حجت‌الاسلام محمد عبدی، طلبه درس خارج حوزه علمیه قم، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، با اشاره به نقش نسل جوان روحانیت در تحقق تمدن نوین اسلامی گفت: پیش از آغاز این مسیر، طلاب باید از سه رویکرد اصلی در تمدن‌سازی آگاه باشند؛ رویکرد فلسفی، رویکرد فقهی و رویکرد ترکیبی. وی تأکید کرد که طلبه تمدن‌ساز، صرف نظر از اینکه کدام رویکرد را بپذیرد، ناگزیر از تسلط بر دانش‌های روز (از جمله روانشناسی، اقتصاد، رسانه و...) است و تخطئه این علوم بدون شناخت، نشانه بی‌سوادی است.

سه دسته‌بندی از اندیشمندان تمدن اسلامی

حجت‌الاسلام عبدی با بیان اینکه دانشمندان و بزرگان فعال در حیطه تمدن اسلامی را می‌توان در سه دسته جای داد، اظهار کرد: نسل جوان روحانیت ما می‌خواهد تمدن اسلامی را پیش ببرد. پیش از شروع این مسیر باید اطلاعی از مسیر حرکت خود داشته باشد.

طلبه مدرسه علمیه معصومیه دسته اول را طرفداران «تمدن فلسفی» معرفی کرد و افزود: این عده معتقدند تمدن آینده اسلامی رنگ و بوی فلسفی خواهد داشت و فلسفه است که آن را پیش می‌برد. آنها به کلام رهبر شهید استناد می‌کنند که تمدن رقیب (غرب) نیز ابتدا از درون فلسفه زاییده شده و سپس در بستر جامعه شکل گرفته است. بنابراین تمدن اسلامی نیز برای مقابله با تمدن غرب باید تمدنی فلسفی باشد. طلبه‌ای که می‌خواهد چنین تمدنی بسازد، قطعاً باید دانش فلسفه قوی داشته باشد تا بتواند آن امتدادها را ایجاد کند.

رویکرد فقهی؛ نگاه دوم به تمدن‌سازی

این طلبه درس خارج، دسته دوم را قائل به «تمدن فقهی» دانست و تصریح کرد: دسته دیگری از بزرگواران معتقدند تمدن آینده که با برکت تلاش طلاب جوان شکل خواهد گرفت، تمدنی فقهی است و فقه است که پایه‌ها و بن‌مایه آن را می‌سازد. دلیل این گروه این است که آنچه تاکنون توانسته شیعه را در طول 1400 سال به عنوان یک جریان فکری پیش ببرد، فقه بوده است. از این به بعد نیز فقه و فقه‌های مضاف هستند که می‌توانند با تمدن رقیب مقابله کنند.

عبدی افزود: طلبه‌ای که معتقد است تمدن آینده برآمده از دل فقه جواهری است، باید تسلط بسیار ویژه‌ای بر مبانی فقه داشته باشد. ضمن اینکه تمدن رقیب، دانش‌های جدیدی ایجاد کرده و بر پایه این دانش‌ها توانسته در عرصه زیست اجتماعی جهان کنشگری کند. ما نیز به عنوان طلبه‌ای که می‌خواهیم تمدن آینده را بسازیم، قطعاً باید بر دانش‌های روز مسلط شویم.

هشدار درباره تخطئه علوم جدید بدون شناخت

عبدی به نقل از یکی از مسئولان مؤسسات آموزشی قم در عرصه دانش‌های نوین، گفت: طلاب و دانشجویان ما با برخی دانش‌های جدید مثل روانشناسی آشنا می‌شوند، ولی خیلی اعتنایی نمی‌کنند و دقت نمی‌کنند. ایشان تأکید داشتند بر این که «افرادی که دانش جدید غرب را فقط تخطئه می‌کنند و قبول ندارند، در حالی که می‌خواهند بر اساس دانش اسلامی به همه سوالات پاسخ دهند، این افراد بی‌سوادند.»

ضرورت تسلط مضاعف بر مبانی دانش‌ها برای طلبه تمدن‌ساز

عبدی با بیان اینکه طلبه‌ای که قصد تمدن‌سازی دارد باید همت مضاعفی داشته باشد، خاطرنشان کرد: این طلبه باید مبانی و مسائل دانش‌های روز را که اغلب از غرب به سمت ما هجوم آورده‌اند، یاد بگیرد. در عین حال، به خاطر همان مبانی خودی است که می‌خواهد با دانش‌های روز مواجهه کند. بنابراین قطعاً باید تسلط بسیار قوی‌تری بر مبانی خود نسبت به طلبه‌هایی که نیتی برای تمدن‌سازی ندارند، داشته باشد.

رویکرد سوم؛ تمدن ترکیبی از همه دانش‌های اسلامی

عبدی در پایان به دسته سوم اشاره کرد و گفت: دسته دیگری معتقدند تمدن آینده نه صرفاً فقهی و نه صرفاً فلسفی، بلکه برآمده از مجموع دانش‌های اسلامی است. در این نگاه، فلسفه به عنوان «فقه اکبر» حضور دارد و فقه نیز با رویکرد تمدنی و حکومتی خود (همان فقه نظام) در عرصه جامعه حضور می‌یابد. اینها دست در دست هم می‌دهند تا جامعه و تمدن را بسازند.

وی تأکید کرد: طلبه‌ای که این رویکرد ترکیبی را می‌پسندد، قطعاً کار مضاعفی در حیطه تسلط بر فقه و تسلط بر دانش‌های روز خواهد داشت. امیدواریم نسل جوان روحانیت با همت والای خود بتواند این مسیر دشوار اما افتخارآمیز را به سرانجام برساند.

انتهای پیام/