به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، ارمنستان و هند در ادامه روند روبه‌رشد و شتابان مناسبات دوجانبه، دور جدیدی از مذاکرات سطح بالا را با محوریت بررسی مسائل مربوط به تعمیق همکاری‌ها در حوزه دفاعی و نظامی برگزار کردند. این دیدارها نشان‌دهنده عزم جدی ایروان برای تنوع‌بخشی به شرکای راهبردی خود در بحبوحه تحولات پیچیده قفقاز جنوبی است.

در همین راستا، «سورن پاپیکیان» وزیر دفاع ارمنستان، به همراه ژنرال «ادوارد آسریان» معاون اول وزیر و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح این کشور، و همچنین «کارن بروتیان» معاون وزیر دفاع، در ایروان میزبان «راجش کومار سینگ»، قائم‌مقام و معاون ارشد وزیر دفاع هند بودند که در یک سفر رسمی دوروزه به ارمنستان سفر کرده بود.

رایزنی‌های فشرده برای ارتقای توان رزم و امنیت منطقه‌ای

بر اساس بیانیه‌ای که از سوی نهادهای رسمی ارمنی منتشر شده است، در جریان دیدار هیئت بلندپایه هندی با وزیر دفاع ارمنستان، موضوعات متنوعی در خصوص تعاملات و همکاری‌های متقابل ارمنستان و هند در حوزه دفاعی، و به طور ویژه همکاری‌های نظامی-فنی و تسلیحاتی مورد بحث و بررسی دقیق قرار گرفت. دو طرف در این نشست راهبردی، به بررسی مسائل مرتبط با امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی نیز پرداخته و بر لزوم حفظ ثبات پایدار در منطقه پرالتهاب قفقاز جنوبی تأکید کردند.

در ادامه این رایزنی‌های دیپلماتیک و نظامی، ژنرال ادوارد آسریان، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ارمنستان، در دیدار جداگانه‌ای با همتای هندی خود، در چارچوب توافقات پیشین، سندی را به منظور تعیین فرمت و سازوکارهای جدید همکاری میان ستاد کل نیروهای مسلح دو کشور مبادله کردند. اگرچه نهادهای نظامی دو کشور جزئیات بیشتری از محتوای این سند طبقه‌بندی‌شده فاش نکرده‌اند، اما امضای این توافق‌نامه نشان‌دهنده نهادینه شدن و ورود به فاز عملیاتیِ روابط نظامی دو کشور است.

پیش از این نیز، ادوارد آسریان در جریان سفر رسمی خود به دهلی‌نو در ماه آوریل سال جاری میلادی، با راجش کومار سینگ دیدار و درباره چشم‌انداز گسترش همکاری‌های دفاعی میان ایروان و دهلی‌نو گفت‌وگو کرده بود.

همچنین کارن بروتیان و راجش کومار سینگ در نشستی دوجانبه، ابعاد مختلف همکاری‌های ارمنستان و هند در حوزه دفاعی، به ویژه الزامات و برنامه‌های توسعه همکاری‌های نظامی و فنی را به صورت تخصصی مورد واکاوی قرار دادند.

پوست‌اندازی نظامی ارمنستان؛ دهلی‌نو جایگزین شریک سنتی

دولت هند از زمان پایان جنگ دوم قره‌باغ کوهستانی در پاییز سال 2020، با اتخاذ یک رویکرد فعالانه، به یکی از پیشگامان و تأمین‌کنندگان اصلی تسلیحات و تجهیزات نظامی برای ارمنستان تبدیل شده است. در تاریخ 28 می (به مناسبت روز جمهوری ارمنستان)، ارتش این کشور در میدان جمهوری ایروان، تجهیزات نظامی تولیدشده توسط 7 کشور مختلف از جمله تسلیحات پیشرفته ساخت صنایع دفاعی هند و همچنین تجهیزات بومی ارمنستان را به نمایش گذاشت که پیام روشنی از تغییر رویکرد تسلیحاتی و دکترین نظامی ایروان به همراه داشت.

برای دهه‌های متمادی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، روسیه تأمین‌کننده بلامنازع و اصلی سلاح و مهمات ارتش ارمنستان به شمار می‌رفت. با این وجود، دولت غرب‌گرای ارمنستان در سایه تشدید تنش‌های دیپلماتیک در روابط خود با مسکو و همچنین تداوم جنگ فرسایشی در اوکراین که بخش عمده‌ای از ظرفیت تولید تجهیزات نظامی روسیه را به خود اختصاص داده و مانع از اجرای کامل برخی قراردادهای تسلیحاتی پیشین با ایروان شده است، به شدت در جستجوی یافتن منابع جایگزین برای تأمین تسلیحات مورد نیاز خود برآمده است.

فاصله گرفتن از مسکو و شکل‌گیری بلوک‌بندی‌های جدید در قفقاز

نزدیکی فزاینده ایروان و دهلی‌نو تنها ریشه در نیازهای تسلیحاتی ارمنستان ندارد، بلکه بازتابی از شکل‌گیری بلوک‌بندی‌های جدید ژئوپلیتیکی در منطقه است. پس از حمایت‌های همه‌جانبه تسلیحاتی، دیپلماتیک و اطلاعاتی پاکستان و ترکیه از جمهوری آذربایجان در جریان جنگ 44 روزه قره‌باغ، هند به شدت احساس کرد که شکل‌گیری و تقویت محور «آنکارا-باکو-اسلام‌آباد» می‌تواند منافع راهبردی این کشور را در آینده با چالش‌های جدی مواجه کند. دهلی‌نو با درک این موضوع که رقیب سنتی‌اش، یعنی پاکستان، در حال گسترش چتر نفوذ خود در قفقاز است، تصمیم گرفت با تجهیز ارتش ارمنستان، توازن قوا را در این منطقه حساس ژئوپلیتیکی بازتعریف کند.

علاوه بر این، نارضایتی شدید مقامات ارشد ارمنستان از انفعال سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی در قبال درگیری‌های مرزی با جمهوری آذربایجان، موجب شده تا ایروان عضویت خود در این ائتلاف نظامی تحت رهبری مسکو را به حالت تعلیق درآورد و آشکارا به سمت خرید سلاح از کشورهایی نظیر هند و فرانسه روی بیاورد.

سرازیر شدن تسلیحات استراتژیک هندی به زاغه‌های ارمنستان

در طول سه سال گذشته، ارمنستان قراردادهای نظامی چند صد میلیون دلاری با هندوستان به امضا رسانده که در تاریخ نظامی این کشور قفقازی بی‌سابقه محسوب می‌شود. از جمله مهم‌ترین و استراتژیک‌ترین این تسلیحات می‌توان به سامانه‌های موشک‌انداز چندگانه «پیناکا»، رادارهای پیشرفته کشف و رهگیری توپخانه موسوم به «سواتی»، سامانه‌های پدافند هوایی کوتاه‌برد و میان‌برد «آکاش» و همچنین انواع سیستم‌های ضدپهپاد و مهمات ضدتانک اشاره کرد.

کارشناسان نظامی معتقدند خرید این تجهیزات اختصاصاً برای مقابله با برتری هوایی و پهپادی جمهوری آذربایجان صورت گرفته که در جنگ 2020 پاشنه آشیل و نقطه ضعف اصلی ارتش ارمنستان به شمار می‌رفت.

پیوند ژئواکونومیک در امتداد همکاری‌های سخت نظامی

علاوه بر ابعاد نظامی، روابط ارمنستان و هند دارای یک بعد ژئواکونومیک بسیار قدرتمند نیز هست که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. دولت هند به شدت به دنبال توسعه و فعال‌سازی کریدور حمل‌ونقل بین‌المللی «شمال-جنوب» است و ارمنستان را به عنوان یکی از حلقه‌های کلیدی برای دسترسی ترانزیتی به دریای سیاه و متعاقباً بازارهای اروپایی در نظر گرفته است.

در این مسیر ترانزیتی، ایران نقش اتصال‌دهنده و حیاتی را ایفا می‌کند و دهلی‌نو می‌تواند از طریق زیرساخت‌های بندری ایران در جنوب، محموله‌های تجاری و حتی تجهیزات نظامی صادراتی خود را از طریق مسیرهای امن زمینی به ارمنستان منتقل کند.

بنابراین، دیدارهای مستمر و فشرده مقامات عالی‌رتبه نظامی دو کشور در ایروان، نه تنها نشان‌دهنده فاصله گرفتن تدریجی ارمنستان از ساختار امنیتی سنتی خود است، بلکه از شکل‌گیری یک مشارکت استراتژیک و بلندمدت میان ایروان و دهلی‌نو حکایت دارد که پیامدهای عمیقی بر معادلات امنیتی، سیاسی و ترانزیتی منطقه قفقاز جنوبی در سال‌های پیش‌رو خواهد گذاشت.

انتهای پیام/