طب روانتنی؛ مسیر علمی درمان با نگاه به جسم و روان
- اخبار استانها
- اخبار خراسان رضوی
- 29 مرداد 1405 - 11:36
به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد، رضا خسروی،دبیر کنگره ملی طب روانتنی در تشریح اهداف و رویکردهای مطرحشده در کنگره ملی طب روانتنی اظهارکرد: طب روانتنی به بررسی ارتباط متقابل میان وضعیت روانی افراد و علائم، بیماریها و مشکلات جسمی آنان میپردازد و از این منظر، نمیتوان مسائل درمانی را تنها در چارچوب مشکلات بدنی و فیزیکی بیماران تحلیل و پیگیری کرد.
وی افزود: در این کنگره، زیرساختی مورد بررسی قرار گرفت که میتواند بر پایه سه ساختار کلی، فرآیند ارزیابی افراد را آغاز و بهصورت هدفمند دنبال کند. این زیرساخت با هدف ایجاد انسجام در خدمات، تسهیل دسترسی به اطلاعات و افزایش دقت در پیگیری وضعیت بیماران طراحی شده است.
دبیر کنگره ملی طب روانتنی ادامه داد: تا پیش از این، بخشهای مختلف خدماتی و درمانی بهصورت جداگانه فعالیت میکردند؛ بهگونهای که سامانههای تستینگ، سیستمهای رزرواسیون و سایر ساختارهای مشابه، هر یک بهصورت مستقل مورد استفاده قرار میگرفتند. این پراکندگی، در بسیاری از موارد موجب میشد اطلاعات، فرآیندهای اجرایی و مسیر پیگیری بیماران بهصورت یکپارچه در اختیار مجموعههای درمانی و افراد قرار نگیرد.
خسروی تصریح کرد: آنچه مجموعه «رهنا» در پی تحقق آن است، قرار دادن همه این سامانهها و فرآیندها در کنار یکدیگر و ایجاد یک ساختار یکپارچه است؛ ساختاری که بتواند خدمات گوناگون را در قالب یک مسیر مشخص، منظم و قابل مدیریت به بیماران و فعالان حوزه درمان ارائه کند.
وی با تأکید بر اهمیت این یکپارچگی در حوزه طب روانتنی بیان کرد: اهمیت موضوع از آن جهت است که در این حوزه، تنها با یک تخصص محدود یا یک مسئله صرفاً جسمی مواجه نیستیم. در بسیاری از حوزههای پزشکی، علائم و مشکلات بدنی افراد میتواند با شرایط روانی، اضطراب، فشارهای روحی، سبک زندگی و دیگر مؤلفههای مرتبط با سلامت روان ارتباط داشته باشد.
دبیر کنگره ملی طب روانتنی بیان کرد: بر اساس مباحث مطرحشده، در برخی موارد نزدیک به 50 درصد از ساختار مشکلات و علائم مشاهدهشده در افراد، میتواند به حوزه روان و مسائل مرتبط با وضعیت روحی آنان بازگردد. از این رو، توجه همزمان به ابعاد جسمی و روانی در روند تشخیص، درمان و پیگیری بیماران، ضرورتی اساسی به شمار میرود.
وی افزود: برای بیمار، دریافت خدمات درمانی و طی شدن فرآیند درمان از اهمیت بالایی برخوردار است، اما مسئله تنها به آغاز درمان محدود نمیشود. در بسیاری از موارد، طولانی شدن مسیرهای اداری، تعدد مراجعات، پراکندگی اطلاعات و تشکیل پروندههای متعدد، میتواند روند پیگیری درمان را با دشواریهایی همراه کند.
خسروی خاطرنشان کرد: گاهی ساختارهای موجود به اندازهای طولانی، پیچیده و پراکنده میشوند که حجم پروندهها و مدارک شکلگرفته برای بیماران، به تعبیری چند برابر حجم و وزن واقعی فرد میشود. این موضوع نهتنها برای بیمار، بلکه برای مجموعههای درمانی، کارشناسان و ارائهدهندگان خدمات نیز چالشهایی ایجاد میکند و میتواند زمان، هزینه و انرژی فراوانی را به خود اختصاص دهد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، بهرهگیری از یک ساختار هوشمند و یکپارچه میتواند در کنترل، مدیریت و هدایت صحیح مسیر درمان نقش مؤثری ایفا کند. هدف از ایجاد این زیرساخت، کاهش موازیکاریها، جلوگیری از پراکندگی دادهها، تسهیل دسترسی به خدمات مورد نیاز و ایجاد یک مسیر روشنتر برای پیگیری وضعیت بیمار است.
دبیر کنگره ملی طب روانتنی گفت: «رهنا» تلاش دارد این مسیر را بهصورت هوشمندانه مدیریت کند تا اطلاعات، خدمات، ارزیابیها و فرآیندهای مرتبط با بیمار در یک چارچوب منسجم قرار گیرند و امکان تصمیمگیری دقیقتر و سریعتر برای افراد و مجموعههای مرتبط فراهم شود.
وی در پایان تأکید کرد: توجه به زیرساختهای فناورانه و یکپارچه در حوزه طب روانتنی، میتواند زمینهساز ارتقای کیفیت خدمات، کاهش پیچیدگیهای موجود در فرآیند درمان و افزایش اثربخشی مداخلات مرتبط با سلامت جسم و روان باشد.
رویکرد روانتنی؛ حلقه تکمیلکننده زنجیره درمان بیماران
در ادامه جعفر رجبی، دبیر علمی کنگره ملی طب روانتنی، با تأکید بر اینکه روان و جسم دو بخش جدا از یکدیگر نیستند، گفت: بسیاری از علائم جسمی از جمله درد قفسه سینه، تپش قلب، سردردهای مزمن و برخی دردهای مکرر، ممکن است در کنار بررسیهای پزشکی، نیازمند ارزیابی دقیق از منظر استرس، اضطراب و عوامل روانشناختی نیز باشند.
وی در تشریح مفهوم طب روانتنی یا سایکوسوماتیک اظهارداشت: برای فهم بهتر این حوزه، میتوان یک نمونه ساده را در نظر گرفت؛ بیماری که با علائمی همچون درد قفسه سینه، تپش قلب، سردردهای مزمن یا ناراحتیهای جسمی مکرر به پزشک مراجعه میکند، ممکن است در مسیر درمان به پزشکان و متخصصان متعددی ارجاع داده شود.
رجبی افزود: در برخی موارد، بیمار پس از مراجعه به پزشکان مختلف و انجام آزمایشها، بررسیها و ارزیابیهای متعدد، همچنان پاسخ دقیقی برای منشأ اصلی علائم خود پیدا نمیکند. در چنین شرایطی، بهتدریج حجم پرونده درمانی فرد افزایش مییابد و مسیر درمان نیز ممکن است برای بیمار پیچیدهتر، طولانیتر و فرسایندهتر شود.
دبیر علمی کنگره ملی طب روانتنی ادامه داد: طب روانتنی دقیقاً در همین نقطه اهمیت پیدا میکند؛ چراکه گاهی یک علامت جسمی مانند تپش قلب، دردهای گوارشی، سردرد یا احساس فشار در قفسه سینه، میتواند با اضطراب، استرس، تنشهای روحی، فشارهای روانی یا سایر عوامل مرتبط با سلامت روان ارتباط داشته باشد.
رجبی تصریح کرد: این نگاه به معنای نادیده گرفتن علائم جسمی یا کاهش اهمیت مراجعه به پزشک نیست، بلکه تأکید میکند که بررسی کامل بیمار باید همه ابعاد وضعیت او را در بر بگیرد. پزشک پس از انجام ارزیابیهای لازم و اطمینان از بررسی وضعیت جسمی فرد، در صورت مشاهده نشانههای مرتبط، میتواند بیمار را برای دریافت خدمات تخصصیتر به روانشناس یا روانپزشک ارجاع دهد.
وی بیان کرد: در این فرآیند، روانشناس با توجه به وضعیت فرد، ارزیابیهای لازم را انجام میدهد و یک پروتکل درمانی متناسب با نیازهای بیمار طراحی میکند. این پروتکل میتواند شامل مداخلات روانشناختی، آموزش مهارتهای کنترل استرس، اصلاح سبک زندگی، مدیریت اضطراب، درمانهای شناختی و رفتاری و سایر روشهای تخصصی باشد.
دبیر علمی کنگره ملی طب روانتنی خاطرنشان کرد: چنانچه در جریان درمان، نیاز به دارودرمانی یا بررسیهای تکمیلی پزشکی وجود داشته باشد، بیمار بار دیگر با نظر متخصص به پزشک یا روانپزشک ارجاع داده میشود. بنابراین، طب روانتنی بر همکاری میان رشتههای مختلف درمانی استوار است و تلاش میکند مسیر درمان بیمار را از حالت پراکنده و جداگانه خارج کند.
رجبی افزود: در گذشته، در بسیاری از نگاهها، روان و جسم بهصورت دو حوزه کاملاً مستقل در نظر گرفته میشدند؛ به این معنا که درد جسمی تنها در چارچوب جسم و مشکلات روحی تنها در چارچوب روان بررسی میشد. اما دانش امروز و تجربههای بالینی نشان میدهد که این دو حوزه ارتباطی عمیق و دوسویه با یکدیگر دارند.
وی بیان کرد: سلامت انسان یک موضوع چندبعدی است و نمیتوان سلامت جسمی را بدون توجه به وضعیت روانی و سلامت روانی را بدون در نظر گرفتن شرایط جسمانی مورد بررسی قرار داد. بسیاری از بیماریها و علائم جسمی میتوانند تحت تأثیر فشارهای روحی تشدید شوند و در مقابل، بیماریهای جسمی طولانیمدت نیز ممکن است بر خلقوخو، اضطراب، کیفیت زندگی و شرایط روانی فرد اثر بگذارند.
دبیر علمی کنگره ملی طب روان تنی با بیان اینکه پزشکان در روند بررسی و درمان بیماران وظایف خود را بهدرستی دنبال میکنند، گفت: هدف از طرح مباحث روانتنی، جایگزین کردن روانشناسی بهجای پزشکی یا نادیده گرفتن تخصص پزشکان نیست. در واقع، رویکرد روانتنی بر تکمیل زنجیره درمان تأکید دارد و معتقد است در بسیاری از موارد، منشأ یا بخشی از منشأ یک مشکل میتواند روانی باشد و لازم است فرد بهموقع به متخصص مرتبط ارجاع داده شود.
رجبی ی ادامه داد: گاهی بیمار به دلیل آنکه از منشأ روانی علائم خود آگاه نیست، تصور میکند تنها راه درمان، مراجعه مکرر به مراکز پزشکی یا استفاده از داروهای متعدد است؛ در حالی که ممکن است دریافت خدمات روانشناختی و اجرای یک برنامه درمانی منظم، نقش مؤثری در کاهش یا کنترل علائم او داشته باشد.
وی تأکید کرد: آگاهی عمومی درباره طب روانتنی میتواند از سردرگمی بیماران در مسیر درمان بکاهد. مردم باید بدانند که مراجعه به روانشناس یا روانپزشک، به معنای خیالی بودن درد یا بیاهمیت بودن علائم جسمی نیست؛ بلکه میتواند یکی از بخشهای ضروری و علمی فرآیند تشخیص و درمان باشد.
رجبی با اشاره به برگزاری کنگره ملی طب روانتنی گفت: دانشگاه علوم پزشکی مشهد برای برگزاری این رویداد تلاشهای فراوانی انجام داده و نهادها، دانشگاهها و مجموعههای مختلف در اجرای این برنامه مشارکت داشتهاند. در این سمپوزیوم، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مجموعه رهنا، SRPH و دیگر مجموعههای مرتبط حضور داشتند و موضوعات تخصصی مرتبط با طب روانتنی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
وی افزود: برگزاری این سمپوزیوم حاصل ماهها برنامهریزی، هماهنگی و تلاش علمی و اجرایی بوده است. گردهم آوردن متخصصان حوزههای گوناگون، بهویژه متخصصانی که در زمینه سایکوسوماتیک و سلامت روان فعالیت دارند، به دلیل مشغله بالای آنان کار آسانی نبود.
دبیر علمی کنگره ملی طب روانتنی تصریح کرد: بخشی از متخصصان بهصورت حضوری و بخشی نیز بهصورت برخط در برنامه حضور یافتند تا دانش، تجربهها و دیدگاههای خود را در اختیار شرکتکنندگان قرار دهند. حضور همزمان پزشکان متخصص، روانشناسان، روانپزشکان و فعالان حوزههای مرتبط، از نقاط قوت این رویداد علمی به شمار میرود.
وی بیان کرد: مشهد سالهاست که در زمینه طب روانتنی و توجه به پیوند میان سلامت روان و جسم فعالیتهای علمی و تخصصی دارد، اما انتظار میرود امسال توجه به این حوزه بیش از گذشته گسترش یابد. مسئله جدا نبودن روان و تن، اکنون به یکی از مباحث جدی و ضروری در کلینیکهای روانشناسی، مطبهای پزشکان و مراکز درمانی تبدیل شده است.
رجبی عنوان کرد: در سالهای اخیر، پزشکان و روانشناسان بیش از پیش به ضرورت تلفیق خدمات و همکاری میانرشتهای توجه کردهاند. این همافزایی میتواند به تشخیص دقیقتر، درمان هدفمندتر، جلوگیری از مراجعات غیرضروری و کاهش فشارهای اقتصادی و روانی واردشده به بیماران کمک کند.
وی افزود: در سمپوزیوم برگزارشده، پزشکان متخصص و روانشناسان متخصص در کنار یکدیگر قرار گرفتند تا برای شکلگیری یک جریان علمی و عملی مؤثر در حوزه طب روانتنی گام بردارند. هدف مشترک همه این مجموعهها، بهبود کیفیت خدمات درمانی و کمک به مردم برای شناخت بهتر مسیر درمان است.
دبیر علمی کنگره ملی طب روانتنی خاطرنشان کرد: زمانی که بیمار بداند علائم او ممکن است مسیرهای تشخیصی و درمانی متفاوتی داشته باشد، با آگاهی بیشتری مراحل درمان را طی میکند. در این رویکرد، برای هر فرد یک مسیر مشخص تعریف میشود تا بیمار بداند چه زمانی باید به پزشک مراجعه کند، چه زمانی نیازمند خدمات روانشناسی است و در چه شرایطی باید برای دریافت دارو یا ارزیابیهای تکمیلی به روانپزشک یا پزشک ارجاع داده شود.
وی ادامه داد: ایجاد یک مسیر روشن برای بیمار، از مهمترین اهداف سیستم ارجاع در حوزه طب روانتنی است. در این سیستم، مراجعه فرد به پزشک، دریافت دارو در صورت نیاز، ارجاع به روانشناس، دریافت پروتکل درمانی و پیگیری مستمر وضعیت بیمار، بهصورت هماهنگ و در کنار یکدیگر دیده میشود.
رجبی گفت: در ساختار پیشبینیشده، موضوعاتی مانند تستینگ، غربالگری، ارجاع و پیگیری درمان به شکل منسجم دنبال میشود. بیمار میتواند در طول مسیر، وضعیت غربالگری و روند درمان خود را مشاهده کند و بر اساس ارزیابیهای انجامشده، به متخصص مناسب هدایت شود.
وی افزود: غربالگری دقیق و مستمر، یکی از بخشهای مهم این فرآیند است؛ زیرا به متخصصان کمک میکند تا وضعیت بیمار را در مراحل مختلف بررسی کنند و در صورت نیاز، تغییرات لازم را در مسیر درمان او اعمال کنند. این اقدام میتواند از طولانی شدن غیرضروری درمان و سرگردانی بیمار میان مراکز مختلف جلوگیری کند.
دبیر علمی کنگره ملی طب روانتنی بیان کرد: مجموعه فعال در این طرح در حوزههای تستینگ، غربالگری و ارجاع فعالیت میکند و تلاش دارد سیستم ارجاع میان مراکز علوم پزشکی، پزشکان، روانشناسان و حوزه طب روانتنی را تقویت کند.
وی در پایان تأکید کرد: توسعه نظام ارجاع میان پزشک خانواده، پزشکان متخصص، روانشناسان و روانپزشکان میتواند مسیر ارائه خدمات سلامت را منظمتر و اثربخشتر کند. طب روانتنی بر این اصل استوار است که درمان جامع، زمانی محقق میشود که جسم و روان انسان در کنار یکدیگر دیده شوند و بیمار در یک مسیر علمی، مشخص و قابل پیگیری قرار گیرد.
انتهای پیام/282