به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، آیین رونمایی از کتاب "کلیات شمس تبریزی" و مراسم بزرگداشت استاد توفیق سبحانی مصحح و گردآورنده این کتاب عصر امروز در سالن همایش‌های مرکز نشر دانشگاهی برگزار شد.

در این مراسم علاوه بر استاد توفیق سبحانی، امیر مسعود شهرام‌نیا رئیس مرکز نشر دانشگاهی، پرفسور حجابی کرلانگیچ، سفیر جمهوری ترکیه در ایران، شهین اعوانی عضو هیئت علمی موسسه فلسفه و حکمت، اوموت باشار رایزن علمی و فرهنگی سفارت جمهوری ترکیه در ایران و جمعی از علاقه‌مندان به شعر و ادب حضور داشتند.

در ابتدای این مراسم، شهرام‌نیا، رئیس مرکز نشر دانشگاهی با اشاره به برگزاری مراسم برای تجلیل از استاد سبحانی گفت: خوشحالیم فرصتی پیش آمد تا از استاد ارزشمند توفیق سبحانی تجلیل کنیم و به آثار ایشان بیشتر توجه کنیم. امیدوارم که این نشست فرصتی برای همکاری بیشتر با کشور دوست و همسایه ترکیه باشد. در مراسم امروز، سفیر کشور ترکیه هم با ما همکاری کردند و امیدواریم این همکاری بهانه‌ای برای دوستی بیشتر باشد. 

وی ادامه داد: آثار مولانا هم میراث بشریت و هم سرمایه‌ گرانقدری است که برای ایرانیان و مردمان کشورهای دنیا عزیز و ارزشمند است. امروز قرار است از کتاب کلیات شمس تبریزی رونمایی کنیم؛ استاد بهاءالدین خرمشاهی در توصیف این کتاب نوشته‌اند این اثر، کامل‌ترین و جامع‌ترین تصحیحی از کلیات شمس است. به نظرم این تصحیح حتی از نسخه استاد فروزانفر هم کامل‌تر است. بدون شک دقت نظر استاد سبحانی باعث شده تا نسخه‌ای کامل در اختیار ما قرار بگیرد.

پرفسور حجابی گرلانگیچ سفیر جمهوری ترکیه در ایران دیگر سخنران این مراسم بود. او گفت: مولانا ما را اینجا گردهم جمع کرده است. اینکه دو ملت با یک ایده کنار هم جمع شدیم، بسیار ارزشمند است.

وی ادامه داد: باید از نشر دانشگاهی تشکر کنم که این مراسم را برگزار کردند. یکی از علت‌های تشکیل این جلسه مولانا است، اما علت اصلی دکتر سبحانی است. ما از آثار ایشان سال های سال در ترکیه استفاده کردیم. از سخنرانی‌های ایشان در جلسات استفاده کردیم و مکتوبات ایشان هم هنوز مورد استفاده قرار می‌دهیم. همچنین باید این نکته را درباره استاد سبحانی بگویم که معرفی آثار استاد عبدالباقی گولپینارلی در ایران به همت ایشان محقق شد. یادداشت‌های دکتر سبحانی برای ما بسیار ارزشمند است و حتی برای زبان ترکی هم از یادداشت‌های ایشان استفاده کردیم.

گرلانگیچ بیان کرد: ما میراث‌دار آثار مولانا هستیم، اما نتوانستیم چاپ اصلی آثار مولانا را داشته باشیم. تصحیح مجالس سبعه و فیه ما فیه دکتر سبحانی خدمت بزرگی بود. مسائلی در «کلیات شمس» برای بنده روشن نبود و یادداشت‌های دکتر سبحانی در این کتاب که در مرکز نشر دانشگاهی منتشر شده، برای حل مسائل تاریخی و فرهنگی به امداد من رسید. حتی برای زبان ترکی هم از یادداشت ایشان استفاده کردم.

شهین اعوانی عضو هیئت علمی موسسه فلسفه و حکمت در بخش دیگری از این مراسم گفت: مولانا در مثنوی 25 هزار بیت دارد و در دیوان شمس هم 35 هزار بیت؛ به نظرم از بین 60 هزار بیت مجموع اشعارش، بیت زیر زیباترین و پرمغزترین و معنوی‌ترین بیت مولانا است:
تو مگو ما را بدان شه بار نیست/ با کریمان کارها دشوار نیست
نگو خدا من را به درگاهش راه نمی‌دهد، چون او کریم و رحیم است و قطعا تو را به درگاهش می‌پذیرد.

وی با اشاره به نگاه والای شمس به انسان گفت: انسان در نگاه شمس، جایگاهی دارد که وصف‌ناپذیر است. شمس تبریزی می‌گوید: «زهی آدمی که هفت اقلیم ئ همه وجود ارزد». در نگاه شمس، این انسان بیش از هفت اقلیم است. به عبارت دیگر، آدمی در نگاه شمس، موجودی فراتر از هفت اقلیم و به به اندازه وسعت همه وجود است. شمس بر این باور است که آدمی خلاصه‌ای از همه عالم است. در حقیقت، انسان در نگاه شمس، برای خود، جهانی است و همه آن چه که در این جهان است، می‌توان در وجود آدمی کشف کرد. از نظر او، آدم عالم بیکران است. آسمان‌ها و زمین در برابر عظمت انسان، خرد و کوچک‌اند. با همین نگاه، شمس آدمی را تعلیم می‌دهد که فرصت عمر را صرف کشف راز خود کند.

این استاد فلسفه با اشاره به کتاب "کلیات شمس تبریزی" گفت: تصحیح یک متن به مراتب دشوارتر از تألیف متن است، زیرا در تألیف از خود اختیار دارید اما در تصحیح هیچ اختیاری ندارید. دکتر سبحانی با تصحیح این اثر، شاهکار ماندگاری ایجاد کرده است و نسل‌های بعد خواهند گفت این تصحیح در آن دوره توسط شما انجام گرفت.

اوموت باشار، رایزن آموزشی و علمی سفارت جمهوری ترکیه در ایران در سخنانی کوتاه گفت: برای دکتر تقی سبحانی آرزوی سلامتی داریم. ایشان آثار مهم و سنگینی را از ترکی به فارسی ترجمه کردند و ما از قلم ایشان بسیار بهره‌مند شدیم.

سیدمحمدرضا امیری طهرانی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی در بخش دیگری از این مراسم گفت: وظیفه خودم می‌دانم درباره این اقدام پسندیده که مرکز نشر دانشگاهی به همراه سفارت ترکیه در ایران انجام داده است، تشکر کنم. ما همیشه از آقای سبحانی یک خاطره خوب داریم و همواره از ایشان به نیکی یاد کرده‌ام. شخصیتی علمی بدون حاشیه‌های مرسوم بین استادان که در کار خود استوار هستند. امیدوارم همیشه سلامت باشند و سایه شأن بر جامعه علمی مستدام باشد.

وی ادامه داد: شخصیت مولانا فراتر از آن است که من چیزی بگویم، اما آنچه لازم است بگویم این است که آشنایی با مولانا از جهات مختلف حائز اهمیت است. او در ایران بیشتر با مثنوی مشهور است و ایرانیان به مثنوی بیشتر علاقه‌مند هستند. کلیات شمس و دیگر آثار او جایگاه خاص خود را دارد، اما اقبال به کلیات شمس بالاتر است. البته این موضوع حمل بر بی اعتنایی و بی توجهی نیست، بلکه یکی دو نکته حائز اهمیت است. اولا جایگاه شمس به گونه‌ای است که نمی‌توان به راحتی به آن نزدیک شد. می‌توان از مثنوی تعلیمات اخلاقی و اجتماعی در سطوح مختلف برداشت کرد، اما این موضوع در مورد کلیات شمس برقرار نیست، چرا که زبانش فرا انسانی و کتابی ملکوتی است. حتی کسانی هم مثل علامه فروزانفر که می‌خواستند نزدیک شوند، در تصحیح و مقابله با نسخه‌ها متوقف شده و سعی در شرح و تفسیر نکرده است. این موضوع بدین معنا نیست که فروزانفر نمی‌توانسته یا نمی‌خواسته است، حتما می‌خواسته اما در توانش نمی‌دیده است. فروزانفر با ذکاوت و تیزهوشی از این امر امتناع کرده است.

رئیس پژوهشگاه علوم انسانی تاکید کرد: در میان بزرگان، فرد دیگری که به کلیات شمس توجه کرده‌، استاد شفیعی کدکنی است. ایشان هم گزیده‌ای را از شمس انتخاب و شرح کرده است. اصرار بر گزیده به این دلیل است که خوانندگان شمس به صراحت غزلیات را بخوانند.

او خطاب به استاد سبحانی گفت: کتاب شما، شناسنامه شماست که شما را با مولوی و کلیات شمس پیوند داده است؛ تا نام مولانا هست و کتاب کلیات شمس او در میان مردم جهان جابه‌جا می‌شود، نام توفیق سبحانی هم ماندگار است. توفیق شامل حال شما شده که احیاگر آثار شمس در میان ایرانیان باشید و آثار استادان ترکیه از جمله گولپینارلی را به ایرانیان منتقل کنید. 

امیری طهرانی با اشاره به اینکه مولوی در مثنوی، خود را مدیون حسام‌الدین چلبی می‌داند، گفت: حسام‌الدین در نظر ایشان، شخصیت برجسته‌ای است و مولوی از این جهت مدیون حسام‌الدین است، به طوری که مولانا می‌گوید: "مثنوی از تو هزاران شکر داشت." به عبارت دیگر، مثنوی مدیون حسام الدین است. حالا باید خدمت استاد توفیق سبحانی بگویم: "مولوی از او هزاران شکر داشت." مولوی مدیون خدمات ایشان است. 

توفیق سبحانی در بخش پایانی این مراسم گفت: معتقدم که باید مثنوی را خلاصه دید. باید آن را بسیار آهسته خواند. شاید مثل فلفل خوردن باشد، باید آرام بخورید تا هم گلو را بسوزاند و هم از معارف آن لذت ببرید. 

در پایان این مراسم از کتاب "کلیات شمس" رونمایی و از استاد توفیق سبحانی تقدیر به عمل آمد. 

انتهای پیام/