به گزارش خبرگزاری تسنیم از اراک، امروز، 19 اوت، روز جهانی عکاسی است؛ روزی برای پاسداشت هنری که شاید در ظاهر چیزی جز فشردن یک دکمه نباشد، اما در حقیقت، یکی از قدرتمندترین ابزارهای ثبت تاریخ، روایت انسان و انتقال حقیقت است. عکاسی یعنی متوقف کردن زمان در کسری از ثانیه؛ یعنی نگه داشتن لحظه‌ای که شاید تنها یک‌بار اتفاق بیفتد و دیگر هیچ‌گاه تکرار نشود. یک عکس می‌تواند سال‌ها بعد، بیش از صدها صفحه نوشته با مخاطب سخن بگوید و تصویری از یک انسان، یک حادثه، یک شهر و حتی یک دوره تاریخی را برای نسل‌های آینده باقی بگذارد.

در میان همه شاخه‌های عکاسی، عکاسی خبری جایگاهی متفاوت دارد؛ چراکه عکاس خبری نه برای ساختن یک تصویر زیبا، بلکه برای ثبت یک واقعیت به میدان می‌رود. او باید در میان هیاهوی یک مراسم، حادثه، تجمع، بحران، مسابقه، رویداد اجتماعی یا حتی یک لحظه ساده از زندگی مردم، همان تصویری را پیدا کند که بتواند روایتگر یک اتفاق باشد. عکاس خبری معمولاً پیش از آنکه دیگران بدانند چه اتفاقی در حال رخ دادن است، در محل حاضر شده و زمانی محل را ترک می‌کند که بخش مهمی از روایت برای مخاطب ثبت شده باشد.

عکاس خبری استان مرکزی نیز سال‌هاست در همین مسیر حرکت می‌کند؛ از اراک تا ساوه، شازند، خمین، محلات، دلیجان، زرندیه، تفرش و دیگر نقاط استان، دوربین عکاسان خبری در بسیاری از لحظات مهم اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و حتی تلخ و شیرین زندگی مردم حاضر بوده است. از مراسم‌های ملی و مذهبی گرفته تا تجمعات مردمی، حوادث، سفر مسئولان، فعالیت کارگران، مشکلات مناطق محروم، ظرفیت‌های صنعتی و گردشگری و رویدادهای ورزشی، این عکاسان بخشی از حافظه تصویری استان را ساخته‌اند؛ حافظه‌ای که شاید ارزش واقعی آن سال‌ها بعد بیشتر آشکار شود.

استان مرکزی استانی صنعتی، تاریخی و فرهنگی است و اتفاقات آن فقط در متن خبرها خلاصه نمی‌شود. گاهی یک کارگر خسته و امیدوار در یک کارخانه، چهره یک کشاورز در میان زمین کشاورزی، حضور یک کودک در یک مراسم مذهبی، صف مردم در یک رویداد اجتماعی، شکوه بازار تاریخی اراک، زندگی در روستاهای دورافتاده یا چهره یک ورزشکار پس از یک پیروزی و شکست، می‌تواند روایت بخشی از هویت این استان باشد. اینجاست که نقش عکاس از یک ثبت‌کننده تصویر فراتر می‌رود؛ او تبدیل به راوی تصویری جامعه می‌شود.

با این حال، پشت هر تصویر منتشرشده، ساعت‌ها انتظار، رفت‌وآمد، ایستادن، دویدن، تحمل گرما و سرما، حضور در شرایط دشوار و گاهی قرار گرفتن در موقعیت‌های پرخطر وجود دارد؛ بخشی از واقعیت حرفه عکاس خبری که معمولاً در قاب نهایی دیده نمی‌شود. مخاطب یک عکس را در چند ثانیه می‌بیند، اما شاید نداند عکاس برای رسیدن به همان قاب، ساعت‌ها در محل رویداد منتظر مانده، ده‌ها تصویر گرفته و در نهایت تنها یک فریم را انتخاب کرده است.

عکاس خبری باید همزمان چند مهارت را در کنار یکدیگر داشته باشد؛ شناخت خبر، درک سوژه، سرعت عمل، ترکیب‌بندی، نورشناسی، شناخت فضای اجتماعی و البته قدرت تصمیم‌گیری در لحظه. گاهی فاصله میان یک عکس معمولی و یک عکس ماندگار تنها چند ثانیه است و عکاس باید همان چند ثانیه را تشخیص دهد. او نمی‌تواند از واقعیت بخواهد دوباره تکرار شود؛ اگر لحظه از دست برود، دیگر بازگشتی در کار نیست.

در سال‌های اخیر، اهمیت تصویر در رسانه‌ها نیز بیش از گذشته شده بطوریکه مخاطب امروز با انبوهی از تصاویر در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های مختلف مواجه است و در بسیاری از موارد، نخستین مواجهه او با یک خبر از طریق عکس اتفاق می‌افتد. به همین دلیل، عکاس خبری در زنجیره تولید خبر نقشی حاشیه‌ای یا تزئینی ندارد؛ عکس، بخشی از خود خبر است و در بسیاری از موارد حتی می‌تواند به تنهایی یک روایت کامل را منتقل کند. درباره عکاسی خبری در استان مرکزی باید بدانیم که یک عکس خوب می‌تواند در یک لحظه اطلاعات قابل توجهی از یک واقعه را به مخاطب منتقل کند.

در همین استان، نمونه‌های متعددی از نقش عکاسان در ثبت رویدادهای مهم وجود دارد. در جریان مراسم وداع و تشییع امام شهید امت، آیین های عاشورایی استان مرکزی نیز مسئولان فرهنگی استان مرکزی بر اهمیت آثار عکاسان و خبرنگاران در ثبت و نگهداری تاریخ شفاهی و مکتوب استان تأکید کردند و قرار شد تولیدات رسانه‌ای و آثار عکاسان این رویداد برای حفظ در حافظه تاریخی استان مستندسازی شود. این موضوع به‌خوبی نشان می‌دهد که عکس خبری تنها مصرف روزانه ندارد؛ بسیاری از تصاویر امروز، اسناد تاریخی فردا هستند.

اما اگر قرار است از عکاس و جایگاه او سخن بگوییم، باید از مرحله تبریک و تقدیر عبور کنیم و درباره حمایت واقعی از این حرفه نیز حرف بزنیم. عکاس خبری برای فعالیت حرفه‌ای خود به تجهیزات مناسب نیاز دارد و دوربین، لنز، کارت حافظه، لپ‌تاپ، تجهیزات نور و سایر ابزارهای کاری برای او وسیله تجملی نیست؛ ابزار اصلی کار است. افزایش هزینه تجهیزات، استهلاک شدید وسایل و دشواری تأمین ابزار حرفه‌ای، فشار زیادی بر فعالان این عرصه وارد کرده است.

از سوی دیگر، مسئله بیمه، امنیت شغلی، حق‌الزحمه مناسب، آموزش تخصصی، برگزاری نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های حرفه‌ای، ایجاد فضا برای عرضه و فروش آثار و حمایت از آرشیوهای تصویری از جمله موضوعاتی است که باید جدی‌تر مورد توجه قرار گیرد. حمایت از عکاس نباید صرفاً به برگزاری یک مراسم در روز جهانی عکاسی و اهدای لوح تقدیر محدود شود؛ حمایت واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که عکاس بتواند با امنیت و آرامش بیشتری کار کند، تجهیزات حرفه‌ای داشته باشد و بداند اثری که تولید می‌کند دارای ارزش حرفه‌ای و اقتصادی است.

در استان مرکزی، این موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه استان ظرفیت‌های فراوانی برای عکاسی مستند و خبری دارد. صنعت، کشاورزی، میراث فرهنگی، معماری تاریخی، روستاها، زندگی اجتماعی مردم، آیین‌های مذهبی، طبیعت، تالاب میقان، بازار تاریخی اراک و ده‌ها ظرفیت دیگر، سوژه‌هایی هستند که می‌توانند در قالب مجموعه‌های حرفه‌ای تصویری به مخاطبان داخل و خارج از استان معرفی شوند. برگزاری رویدادها و جشنواره‌های عکاسی نیز نشان داده که ظرفیت و علاقه در میان عکاسان استان وجود دارد و می‌توان این ظرفیت را به یک جریان جدی‌تر فرهنگی و رسانه‌ای تبدیل کرد.

باید پذیرفت که بسیاری از اتفاقات استان مرکزی بدون حضور عکاسان، بخشی از جزئیات خود را از دست می‌دهند. ممکن است متن یک خبر سال‌ها بعد در آرشیو رسانه باقی بماند، اما این عکس است که می‌تواند چهره آن روز، فضای آن حادثه و احساس آدم‌های حاضر در صحنه را دوباره پیش چشم مخاطب بیاورد. عکس، حافظه‌ای است که کلمات را تکمیل می‌کند و گاهی حتی به جای آنها سخن می‌گوید.

عکاس خبری اما در بسیاری از مواقع دیده نمی‌شود. وقتی تصویر یک رویداد منتشر می‌شود، مخاطب معمولاً سوژه داخل قاب را می‌بیند و کمتر به فردی فکر می‌کند که پشت دوربین ایستاده است. عکاس باید یاد بگیرد که خودش در قاب نباشد، اما واقعیت را به قاب بیاورد. شاید همین ویژگی است که حرفه او را به یکی از بی‌ادعاترین و در عین حال مهم‌ترین مشاغل رسانه‌ای تبدیل کرده است.

امروز در روز جهانی عکاسی، باید از همه عکاسان استان مرکزی یاد کرد؛ از پیشکسوتانی که سال‌ها با دوربین خود بخشی از تاریخ استان را ثبت کردند تا عکاسان جوانی که امروز با دوربین و گاهی تلفن همراه، روایت تازه‌ای از جامعه ارائه می‌دهند. هرکدام از آنها بخشی از یک آرشیو بزرگ تصویری هستند؛ آرشیوی که اگر به‌درستی حفظ و ساماندهی شود، می‌تواند برای پژوهشگران، رسانه‌ها، هنرمندان و نسل‌های آینده ارزش فراوانی داشته باشد.

روز جهانی عکاسی شاید بیش از آنکه روز دوربین باشد، روز ''نگاه'' است؛ نگاه انسانی که می‌خواهد چیزی را ببیند که دیگران شاید از کنار آن عبور کرده‌اند. عکاس خوب فقط چیزی را که مقابل لنز قرار دارد ثبت نمی‌کند؛ او تلاش می‌کند معنای پشت آن تصویر را نیز پیدا کند. به همین دلیل، ارزش یک عکاس را نمی‌توان صرفاً با تعداد عکس‌های منتشرشده یا تعداد دوربین‌های موجود در بازار سنجید؛ ارزش واقعی او در کیفیت نگاه و صداقتی است که در ثبت واقعیت به خرج می‌دهد.

و امروز، سهم عکاسان خبری استان مرکزی از این روز، فقط یک ''روز عکاس مبارک'' نیست بلکه سهم آنان باید دیده‌شدن، حمایت، امنیت شغلی، احترام حرفه‌ای، فراهم شدن امکان آموزش و رشد و البته حفظ و ارزش‌گذاری بر آثارشان باشد. مسئولان فرهنگی، رسانه‌ها، دستگاه‌های اجرایی و فعالان حوزه هنر باید بپذیرند که عکاس، هزینه اضافی برای یک رویداد نیست؛ او کسی است که قرار است آن رویداد را برای تاریخ ثبت کند.

عکاس می‌ایستد، نگاه می‌کند و لحظه را شکار می‌کند؛ اما آنچه در نهایت باقی می‌ماند، فقط یک تصویر نیست، بلکه بخشی از حافظه یک جامعه است. شاید سال‌ها بعد، کسی به یک عکس قدیمی از اراک، ساوه، شازند یا یکی از روستاهای استان مرکزی نگاه کند و بپرسد «این لحظه چه زمانی ثبت شده است؟» آن روز، ارزش واقعی عکاس و دوربینی که در دست او بوده، بیشتر از همیشه آشکار خواهد شد.

روز جهانی عکاسی  بر همه عکاسان، به‌ویژه عکاسان پرتلاش و گمنام استان مرکزی که در گرما و سرما، در شادی و تلخی و در متن رویدادها ایستاده‌اند و روایت تصویری این سرزمین را ثبت می‌کنند، مبارک.

یادداشت از: ملیکا حسینی، عکاس خبری خبرگزاری تسنیم استان مرکزی

انتهای پیام/711/