عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با تشریح ویژگی‌های آغاز امامت حضرت مهدی(عج) گفت: آغاز امامت امام زمان(عج) همزمان با غیبت ایشان، دوره‌ای بی‌نظیر در تاریخ تشیع رقم زد؛ دوره‌ای که در آن اگرچه دسترسی مستقیم به امام وجود ندارد، اما امام حی و حاضر است و آثار و برکات وجودی ایشان همچنان در زندگی بشر جریان دارد.

حجت‌الاسلام مهدی عبادی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، درگفت وگو با تسنیم با اشاره به ویژگی‌های آغاز امامت حضرت صاحب‌الزمان(عج)، این دوره را یکی از دوره‌های بی‌نظیر تاریخ تشیع دانست و اظهارکرد: مهم‌ترین تفاوت آغاز امامت امام زمان(عج) با دوران امامت سایر ائمه(ع)، همراه شدن امامت آن حضرت با مسئله غیبت است.

وی با بیان اینکه در دوران ائمه پیشین، امکان دسترسی مستقیم و آزاد به امام وجود داشت، افزود: البته از دوران امام جواد(ع) و امام هادی(ع) به تدریج شرایطی ایجاد شد که دسترسی مردم به امام کمتر شد و این روند به گونه‌ای پیش رفت که جامعه شیعه بتواند در دوران امام زمان(عج) با مسئله غیبت و نبود دسترسی مستقیم به امام، آمادگی بیشتری داشته باشد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با تأکید بر اینکه غیبت به معنای نبودن امام نیست، تصریح کرد: حضرت مهدی(عج) امامی حی و حاضر هستند که حیات مستمر دارند و حضور ایشان در عالم و روی زمین برقرار است. آنچه غیبت نامیده می‌شود، در واقع غیبت از چشم ماست و نه اینکه امام در جامعه و روی زمین حضور نداشته باشند.

امامت امام زمان(عج) محدود به زمان و جغرافیا نیست

حجت‌الاسلام عبادی یکی دیگر از ویژگی‌های امامت حضرت مهدی(عج) را فراگیر بودن آن عنوان کرد و گفت: امامت امام زمان(عج) برخلاف یک دوره محدود تاریخی یا جغرافیایی، اختصاص به زمان، افراد یا منطقه خاصی ندارد؛ بلکه امامتی است که برای همه اعصار و همه انسان‌هاست و در دوره‌های مختلف تاریخی استمرار دارد.

وی ادامه داد: حضور امام زمان(عج) از قرن سوم و از سال‌های 255 و 260 هجری تاکنون استمرار داشته و در طول این سال‌ها، مسلمانان و به‌ویژه شیعیان از برکات وجود آن حضرت بهره‌مند بوده‌اند.

این استاد دانشگاه با اشاره به جایگاه حجت الهی در نظام عالم اظهار داشت: در روایات آمده است که اگر حجت خدا بر روی زمین نباشد، زمین اهل خود را می‌بلعد؛ بنابراین وجود امام زمان(عج) سبب استمرار حیات و برقراری نظام عالم است.

عبادی با اشاره به دیدگاه برخی عالمان و صاحبان نفس درباره آثار وجود امام زمان(عج) افزود: بسیاری از برکات به واسطه وجود امام برای ما ایجاد می‌شود و بسیاری از بلاها از ما دفع می‌شود، در حالی که ما نه منشأ این برکات را می‌شناسیم و نه حتی می‌دانیم چه بلاهایی از ما دفع شده است. بخشی از این برکات و دفع بلاها به واسطه وجود مقدس امام زمان(عج) است.

چرا امام زمان(عج) در سن پنج‌سالگی به امامت رسید؟

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در ادامه به شرایط آغاز امامت حضرت مهدی(عج) در سنین کودکی اشاره کرد و گفت: امام حسن عسکری(ع) در سال 260 هجری به شهادت رسیدند و حضرت مهدی(عج) در آن زمان پنج سال داشتند.

وی نخستین عامل این مسئله را اراده و مشیت الهی دانست و افزود: تقدیر و اراده الهی بر این قرار گرفته بود که امامت حضرت مهدی(عج) در همین سن آغاز شود، اما در کنار این مسئله، شرایط سیاسی و خفقان حاکم بر جامعه نیز اهمیت بسیار زیادی داشت.

عبادی با تشریح وضعیت سیاسی دوران عباسیان بیان کرد: حکومت عباسی به شدت به دنبال شناسایی و از بین بردن امام بعدی بود. درباره امام مهدی(عج) این باور وجود داشت که ایشان ظلم و فساد را از زمین برمی‌چیند و حکومت عدل جهانی تشکیل می‌دهد.

وی افزود: عباسیان خود داعیه حکومت داشتند و طبیعی بود که چنین مسئله‌ای را تهدیدی علیه حکومت خود بدانند. به همین دلیل، حفظ جان امام و پنهان ماندن ایشان در شرایط آن دوران، بخشی از تدبیر الهی برای صیانت از وجود حضرت مهدی(عج) بود.

امام حسن عسکری(ع) جامعه شیعه را برای دوران غیبت آماده کرد

این پژوهشگر دینی با اشاره به اقدامات امام حسن عسکری(ع) برای آماده‌سازی شیعیان گفت: امام حسن عسکری(ع) در دوران امامت خود با آگاهی‌بخشی به شیعیان، معرفی امام آینده و تقویت سازمان وکالت، شرایطی را فراهم کردند که جامعه شیعه بتواند امامت فرزند خردسال ایشان را در دوران غیبت بپذیرد.

وی تقویت سرشاخه‌های سازمان وکالت را از دیگر اقدامات مهم امام حسن عسکری(ع) برشمرد و گفت: یکی از کارکردهای اساسی سازمان وکالت، ایجاد ارتباط تشکیلاتی و شبکه‌ای میان شیعیان و امام بود. این ارتباط، شکل جدیدتری نسبت به گذشته داشت؛ چرا که ارتباط شیعیان با امام دیگر صرفاً بر اساس دیدار و رویارویی مستقیم نبود.

عضو هیأت علمی دانشگاه فردوسی مشهد فعالیت دینی و جهاد تبیین را در این مسیر ضروری دانست و افزود: تحقق چنین جامعه‌ای نیازمند کار و تلاش است و در عرصه دین، مجاهدت‌های دینی و جهاد تبیین باید فعالیت جدی صورت گیرد.

فرهنگ انتظار باید به سبک زندگی تبدیل شود

عبادی با بیان اینکه فرهنگ انتظار نباید صرفاً در حد یک اعتقاد باقی بماند، گفت: فرهنگ انتظار را می‌توان از یک موضوع صرفاً اعتقادی به یک سبک زندگی جامع و مسئولیت‌پذیر تبدیل کرد.

وی افزود: فرهنگ انتظار باید مجموعه‌ای از رفتارها باشد که از نگرش‌ها و باورهای منتظرانه سرچشمه می‌گیرد. اگر انسان در زندگی روزمره خود چنین نگرش و باوری داشته باشد، طبیعی است که هم تفکر و هم رفتار او متفاوت خواهد شد.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: انتظار باید به مثابه تمامیت اسلام ناب دیده شود و فرهنگ انتظار نیز باید به یک فرهنگ همگانی تبدیل شود؛ جامعه منتظر، جامعه‌ای پویا و مسئول است که افراد آن بر اساس باورهای منتظرانه رفتار می‌کنند،چنین جامعه‌ای، روابط اجتماعی بر پایه اخوت ایمانی و دینی شکل می‌گیرد و حتی روابط سیاسی و اقتصادی نیز باید بر همین اساس تنظیم شود.

عبادی با اشاره به روایتی درباره یاران حضرت مهدی(عج) اظهار داشت: در روایات درباره جامعه یاران امام زمان(عج) تصویری ارائه شده که نشان می‌دهد افراد آن‌قدر به یکدیگر نزدیک و برادر هستند که اگر یکی از آنان دست در جیب دیگری کند و چیزی بردارد، فرد مقابل نه تنها ناراحت نمی‌شود بلکه خوشحال نیز می‌شود.

وی افزود: معنای این روایت آن است که سطح اعتماد، برادری و نزدیکی میان افراد جامعه به اندازه‌ای بالاست که چنین رفتاری دیگر یک رفتار ناپسند و حتی در حد دزدی تلقی نمی‌شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد خاطرنشان کرد: جامعه‌ای که فرهنگ آن در همه ابعاد منتظرانه باشد، ظرفیت آن را پیدا می‌کند که پس از ظهور، امام را در تشکیل حکومت دینی جهانی همراهی کند و در از بین بردن نظام‌های طاغوتی موجود در آن زمان نقش داشته باشد.
نسل نوجوان و جوان باید انتظار را زندگی کند

حجت‌الاسلام عبادی با تأکید بر ضرورت تربیت نسل آینده اظهارداشت: یکی از وظایف مهم ما این است که برای نسل‌های آینده، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، الگوهای مناسبی ایجاد کنیم.

وی افزود: نسل جوان باید عمق معنای انتظار را به‌خصوص در جایی که این انتظار به عمل منتهی می‌شود، ببیند و لمس کند. نباید فقط باورهای مربوط به انتظار را به او آموزش داد و از او خواست آنها را حفظ کند.

این پژوهشگر دینی تأکیدکرد: دانستن به تنهایی کافی نیست. نسل جوان باید سبک زندگی منتظرانه را لمس کند، در فضای آن زندگی کند و در همان فضا تربیت شود تا بتواند در آینده نسل بعد از خود را نیز با همین نگاه تربیت کند.

عبادی لازمه تحقق این هدف را تلاش گسترده دانست و گفت: باید در این عرصه کار و تلاش زیادی انجام دهیم و برای تربیت یک نسل مهدوی مناسب برنامه داشته باشیم.

امام باید در نگاه نسل جوان، پدری مهربان و دوستی همراه باشد

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد مهم‌ترین نکته‌ای را که باید به نسل جوان منتقل شود، شناخت صحیح نسبت به امام دانست و اظهار داشت: باید بدانیم امام، به تعبیر امام رضا(ع) در یک روایت، مانند پدری مهربان، برادری مأنوس و دوستی همراه است.

وی ادامه داد: نسل جوان باید امام را در همه شرایط در کنار خودش ببیند، حضور او را باور کند و با چنین تصوری زندگی و رفتار خود را تنظیم کند.

عبادی تصریح کرد: اگر این نگاه شکل بگیرد و نسل جوان سبک زندگی منتظرانه را به معنای واقعی لمس کند، چنین نسلی به یک نسل مهدوی تبدیل خواهد شد.

وی ابراز امیدواری کرد: چنین نسلی می‌تواند به معنای واقعی و حقیقی سرباز امام زمان(عج) باشد و با ساختن مقدمات ظهور، در فراهم شدن زمینه ظهور حضرت ولی عصر(عج) نقش‌آفرینی کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد خاطرنشان کرد: مجموعه این اقدامات، از جمله آگاهی‌بخشی، معرفی امام، تقویت سازمان وکالت و تربیت نیروهای مورد اعتماد، زمینه پذیرش امامت حضرت مهدی(عج) در دوران کودکی و غیبت را فراهم کرد.

غیبت صغری؛ دوره انتقال شیعیان به دوران غیبت کبری

حجت‌الاسلام عبادی با اشاره به دوران غیبت صغری اظهارداشت: غیبت صغری از ابتدای امامت حضرت مهدی(عج) آغاز شد و از سال 260 تا 329 هجری ادامه یافت. این دوره را باید یک دوره انتقالی و مقدماتی دانست.

وی یکی از مهم‌ترین اهداف غیبت صغری را آماده‌سازی تدریجی شیعیان برای ورود به دوران غیبت کبری عنوان کرد و افزود: جامعه شیعه باید به تدریج با شرایطی آشنا می‌شد که در آن دسترسی مستقیم به امام وجود ندارد.

این استاد دانشگاه ادامه داد: در کنار آماده‌سازی شیعیان، حفظ ارتباط جامعه با امام و سازماندهی شیعیان نیز ضرورت داشت که این مسئولیت از طریق نواب اربعه دنبال شد.

عبادی خاطرنشان کرد: دوران نیابت خاص، علاوه بر حفظ ارتباط میان امام و جامعه شیعه، زمینه‌ای برای پذیرش مراجعه به نائب عام و در ادامه مسئله ولایت فقیه و مراجعه به ولی فقیه فراهم کرد.

نواب اربعه؛ واسطه ارتباط امام با شیعیان

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد درباره نواب اربعه گفت: چهار نماینده خاص حضرت مهدی(عج) در دوران غیبت صغری، عثمان بن سعید عموری، محمد بن عثمان عموری، حسین بن روح نوبختی و علی بن محمد سموری بودند؛ این چهار نفر واسطه و پل ارتباطی میان امام و جامعه شیعه به شمار می‌رفتند و مسئولیت‌های مختلفی بر عهده داشتند.

عبادی انتقال نامه‌ها، وجوهات شرعی، پاسخ‌ها و دستورات امام به مردم و همچنین انتقال پرسش‌ها و درخواست‌های مردم به امام را از جمله وظایف نواب اربعه دانست و گفت: آنان در مواردی نیز به رفع شبهات و تردیدهای موجود در جامعه کمک می‌کردند و جایگاه علمی و اجتماعی و وجاهتی که از قبل داشتند، در انجام این مسئولیت‌ها مؤثر بود.

تربیت شاگردان متخصص برای اداره جامعه در دوران غیبت

این استاد دانشگاه در ادامه به نقش امام حسن عسکری(ع) در تربیت نیروهای مورد نیاز جامعه شیعه اشاره کرد و اظهار داشت: امام حسن عسکری(ع) علاوه بر تقویت سازمان وکالت، افرادی مانند عثمان بن سعید و محمد بن عثمان و دیگر خواص و شاگردان خود را برای ارتباط میان امام و مردم آماده کردند. بخشی از شاگردانی که توسط امام حسن عسکری(ع) تربیت شدند، وظایفی همچون تفسیر، اجتهاد در فقه و تبیین و تفسیر قرآن را بر عهده داشتند.

وی تأکید کرد: جامعه شیعه باید می‌توانست در دورانی که دسترسی مستقیم به امام کاهش پیدا کرده است، بخشی از امور خود را از طریق این افراد سامان دهد تا مسائل جامعه دچار اختلال نشود.

وظایف شیعیان در عصر غیبت چیست؟

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در تشریح وظایف شیعیان در دوران غیبت گفت: در شرایطی که دسترسی مستقیم به امام امکان‌پذیر نیست، شیعیان باید از نائبان عام و فقهای جامع‌الشرایط پیروی کنند و برای شناخت مسیر درست، به قرآن، سیره معصومین(ع) و احادیث مراجعه داشته باشند.

عبادی ،دعا و ارتباط با امام را از دیگر وظایف مهم شیعیان دانست و افزود: دعا برای تعجیل فرج و تلاش عملی برای فراهم شدن فرج و ظهور از جمله وظایفی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

وی با تأکید بر مسئله نظارت امام بر اعمال انسان‌ها تصریح کرد: باید باور داشته باشیم که امام بر اعمال ما اشراف و نظارت دارد و از رفتارهای ما آگاه است. چنین باوری می‌تواند انگیزه‌ای جدی برای پایبندی انسان به وظایف دینی باشد. اگر افراد این مسائل را در زندگی خود مورد توجه قرار دهند، می‌توانند در دوران غیبت وظایف دینی و اجتماعی خود را بهتر و دقیق‌تر انجام دهند.

انتظار واقعی، سکون و انفعال نیست

حجت‌الاسلام عبادی با اشاره به مهم‌ترین وظیفه منتظران اظهارکرد: انتظار فرج، مهم‌ترین وظیفه منتظران است و در روایات نیز از انتظار فرج به عنوان افضل اعمال یاد شده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد تأکیدکرد: انتظار نباید به معنای انفعال، سکون و دست روی دست گذاشتن باشد؛ انتظار واقعی با تلاش، حرکت، پویایی و آمادگی همه‌جانبه همراه است.

این پژوهشگر دینی گفت: منتظر واقعی باید از همه جهت خود را برای یاری امام آماده کند، کمر همت ببندد و برای فراهم کردن مقدمات ظهور تلاش داشته باشد. باید جامعه‌ای را که از امام فاصله دارد، به جامعه‌ای تبدیل کنیم که آمادگی پذیرش امام را داشته باشد. این آمادگی فقط اعتقادی نیست، بلکه در حوزه‌های فرهنگی و تمدنی نیز باید زمینه‌سازی شود.

انتهای پیام/282