به گزارش خبرگزاری تسنیم از رشت، در روزهای اخیر، نامه اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان به شهرداری رشت درباره تردد و توقف خودروها در محدوده سبزه‌میدان، با روایت‌ها و برداشت‌های متفاوتی در فضای مجازی همراه شده است؛ روایت‌هایی که در برخی موارد، موضوع حفاظت از یک محدوده تاریخی را با حضور اجتماعی و فرهنگی مردم در این میدان در یک سطح قرار داده‌اند.

فارغ از عملکرد هر دستگاه، یک اصل اساسی در این میان نباید تحت‌الشعاع برداشت‌های رسانه‌ای قرار گیرد؛ بافت تاریخی یک شهر، صرفاً مجموعه‌ای از بناهای قدیمی نیست که در صورت آسیب دیدن بتوان آن را به‌سادگی بازسازی کرد، این بافت بخشی از هویت، حافظه جمعی و شناسنامه یک شهر است و حفاظت از آن، در نهایت برای خود مردم انجام می‌شود.

سبزه‌میدان رشت نیز تنها یک فضای شهری برای عبور و مرور نیست، این محدوده بخشی از سیمای تاریخی رشت و یکی از فضاهایی است که طی سال‌های مختلف، رویدادهای اجتماعی، فرهنگی و آیینی شهروندان در آن شکل گرفته است، بنابراین طبیعی است که مردم حق داشته باشند از این فضا استفاده کنند، در آن حضور داشته باشند و خاطرات اجتماعی و فرهنگی خود را در چنین مکان‌هایی رقم بزنند، اما استفاده مردم از یک فضای تاریخی با ورود و توقف خودرو در آن یکسان نیست.

می‌توان و باید میان «حضور مردم» و «تردد خودرو» تفاوت قائل شد، محدود کردن ورود خودرو به یک محدوده تاریخی، لزوماً به معنای محدود کردن حضور شهروندان، فعالیت فرهنگی، مراسم آیینی یا اجتماع اجتماعی آنان نیست، اتفاقاً در بسیاری از شهرهای تاریخی، تلاش می‌شود با مدیریت تردد خودروها، امکان حضور بیشتر و باکیفیت‌تر مردم در فضاهای تاریخی فراهم شود و در این راستای دستگاه‌های متولی باید برای عبور و مرور خودرویی و مکان مناسب برای پارک خودروها از قبل چاره اندیشی کنند.

از همین منظر، اگر قرار باشد درباره سبزه‌میدان رشت گفت‌وگو کنیم، بهتر است مسئله را از تقابل‌های دوگانه‌ای مانند «مردم یا میراث فرهنگی» خارج کنیم، مردم و میراث تاریخی در مقابل یکدیگر نیستند؛ میراث تاریخی متعلق به مردم است و مردم نیز صاحبان اصلی این سرمایه هویتی هستند و طبیعتا ما نیز به عنوان مردم باید به میراث گذشته خود توجه ویژه داشته باشیم هر چند اگر سازمان یا ارگان‌های دیگر به هر دلیلی توجه نداشته باشند.

مسئله اصلی این است که چگونه می‌توان شرایطی ایجاد کرد که شهروند رشتی و گیلانی یا حتی مسافران بتواند با آرامش در سبزه‌میدان حضور پیدا کنند، برنامه فرهنگی و اجتماعی داشته باشد و از فضای شهری استفاده کنند، اما در عین حال خودروها وارد محدوده‌ای نشوند که تردد و توقف آنها می‌تواند به عناصر تاریخی، کف‌سازی، منظر شهری یا کیفیت فضای تاریخی آسیب وارد کند.

این موضوع البته یک سوی دیگری نیز دارد که نباید از آن غافل شد، اگر قرار است تردد خودرو در محدوده‌ای محدود شود، مدیریت شهری نیز باید برای دسترسی مردم، پارکینگ، مسیرهای جایگزین، حمل‌ونقل عمومی و اطلاع‌رسانی مناسب چاره‌اندیشی کند، نمی‌توان صرفاً محدودیت ایجاد کرد و مسئولیت حل پیامدهای آن را بر دوش شهروندان و حتی دیگر دستگاه‌ها گذاشت.

همچنین درباره هرگونه ادعای حقوقی، از جمله استناد به مقررات حفاظتی یا موضوع پیگیری قانونی، انتظار طبیعی افکار عمومی این است که مستندات و مبانی آن به شکل شفاف اعلام شود، مطالبه شفافیت از دستگاه‌های مسئول، کاملاً به‌جا است؛ اما این مطالبه نباید به این نتیجه منجر شود که اصل حفاظت از بافت تاریخی بی‌اهمیت جلوه داده شود.

از سوی دیگر، رسانه‌ها نیز در روایت چنین موضوعاتی مسئولیت مهمی بر عهده دارند، نقد عملکرد یک دستگاه حق رسانه است، اما نقد یک تصمیم نباید به گونه‌ای روایت شود که اصل موضوع تحت‌الشعاع قرار گیرد، وقتی موضوعی درباره یک اثر تاریخی ثبت‌شده و حفاظت از هویت شهری است، نخست باید اصل مسئله برای مردم روشن شود و سپس درباره نحوه عملکرد دستگاه‌های مسئول، کوتاهی‌ها، ابهامات و حتی ضرورت یا عدم ضرورت تصمیم اتخاذشده بحث کرد.

رشت شهری است که بخش مهمی از هویت آن در همین فضاهای تاریخی شکل گرفته است، اگر امروز درباره حفاظت از سبزه‌میدان، میدان شهرداری و دیگر بخش‌های بافت تاریخی شهر حساسیت نشان داده می‌شود، این حساسیت نباید به معنای محدود کردن زندگی شهری تلقی شود؛ همان‌طور که حفاظت از یک بنای تاریخی نیز نباید بهانه‌ای برای نادیده گرفتن حقوق شهروندان باشد.

اصل ماجرا ساده است؛ مردم باید در شهر تاریخی خود حضور داشته باشند، اما خودروها لزوماً نباید در هر نقطه‌ای از این شهر حضور داشته باشند، حفاظت از بافت تاریخی زمانی معنا پیدا می‌کند که به افزایش کیفیت زندگی مردم منجر شود، نه اینکه در برابر زندگی اجتماعی آنان قرار گیرد، از سوی دیگر، استفاده عمومی از فضاهای تاریخی نیز زمانی پایدار خواهد بود که همین فضاها برای نسل‌های آینده سالم و اصیل باقی بمانند.

سبزه‌میدان را باید هم برای امروز مردم رشت و گیلان و ایران خواست و هم برای فردای این شهر حفظ کرد، این دو هدف نه‌تنها در تعارض با یکدیگر نیستند، بلکه اگر مدیریت شهری، دستگاه‌های متولی، پلیس، رسانه‌ها و شهروندان هرکدام مسئولیت خود را به‌درستی انجام دهند، می‌توانند در کنار یکدیگر محقق شوند، حفاظت از میراث تاریخی، محدود کردن مردم نیست؛ حفاظت از حق مردم برای داشتن یک شهر باهویت و ماندگار است.

انتهای پیام/