به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، بر اساس جدیدترین اسناد و گزارش‌های منتشر شده از سوی کاخ سفید، چین برای دور زدن و بی‌اثر کردن تعرفه‌های سنگین گمرکی و تجاری اعمال شده توسط آمریکا، به طور فزاینده‌ای از ظرفیت‌های ترانزیتی کشورهای ثالث، از جمله گرجستان، بهره‌برداری می‌کند.

این موضوع در یک گزارش جامع و تحلیلی با عنوان «کلاهبرداری بزرگ ترانزیتی» (The Great Transshipment Scam) که به تازگی توسط نهاد ریاست‌جمهوری آمریکا منتشر شده، به تفصیل مورد بررسی و واکاوی قرار گرفته است.

شبکه سایه ترانزیتی؛ تاکتیک پکن در جنگ تجاری

در این گزارش راهبردی که توسط دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا تهیه و تدوین شده است، نام 40 اقتصاد مختلف در سراسر جهان به عنوان بخش‌هایی از «شبکه سایه ترانزیتی و حمل‌ونقل بار» متعلق به چین معرفی شده‌اند.

بر اساس ارزیابی‌ها و برآوردهای اطلاعاتی کاخ سفید، این کشورهای نام‌برده شده از طریق فراهم کردن بستر مناسب برای جابه‌جایی، انتقال و حتی پردازش مجدد کالاهای مرتبط با مبدأ چین، این امکان را برای پکن فراهم می‌آورند تا اقدامات تنبیهی و سیاست‌های محدودکننده تجاری واشنگتن را با موفقیت دور بزند و محصولات خود را روانه بازارهای جهانی کند.

دسته‌بندی اقتصادهای هدف؛ از بازارهای توسعه‌یافته تا قفقاز

گزارش کاخ سفید به منظور تبیین بهتر این شبکه پیچیده، اقتصادهای درگیر در این روند ترانزیتی را به سه دسته و گروه اصلی تقسیم‌بندی کرده که هر یک نقش و کارکرد خاصی در این پازل اقتصادی ایفا می‌کنند:

دسته اول (اقتصادهای بزرگ و متنوع): این گروه شامل کشورها و بلوک‌های تجاری قدرتمندی است که حجم بسیار وسیعی از کالاهای مرتبط با چین را دریافت می‌کنند، اما در عین حال از یک پایگاه صنعتی و بازار به شدت متنوع و چندوجهی برخوردار هستند. تنوع صنعتی در این کشورها باعث می‌شود ردیابی دقیق مبدأ کالاها دشوارتر شود. در این فهرست، کاخ سفید صراحتاً به نام‌هایی همچون کانادا، اتحادیه اروپا، هند، رژیم صهیونیستی، ژاپن، مکزیک، کره جنوبی و تایوان اشاره کرده است.

دسته دوم (شرکای دارای یکپارچگی عمیق): این دسته کشورهایی را در بر می‌گیرد که پیوندها و ادغام اقتصادی بسیار عمیق و معناداری با زنجیره تأمین چین دارند. کشورهایی نظیر برزیل، اندونزی، مالزی، تایلند، ترکیه و ویتنام در این گروه طبقه‌بندی شده‌اند و به عنوان شرکای کلیدی در چرخه تولید و صادرات پکن عمل می‌کنند.

دسته سوم (اهداف کوچک و استراتژیک): این گروه که تحت عنوان «اهداف کوچکِ» چین دسته‌بندی شده‌اند، اقتصادهای نسبتاً کوچکتری را شامل می‌شوند که به دلیل موقعیت جغرافیایی یا خلأهای قانونی، به عنوان مسیرهای ترانزیتی جذاب مورد استفاده قرار می‌گیرند. بر اساس داده‌های کاخ سفید، کشورهایی از قفقاز و آسیای مرکزی همچون گرجستان، جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ازبکستان، در کنار کشورهایی مانند آرژانتین، سوئیس، پاناما، کلمبیا، شیلی، کامبوج و امارات متحده عربی در این فهرست جای گرفته‌اند.

تغییر مسیر کالاها؛ ابزاری برای خنثی‌سازی تحریم‌ها

آن‌طور که در متن این گزارش به صراحت بیان شده است، تغییر مسیر کالاها و هدایت محصولات تولیدی چین به سمت مرزها و بنادر کشورهای ثالث، به عنوان یکی از اصلی‌ترین و کارآمدترین سازوکارها مورد استفاده قرار می‌گیرد. شرکت‌های چینی از طریق این روش ترانزیتی تلاش می‌کنند تا از پرداخت تعرفه‌های گمرکی سنگینی که آمریکا با هدف محدودسازی اقتصاد چین وضع کرده است، به طور کامل شانه خالی کنند.

انتشار این گزارش از سوی کاخ سفید را نباید یک اقدام مجرد و تصادفی دانست؛ بلکه این سند در چارچوب سیاست‌های کلان‌تر، حمایت‌گرایانه و تهاجمی‌تر دولت آمریکا در عرصه تجارت بین‌الملل منتشر شده است. یکی از اهداف بنیادین و محوری این سیاست‌ها، اجرای سخت‌گیرانه‌تر محدودیت‌های اعمال شده بر واردات از چین و مقابله همه‌جانبه با فرار از پرداخت تعرفه‌ها از طریق شبکه‌های ترانزیتی در کشورهای واسطه است.

عدم توازن تجاری؛ کفه سنگین ترازو به نفع پکن

بررسی دقیق داده‌ها و آمارهای تجاری در سال 2025 میلادی نشان می‌دهد که حجم واردات کالا و محصولات مختلف از مبدأ چین به مقصد گرجستان به رقم چشمگیر 1.98 میلیارد دلار رسیده است. این در حالی است که در همان بازه زمانی مشابه، حجم کل صادرات انجام شده از گرجستان به بازارهای ایالات متحده آمریکا تنها 120 میلیون دلار بوده است.

این اختلاف فاحش به خوبی گویای آن است که حجم محصولات و کالاهای وارداتی از چین به گرجستان، به مراتب بیشتر و سنگین‌تر از ارزش کالاهایی است که گرجستان به صورت مستقل به آمریکا صادر می‌کند. بر اساس همین آمارها در سال 2025، در میان سبد کالاهای وارداتی از چین به گرجستان، «فروآلیاژها» به عنوان بزرگترین و حجیم‌ترین دسته کالایی به ثبت رسیده‌اند.

در سوی مقابل و در همین بازه زمانی، عمده‌ترین اقلامی که گرجستان توانسته است در حجم بالا به آمریکا صادر کند، شامل دستگاه‌های ژنراتور الکتریکی (تولید برق) و خودروهای سبک بوده است.

داده‌های کلان تجاری اثبات می‌کنند که در چرخه مبادلات میان گرجستان و چین، واردات از مبدأ پکن سهم بسیار بزرگ و مسلطی را به خود اختصاص داده؛ در حالی که حضور صادراتی گرجستان در بازار پهناور آمریکا در مقایسه با این ارقام، بسیار ناچیز و محدود ارزیابی می‌شود.

اوج‌گیری جنگ تعرفه‌ها در سال 2025

روند تصاعدی این تقابل اقتصادی زمانی شدت گرفت که دونالد ترامپ از ماه فوریه سال 2025 میلادی روند اعمال و افزایش تدریجی تعرفه‌ها علیه محصولات و کالاهای چینی را رسماً آغاز کرد. این سیاست تهاجمی به گونه‌ای پیش رفت که در ماه آوریل سال 2025، میزان تعرفه‌های گمرکی آمریکا علیه چین به رقم بی‌سابقه 145 درصد بالغ شد.

در پاسخ به این اقدام خصمانه واشنگتن، پکن نیز بیکار ننشست و با اتخاذ تدابیر تلافی‌جویانه و متقابل، تعرفه‌ای معادل 125 درصد را بر روی محصولات و تولیدات وارداتی از آمریکا اعمال کرد تا جنگ تجاری میان دو ابرقدرت وارد فاز جدیدی شود.

با این وجود، در نتیجه مذاکرات و رایزنی‌های فشرده‌ای که در ماه می همان سال صورت پذیرفت، آمریکا موافقت کرد تا تعرفه‌های جدید 145 درصدی خود را تعدیل کرده و به سطح 30 درصد کاهش دهد. در مقابل، چین نیز به صورت متقابل تعرفه‌های 125 درصدی خود را تا مرز 10 درصد پایین آورد. البته باید توجه داشت که علیرغم این توافق مقطعی برای کاهش تعرفه‌های جدید، سایر تعرفه‌های گمرکی که پیش از سال 2025 علیه یکدیگر وضع شده بودند، همچنان به قوت خود باقی ماندند و به حیات خود ادامه دادند.

چشم‌انداز تقابل اقتصادی در چارچوب قوانین کنگره

در پایان این گزارش شایان ذکر است که بر اساس اطلاعات و داده‌های منتشر شده در وب‌سایت رسمی کنگره آمریکا، در حال حاضر و با استناد به لوایح و قوانین مختلف قانون‌گذاری آمریکا، تعرفه‌های متعدد و گوناگونی بر روی محصولات و کالاهای چینی در حال اجراست.

بخشی از این محدودیت‌ها و تعرفه‌های گمرکی به صورت مستقیم و با هدف‌گذاری مشخص علیه پیکره اقتصاد چین وضع شده‌اند، در حالی که بخش دیگری از آن‌ها محدودیت‌هایی هستند که بخش‌ها و صنایع خاصی از اقتصاد جهانی را هدف قرار داده‌اند و به تبع آن، دامنه این محدودیت‌ها اقتصاد چین را نیز در بر می‌گیرد.

انتهای پیام/