به گزارش خبرگزاری تسنیم از رشت، گیلان با برخورداری از میراثی کم‌نظیر از تاریخ، فرهنگ، معماری بومی و طبیعت، این روزها در آستانه دو رویداد مهم بین‌المللی قرار گرفته است؛ از یک‌سو پرونده ثبت جهانی ماسوله پس از سال‌ها پیگیری وارد مرحله‌ای حساس شده و از سوی دیگر روستای گیسوم در میان گزینه‌های منتخب ارزیابی سازمان جهانی گردشگری قرار دارد. دو پرونده‌ای که سرنوشت آن‌ها علاوه بر اقدامات اجرایی و مستندسازی‌های تخصصی، به همدلی مردم محلی، ساماندهی زیرساخت‌ها و معرفی درست ظرفیت‌های اصیل گیلان وابسته است.

در این میان، ماسوله با معماری پلکانی، پیشینه کهن، بافت زنده تاریخی و یافته‌های تازه باستان‌شناسی در کهنه‌ ماسوله، مسیر دشوار اما امیدبخش ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو را دنبال می‌کند.

هم‌زمان، روستای گیسوم با ظرفیت‌های ویژه ساحل، جنگل و فرهنگی خود در جمع روستاهای منتخب کشور برای ارزیابی سازمان جهانی گردشگری قرار گرفته است. این روستا در کنار چشم‌انداز کم‌نظیر تونل سبز و ساحل فرصت مهمی برای نمایش توانمندی‌های جامعه محلی، صنایع‌دستی، تولیدات کشاورزی و سبک زندگی بومی گیلان دارد.

اکنون با نزدیک شدن زمان حضور ارزیابان، دو پرونده ماسوله و گیسوم از مرحله پیگیری‌های اداری فراتر رفته و به آزمونی برای هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی، مشارکت جامعه محلی، مسئولیت‌پذیری بخش خصوصی و نقش‌آفرینی رسانه‌ها تبدیل شده‌اند؛ آزمونی که می‌تواند نام گیلان را در عرصه جهانی پررنگ‌تر کند و زمینه‌ای برای حفاظت پایدار از میراث و رونق اقتصاد بومی استان فراهم آورد.

کهنه‌ ماسوله و رد پای صنعت در دل تاریخ

یوسف سلمان‌خواه مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی گیلان در گفت‌وگو با تسنیم با اشاره به آخرین وضعیت پرونده ثبت جهانی ماسوله و گیسوم، از ورود ارزیابان پرونده ماسوله به گیلان در چهارم مهرماه و حضور یک کارشناس سازمان جهانی گردشگری در گیسوم به‌صورت سرزده خبر داد. 

 

مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی استان گیلان به سابقه قرار گرفتن ماسوله در فهرست موقت ثبت جهانی اشاره کرد و گفت: پرونده ماسوله از سال 2007 میلادی همواره در مسیر حرکت به سمت ثبت در فهرست میراث جهانی بوده و در این سال‌ها تلاش‌های فراوانی برای تقویت مستندات و تکمیل الزامات آن انجام شده است.

وی با اشاره به بررسی این پرونده در اجلاس سال 2023 ریاض اظهار کرد: در آن مقطع، پرونده ماسوله به‌دلیل برخی اشکالات و پرسش‌های مطرح‌شده از سوی نهادهای ارزیابی‌کننده، نیازمند بازنگری و تکمیل بیشتر شناخته شد اما اهمیت و ظرفیت‌های این اثر موجب شد جایگاه آن حفظ شود و پرونده از دستور کار خارج نشود.

به گفته مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی گیلان، یکی از موضوعات مهم، تبیین جایگاه تاریخی و میراثی ماسوله بود. در نگاه‌های بین‌المللی، ماسوله بیشتر به‌عنوان یک شهر گردشگری شناخته می‌شد در حالی که پرونده ثبت جهانی نیازمند ارائه شواهدی روشن، مستند و قابل دفاع از ارزش‌های تاریخی، فرهنگی و تمدنی این محدوده است.

کوره‌های آهن اسفنجی؛ سندی تازه برای پرونده جهانی ماسوله

سلمان‌خواه ادامه داد: در چند ماه گذشته برای رفع ابهام‌ها و پاسخ‌گویی به پرسش‌های کارشناسی تلاش شد و کاوش‌های باستان‌شناسی در محدوده کهنه‌ ماسوله پیگیری شد. یکی از محورهای مورد توجه، پیوند میان رمه‌داری و صنعت در این منطقه بود؛ موضوعی که می‌بایست با یافته‌های ملموس و مستندات باستان‌شناسی تقویت می‌شد.

وی با اشاره به اینکه کشف کوره‌های آهن اسفنجی در کهنه‌ ماسوله یکی از یافته‌های مهمی بود که به این روایت تاریخی کمک کرد گفت: این کوره‌ها می‌توانند در اثبات وجود فعالیت‌های صنعتی در کنار دیگر شیوه‌های زیست و معیشت مردم منطقه نقش‌آفرین باشند.

مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی گیلان با بیان اینکه این یافته‌ها در افزایش مستندات پرونده اثرگذار بوده است، تصریح کرد: کشف این شواهد باستان‌شناسی، مسیر ما را برای اثبات وجود صنعت و تولید در ماسوله روشن‌تر کرد؛ اینکه در این محدوده چه مصنوعات، ابزارها و حتی چه نوع سلاح‌هایی تولید می‌شده و چگونه زندگی مردم منطقه با فعالیت‌های صنعتی و معیشتی پیوند داشته است.

به گفته وی یافته‌های باستان‌شناسی به منابع قابل اتکای ما برای تقویت روایت پرونده ماسوله تبدیل شد و کمک می‌کنند ماسوله نه صرفاً به‌عنوان یک مقصد گردشگری بلکه به‌عنوان یک پهنه تاریخی، فرهنگی و دارای لایه‌های ارزشمند تمدنی در سطح بین‌المللی معرفی شود.

سلمان‌خواه با اشاره به تلاش‌های تیم‌های تخصصی برای تکمیل پرونده گفت: روند پیگیری پرونده ماسوله همچنان با جدیت ادامه دارد و یک تیم کارشناسی داخلی برای این موضوع شکل گرفته است. همکاران ما با وجود دشواری‌های مالی، شرایط سخت جوی و محدودیت‌های موجود، برای تکمیل پرونده تلاش کردند.

وی با بیان اینکه پرونده در اسفندماه تکمیل شد و با وجود محدودیت‌ها و شرایط خاص به شکل فردی به پاریس ارسال شد و دبیرخانه یونسکو وصول آن را اعلام کرده است. اکنون پیگیری مرتبط با کاوش‌های باستان‌شناسی و ایجاد سایت‌موزه‌ای که برای این محدوده پیش‌بینی شده، در حال انجام است.

مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان به برگزاری نشست هماهنگی با حضور استاندار و دستگاه‌های اجرایی مرتبط اشاره کرد و گفت: برای سرعت‌بخشی به اقداماتی که باید در ماسوله انجام شود، جلسه‌ای با حضور استاندار محترم و همه دستگاه‌های دولتی مرتبط برگزار و مصوباتی نیز در این زمینه اتخاذ شد.

چهارم مهر؛ موعد حضور ارزیابان جهانی در گیلان

به گفته مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان، بهبود راه‌های دسترسی، تقویت ارتباطات، توسعه فیبر نوری و رفع دیگر کمبودها و مسائل زیرساختی از جمله محورهای مورد تأکید در این نشست بوده است. دستگاه‌های مسئول اکنون بر رفع مشکلات متمرکز شده‌اند تا شرایط ماسوله برای ارزیابی و نیز برای میزبانی شایسته از گردشگران و ساکنان، بیش از پیش ارتقا یابد.

سلمان‌خواه با اشاره به زمان حضور ارزیابان گفت: ارزیابان در چهارم مهرماه وارد استان گیلان خواهند شد و به مدت یک هفته در استان حضور دارند. محل استقرار آنان نیز ماسوله خواهد بود تا از نزدیک شرایط، مستندات، اقدامات انجام‌شده و پاسخ‌های ارائه‌شده به پرسش‌ها و ابهام‌های پیشین را بررسی کنند و سپس گزارش خود را برای یونسکو ارائه می‌دهند.

مدیرکل میراث‌ فرهنگی گیلان اظهار کرد: پیش‌بینی شده است که موضوع ماسوله در سال 2027 در استانبول مطرح شود و امیدواریم با تکمیل همه الزامات، همراهی دستگاه‌های اجرایی، تقویت مستندات و بهره‌گیری از دیپلماسی فرهنگی، پرونده ماسوله در آن سال به سرانجام برسد و این شهر تاریخی در سطح جهانی مطرح شود.

روستای ساحلی- جنگلی گیسوم در جمع هشت روستای منتخب ایران برای ارزیابی جهانی

وی در ادامه به وضعیت روستای گیسوم نیز پرداخت و گفت: از میان روستاهای متعدد کشور، روستای گیسوم توانست در جمع هشت روستای منتخب برای طی مراحل ثبت و ارزیابی جهانی قرار گیرد؛ اتفاقی که بیانگر ظرفیت‌های طبیعی، فرهنگی، اجتماعی و گردشگری این روستای ساحلی و جنگلی است.

سلمان‌خواه با بیان اینکه اقدامات مناسبی در گیسوم انجام شده است، افزود: زیرساخت‌های این روستا تقویت شده و توجه به ظرفیت‌های آن در دستور کار قرار دارد. در ارزیابی‌های سازمان جهانی گردشگری، تقویت کسب‌ و کارهای روستایی و نقش‌آفرینی جامعه محلی از اولویت‌های اصلی است و این سازمان به توسعه پایدار روستا توجه ویژه‌ای دارد.

وقتی محصولات غیربومی، چهره گیسوم را مخدوش می‌کنند

وی با اشاره به وضعیت فعالیت‌های اقتصادی در محدوده تونل سبز گیسوم بیان کرد: در این قسمت تا حدی سردرگمی وجود دارد زیرا برخی کسب‌ و کارهای فعال و محصولاتی که عرضه می‌شوند، با هویت روستا و تولیدات محلی گیسوم همخوانی ندارند. در حالی‌که محصولاتی که به گردشگران عرضه می‌شود باید بازتاب‌دهنده هویت واقعی گیسوم و توانمندی‌های مردم آن باشد. صنایع‌دستی، محصولات لبنی، فرآورده‌های کشاورزی و دیگر تولیدات بومی روستا باید در اولویت عرضه قرار گیرند.

به گفته وی گاه محصولاتی در این محدوده عرضه می‌شود که هیچ تناسبی با شرایط، فرهنگ و زیست‌بوم روستا ندارد؛ در حالی که حضور گردشگران در گیسوم باید فرصتی برای معرفی تولیدات محلی، رونق اقتصاد روستا و تقویت پیوند بازدیدکنندگان با فرهنگ بومی منطقه باشد.

سلمان‌خواه با اشاره به همکاری مسئولان محلی برای ساماندهی این وضعیت افزود: تدبیر فرماندار، بخشدار، دهیار و بخش خصوصی فعال در منطقه نیز بر این است که ساماندهی مناسبی صورت گیرد و عرضه محصولات در تونل سبز و دیگر نقاط گردشگری گیسوم به سمت تولیدات واقعی و بومی روستا هدایت شود.

ارزیاب جهانی، سرزده به گیسوم می‌آید

وی درباره ارزیابی گیسوم نیز گفت: یک کارشناس در شهریورماه برای ارزیابی این روستا وارد منطقه خواهد شد؛ حضور او به‌صورت سرزده است و زمان دقیق ورود و خروج یا هویت فرد ارزیاب از پیش اعلام نمی‌شود. این کارشناس بر اساس مأموریت سازمان جهانی گردشگری، شرایط روستا را بررسی و نظر کارشناسی خود را اعلام خواهد کرد.

مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان با تأکید بر ضرورت همراهی همگانی خاطرنشان کرد: برای موفقیت در مسیر جهانی شدن ماسوله و گیسوم، همه باید پای کار باشند؛ از دستگاه‌های اجرایی و مدیریت‌های محلی گرفته تا بخش خصوصی، فعالان فرهنگی، جامعه محلی و رسانه‌ها.

از مطالبه محلی تا خواست ملی برای جهانی‌شدن ماسوله

وی با اشاره به نقش مردم ماسوله در این مسیر گفت: انتظار و مطالبه جامعه محلی برای ما بسیار مهم است. مردم باید مطالبه‌گر باشند و از یونسکو و نهادهای بین‌المللی بخواهند که ارزش‌های ماسوله را به رسمیت بشناسند و زمینه ثبت جهانی آن را فراهم کنند.

سلمان‌خواه با تأکید بر نقش مطالبه‌گری رسانه‌ها افزود: رسانه‌ها نیز می‌توانند نقشی جدی و اثرگذار ایفا کنند و با حضور در ماسوله، روایت‌گری از پیشینه، ارزش‌ها و مطالبات مردم این شهر تاریخی و بازتاب خواسته عمومی برای ثبت جهانی می‌توانند یک جریان رسانه‌ای مؤثر شکل دهند.

به گفته وی اگر مطالبه مردم در سطح محلی، استانی و ملی به‌خوبی دیده و شنیده شود می‌تواند به کارزاری فرهنگی و رسانه‌ای تبدیل شود؛ کارزاری که بیانگر خواست مردم برای ثبت جهانی ماسوله در سال 2027 باشد.

به گزارش تسنیم، ماسوله با معماری پلکانی، پیشینه تاریخی، بافت فرهنگی و ظرفیت‌های برجسته باستان‌شناسی خود و گیسوم با پیوند جنگل، دریا، زندگی روستایی و توانمندی‌های جامعه محلی، دو جلوه مهم از هویت طبیعی و فرهنگی گیلان به شمار می‌روند و اکنون در آستانه ارزیابی‌های مهم، نگاه‌ها بیش از هر زمان دیگری به هم‌افزایی دستگاه‌ها، مردم و رسانه‌ها دوخته شده است تا این فرصت برای معرفی شایسته گیلان در عرصه جهانی به نتیجه‌ای ماندگار تبدیل شود.

گفت‌وگو از: زهرا رستگار

انتهای پیام/