است که مرکز پردازش پسماند قائمشهر در هفته دولت به بهره‌برداری خواهد رسید؛ مرکزی که قرار است ظرفیت روزانه 450 تا 500 تن داشته باشد و پسماند چهار شهرستان را پوشش دهد.

حالا باید منتظر ماند و دید این مرکز پس از بهره‌برداری تا چه اندازه می‌تواند به ظرفیت پیش‌بینی‌شده دست پیدا کند و آیا فرآیند پردازش و تولید گرانول می‌تواند به‌صورت پایدار ادامه یابد یا خیر.

پسماند مازندران سال‌هاست از یک مسئله شهری فراتر رفته و به یک دغدغه زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است. از این رو، راه‌اندازی مرکز پردازش قائمشهر اگر صرفاً به یک افتتاح و مراسم محدود نشود و بتواند در عمل زنجیره پردازش، تولید و مصرف محصول را فعال نگه دارد، می‌تواند یکی از گام‌های مهم برای تغییر رویکرد استان در مدیریت پسماند باشد.

موفقیت این پروژه زمانی معنا پیدا می‌کند که مردم مازندران اثر آن را در کاهش انباشت و دفن پسماند، کاهش آلودگی و استفاده اقتصادی از زباله ببینند؛ چراکه پایان واقعی پسماند، دفن آن نیست، بلکه زمانی است که زباله پس از پردازش، دوباره وارد چرخه تولید و اقتصاد شود.

انتهای پیام/