به گزارش خبرگزاری تسنیم از سمنان، یک تصمیم آموزشی در سمنان اکنون در حال پیوند خوردن با یک برنامه بزرگ‌تر است؛ ایجاد هنرستان دیجیتال در کارگروه سند تحول دیجیتال استان تصویب شده تا آموزش مهارت‌های مرتبط با فناوری از سطح آموزش عالی و شرکت‌های فناور فراتر رفته و از سال‌های مدرسه وارد چرخه تربیت نیروی انسانی شود؛ مسیری که مسئولان استان و وزارت ارتباطات آن را بخشی از تلاش برای تبدیل سمنان به یکی از کانون‌های آموزش و فعالیت‌های اقتصاد دیجیتال می‌دانند.

ماجرا از آنجا اهمیت پیدا می‌کند که این تصمیم در خلأ اتفاق نیفتاده است. پارک علم و فناوری استان سمنان پیش‌تر مرکز نوآوری و تخصصی اقتصاد دیجیتال ایجاد کرده و در سال 1400 نیز برای توسعه فعالیت‌های این مرکز با شبکه نوآوری «شناسا» و فناپ تفاهم‌نامه همکاری امضا کرده بود. در معرفی این مرکز، حمایت از کسب‌وکارهای حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، اینترنت اشیا، بلاکچین و شهر هوشمند از جمله اهداف آن عنوان شده بود.

حالا در سال 1405، دامنه این رویکرد گسترده‌تر شده است. ایرنا در خردادماه گزارش داد که پارک علم و فناوری سمنان در مسیر تبدیل شدن به «قطب اقتصاد دیجیتال ایران» قرار گرفته و در این مسیر، علاوه بر تمرکز بر اقتصاد دیجیتال، جایگاه دبیرخانه ملی اقتصاد دیجیتال را نیز دنبال کرده است. در همان گزارش از برنامه‌های این پارک برای رویدادهای ملی حوزه هوش مصنوعی و پویانمایی و همچنین تلاش برای رفع موانع تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان سخن گفته شده است.

در چنین بستری، سخن حمید دهرویه، معاون امور اقتصادی استاندار سمنان، درباره هنرستان دیجیتال را می‌توان بخشی از یک زنجیره بزرگ‌تر دید. او در جلسه کارگروه سند تحول دیجیتال استان گفت: در پارک علم و فناوری سمنان بحث مدارس دیجیتال در حال پیگیری است تا یک هنرستان دیجیتال در استان سمنان داشته باشیم.

مسئله فقط ساخت یک هنرستان نیست

اگر هنرستان دیجیتال صرفاً به ایجاد یک ساختمان یا تغییر عنوان یک واحد آموزشی محدود شود، نمی‌تواند پاسخگوی مسئله‌ای باشد که مسئولان فناوری استان درباره آن صحبت می‌کنند. اهمیت طرح زمانی روشن می‌شود که آن را در کنار یک پرسش بزرگ‌تر قرار دهیم: نیروی انسانی مورد نیاز اقتصاد دیجیتال از کجا باید تأمین شود؟

محمد حافظ حکمی، معاون فناوری، نوآوری و امور بین‌الملل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در همین نشست با اشاره به موقعیت جغرافیایی سمنان در توزیع داده و ظرفیت منابع انسانی و دانشگاهی استان گفت باید قطب آموزش منابع انسانی اقتصاد دیجیتال در سمنان تشکیل شود.

این سخن در واقع دامنه موضوع را از یک هنرستان فراتر می‌برد. اگر قرار باشد سمنان به قطب آموزش منابع انسانی اقتصاد دیجیتال تبدیل شود، هنرستان می‌تواند یکی از حلقه‌های ابتدایی این زنجیره باشد؛ دانشگاه‌ها، مراکز مهارتی، پارک علم و فناوری، شرکت‌های دانش‌بنیان و بازار کار نیز حلقه‌های بعدی آن خواهند بود. اما اینکه این زنجیره در عمل چگونه شکل بگیرد، هنوز در خبر موجود جزئیات اجرایی مشخصی ندارد.

همین احتیاط در روایت اهمیت دارد؛ زیرا در منابعی که درباره این تصمیم منتشر شده، هنوز درباره زمان راه‌اندازی هنرستان، محل دقیق آن، رشته‌های تحصیلی، ظرفیت پذیرش، تجهیزات، شیوه تأمین اعتبار یا دستگاه متولی اجرای کامل طرح جزئیات رسمی منتشر نشده است. بنابراین نمی‌توان تصویب طرح را با افتتاح یا آغاز فعالیت هنرستان یکی دانست.

چرا اقتصاد دیجیتال به آموزش از مدرسه نیاز دارد؟

اقتصاد دیجیتال برخلاف بسیاری از صنایع سنتی، فقط به زیرساخت فیزیکی وابسته نیست؛ نیروی انسانی متخصص یکی از عناصر اصلی آن است. برنامه‌های وزارت ارتباطات نیز در سال‌های اخیر آموزش مهارت‌های فناورانه را به‌عنوان یکی از محورهای توسعه اقتصاد دیجیتال دنبال کرده‌اند. محمد حافظ حکمی پیش‌تر نیز بر ضرورت سرمایه‌گذاری برای مهارت‌آموزی دیجیتال تأکید کرده و از همکاری وزارت ارتباطات با آموزش و پرورش برای توسعه آموزش مهارت‌های فناورانه سخن گفته است.

از سوی دیگر، توسعه اقتصاد دیجیتال در سطح ملی نیز دیگر صرفاً یک موضوع مرتبط با شرکت‌های اینترنتی یا کسب‌وکارهای آنلاین نیست. وزیر ارتباطات در تیرماه امسال توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، حمایت از تولید محتوا، تقویت امنیت سایبری، گسترش هوش مصنوعی و اعتماد به بخش خصوصی را از محورهای توسعه اقتصاد دیجیتال عنوان کرده است.

این تغییر دامنه به این معناست که نیروی انسانی آینده باید مجموعه‌ای متنوع از مهارت‌ها را بشناسد؛ از برنامه‌نویسی و داده و هوش مصنوعی گرفته تا امنیت سایبری و فناوری‌های نوین. البته اینها به معنای اعلام رشته‌های هنرستان دیجیتال سمنان نیست؛ بلکه تصویری از حوزه‌هایی است که در سیاست‌گذاری ملی اقتصاد دیجیتال مورد توجه قرار گرفته‌اند.

سمنان چه چیزی برای این مسیر دارد؟

نقطه اتکای طرح در سمنان، به گفته حکمی، ترکیب موقعیت جغرافیایی استان با ظرفیت منابع انسانی و دانشگاهی است. درباره ظرفیت فناورانه استان نیز شواهد مستقلی وجود دارد. صندوق نوآوری و شکوفایی در گزارشی در سال 1400 اعلام کرده بود که 70 شرکت دانش‌بنیان در پارک علم و فناوری سمنان مستقر هستند و مرکز نوآوری اقتصاد دیجیتال این پارک نیز برای حمایت از کسب‌وکارهای حوزه IT و ICT، اینترنت اشیا، بلاکچین و شهر هوشمند فعالیت می‌کرد.

این ظرفیت در سال‌های بعد نیز توسعه پیدا کرده است. برای نمونه، پارک علم و فناوری سمنان در تیرماه امسال از برنامه راه‌اندازی شتاب‌دهنده تخصصی بازی‌های رایانه‌ای خبر داد؛ مجموعه‌ای که قرار است با بهره‌گیری از ظرفیت دبیرخانه ملی هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال در استان فعالیت کند.

کنار هم گذاشتن این سوابق نشان می‌دهد که ایده هنرستان دیجیتال از یک نقطه کاملاً صفر شروع نمی‌شود. پیش از این، زیرساخت‌هایی در حوزه اقتصاد دیجیتال در پارک علم و فناوری سمنان شکل گرفته، مرکز تخصصی اقتصاد دیجیتال ایجاد شده و اکنون نیز برنامه‌هایی برای توسعه فعالیت‌های تخصصی‌تر در این حوزه دنبال می‌شود. بنابراین چالش اصلی از اینجا به بعد، اتصال آموزش به زیست‌بوم واقعی فناوری است؛ یعنی دانش‌آموزی که مهارت دیجیتال می‌آموزد، بتواند در ادامه مسیر به دانشگاه، مرکز نوآوری، شرکت فناور و بازار کار متصل شود.

حلقه‌ای که هنوز باید ساخته شود

این همان بخشی است که تصمیم ایجاد هنرستان دیجیتال را از یک خبر آموزشی ساده به یک موضوع توسعه‌ای تبدیل می‌کند. اگر آموزش از نیاز واقعی بازار کار جدا باشد، حتی ایجاد یک هنرستان تخصصی نیز لزوماً به تربیت نیروی انسانی مورد نیاز اقتصاد دیجیتال منجر نمی‌شود. در مقابل، اگر برنامه آموزشی از ابتدا با دانشگاه، پارک علم و فناوری، شرکت‌های فناور و نیازهای واقعی بازار کار پیوند بخورد، هنرستان می‌تواند به جای یک واحد آموزشی منفرد، بخشی از زنجیره تولید نیروی انسانی فناوری باشد.

نمونه‌های موجود در استان نشان می‌دهد این پیوند بالقوه وجود دارد. دانشگاه ملی مهارت واحد استان سمنان نیز مأموریت خود را تربیت نیروی انسانی متخصص و کارآفرین متناسب با فرصت‌های جدید شغلی و نیاز بازار کار تعریف کرده و از تعامل با صاحبان صنعت و شرکت‌ها برای ایجاد فرصت‌های شغلی سخن گفته است. این ظرفیت می‌تواند در صورت طراحی سازوکار مشخص، یکی از حلقه‌های ادامه مسیر آموزش مهارتی باشد.

اما در سوی دیگر ماجرا، موضوعی قرار دارد که حکمی در همین نشست به آن اشاره کرد: امنیت سایبری.

توسعه دیجیتال بدون امنیت ممکن نیست

هرچه وابستگی اقتصاد به داده، شبکه و خدمات دیجیتال بیشتر شود، اهمیت حفاظت از همین زیرساخت‌ها نیز افزایش می‌یابد. حکمی در نشست سمنان امنیت سایبری را از موضوعات مهم دانست و بر ضرورت توجه به آن تأکید کرد.

این موضوع صرفاً یک دغدغه استانی نیست. وزارت ارتباطات نیز در برنامه‌های اخیر خود امنیت سایبری را در کنار توسعه اقتصاد دیجیتال قرار داده است. در تیرماه امسال، وزیر ارتباطات توسعه اقتصاد دیجیتال را در کنار تقویت امنیت سایبری و توسعه کاربردهای هوش مصنوعی مطرح کرد و وزارت ارتباطات نیز از بهره‌برداری پروژه‌های تخصصی در حوزه امنیت سایبری خبر داد.

بنابراین هنرستان دیجیتال، اگر قرار باشد بخشی از راهبرد توسعه اقتصاد دیجیتال سمنان باشد، در آینده فقط با مسئله آموزش کاربر یا تولیدکننده نرم‌افزار مواجه نخواهد بود؛ مسئله مهم‌تر، تربیت نیروی انسانی‌ای است که بتواند در محیطی متکی بر داده و شبکه، فناوری تولید کند و همزمان امنیت آن را نیز بشناسد.

از تصویب تا اجرا؛ فاصله‌ای که باید طی شود

تصویب ایجاد هنرستان دیجیتال اکنون یک تصمیم مشخص روی میز استان است، اما موفقیت آن به مرحله بعدی بستگی دارد. در خبر فعلی هنوز زمان آغاز فعالیت، محل استقرار، رشته‌های آموزشی، ظرفیت پذیرش، تجهیزات و مدل همکاری میان آموزش و پرورش، وزارت ارتباطات و پارک علم و فناوری اعلام نشده است. بنابراین ارزش خبری فعلی این تصمیم در آغاز یک مسیر است، نه در نتیجه نهایی آن.

در عین حال، مجموعه شواهد موجود نشان می‌دهد سمنان پیش‌شرط‌هایی برای حرکت در این مسیر دارد: فعالیت مرکز اقتصاد دیجیتال در پارک علم و فناوری، توسعه برنامه‌های تخصصی در حوزه‌های جدید، ظرفیت دانشگاهی و مهارتی استان و قرار گرفتن پارک علم و فناوری سمنان در برنامه‌های ملی اقتصاد دیجیتال.

اکنون پرسش اصلی این نیست که آیا سمنان ظرفیت ورود به اقتصاد دیجیتال را دارد یا نه؛ شواهد موجود نشان می‌دهد چنین ظرفیتی در استان شکل گرفته است. پرسش مهم‌تر این است که آیا می‌توان این ظرفیت‌ها را به یک زنجیره منسجم آموزش، مهارت، نوآوری، تولید و اشتغال تبدیل کرد یا نه. ایجاد هنرستان دیجیتال می‌تواند یکی از نخستین حلقه‌های این زنجیره باشد، اما پاسخ نهایی را نحوه اجرا و اتصال آن به زیست‌بوم فناوری استان مشخص خواهد کرد.

انتهای پیام/363/.