احداث پل اوپرت تردد عشایر را ایمنتر و آسانتر کرد
- اخبار استانها
- اخبار سمنان
- 26 مرداد 1405 - 20:26
به گزارش خبرگزاری تسنیم از سمنان، اوپرت برای عشایر شهرستان مهدیشهر فقط یک منطقه ییلاقی در مرز استانهای سمنان و مازندران نیست؛ این منطقه بخشی از مسیر جابهجایی فصلی عشایری است که زندگی و معیشت آنان با دامداری و دسترسی به مراتع ییلاقی گره خورده است.
در این جغرافیای کوهستانی، کیفیت و ایمنی مسیرهای تردد، مستقیماً بر روند کوچ، جابهجایی دام و دسترسی عشایر به خدمات اثر میگذارد و به همین دلیل، توسعه زیرساختهای ارتباطی در ایلراهها یکی از نیازهای اساسی جامعه عشایری محسوب میشود.
پل اوپرت؛ پایان یک گلوگاه سخت در مسیر کوچ عشایر
اهمیت اوپرت زمانی بیشتر آشکار میشود که جایگاه عشایر استان سمنان در اقتصاد دامداری مورد توجه قرار گیرد. بر اساس آمارهای رسمی منتشرشده در سالهای گذشته، جمعیت عشایری استان حدود 15 هزار نفر اعلام شده و بیش از یک میلیون و 700 هزار رأس دام سبک در اختیار عشایر استان قرار داشته است.
هرچند این آمار مربوط به سالهای گذشته است و برای استفاده در گزارشهای روز باید با آمار جدید جایگزین یا با ذکر سال انتشار مورد استناد قرار گیرد، اما همین ارقام نشان میدهد که موضوع دسترسی عشایر به مراتع و مسیرهای کوچ، مسئلهای فراتر از یک دغدغه محلی است.
مهدیشهر نیز به واسطه سابقه و ظرفیتهای ایل سنگسر، یکی از کانونهای مهم زندگی عشایری در استان سمنان به شمار میرود. دامداری، تولید فرآوردههای لبنی و محصولات سنتی عشایری بخشی از زنجیره اقتصادی این جامعه را تشکیل میدهد و محصولاتی مانند آرشه، خورش، سوزمه و روغن زرد تنها بخشی از ظرفیتهای اقتصادی و فرهنگی مرتبط با دامداری سنتی منطقه است.
بنابراین هرگونه اختلال در مسیر کوچ یا دشواری دسترسی به مناطق ییلاقی میتواند بر چرخه تولید و معیشت خانوارهای عشایری نیز اثرگذار باشد.
در چنین شرایطی، وضعیت فیزیکی ایلراهها اهمیت ویژهای پیدا میکند. مسیرهای کوهستانی اوپرت در بخشهایی با شیب بسیار زیاد همراه بوده و عبور عشایر، دام و تجهیزات مورد نیاز آنان از چنین مسیرهایی دشواری و خطر بیشتری دارد.
این مسئله در شرایط نامساعد جوی میتواند پیچیدهتر شود و دسترسی به مناطق ییلاقی یا بازگشت از آنها را با مشکلات بیشتری مواجه کند. از این منظر، هر پروژهای که یک گلوگاه ارتباطی را برطرف کند، در واقع بخشی از زیرساخت مورد نیاز برای استمرار کوچ و فعالیت اقتصادی عشایر را تأمین کرده است.
اکنون احداث پل شهدای عشایر اوپرت، یکی از مهمترین اقدامات انجامشده برای بهبود شرایط تردد در این محور است. این پل به طول 100 متر، عرض 7.5 متر و ارتفاع پنج متر ساخته شده و برای اجرای آن بیش از هشت میلیارد تومان هزینه شده است. مهمترین ویژگی پروژه اما صرفاً ابعاد سازه یا میزان اعتبار هزینهشده نیست؛ بلکه تأثیر آن بر وضعیت مسیر است، چراکه طبق اعلام اداره کل امور عشایر استان سمنان، شیب 60 تا 70 درصدی محل اجرای پروژه با احداث پل به صفر رسیده است.
کاهش چنین شیبی به معنای تغییر محسوس در شرایط عبور و مرور عشایر است؛ مسیری که پیش از این با شیب شدید همراه بوده، اکنون از طریق سازهای جدید شرایط مناسبتری برای تردد پیدا کرده است. این موضوع میتواند در زمان کوچ، جابهجایی دام، انتقال تجهیزات و دسترسی خانوارهای عشایری به مناطق ییلاقی نقش مهمی داشته باشد و از بخشی از دشواریهای تردد در این محور بکاهد.
از سوی دیگر، اوپرت طی سالهای اخیر در کنار کارکرد عشایری خود، به یکی از مقاصد شناختهشده طبیعتگردی استان سمنان نیز تبدیل شده است. چشماندازهای کوهستانی، مرز طبیعی میان دامنههای جنوبی البرز و جنگلهای شمالی و پدیده مشهور اقیانوس ابر، توجه گردشگران و طبیعتگردان را به این منطقه افزایش داده است.
همین همجواری ظرفیت گردشگری با زندگی عشایری، ضرورت توسعه زیرساختها را دوچندان میکند؛ البته به شرط آنکه توسعه عمرانی با حفاظت از طبیعت، مراتع و سبک زندگی جامعه محلی همراه باشد.
وقتی زیرساخت به کمک معیشت عشایری میآید
پل شهدای عشایر اوپرت در نهایت یک پروژه عمرانی صرف نیست؛ این سازه بخشی از زیرساخت مورد نیاز برای تداوم کوچ و پشتیبانی از معیشت عشایری در یکی از مناطق مهم ییلاقی استان سمنان است. وقتی یک مسیر با شیب 60 تا 70 درصدی به مسیر هموار تبدیل میشود، نتیجه فقط آسانتر شدن عبور از یک نقطه نیست؛ بلکه ایمنی بیشتر، دسترسی بهتر به ییلاق، تسهیل خدمترسانی و حمایت از چرخه تولید عشایری نیز در پی آن قرار دارد.
تجربه اوپرت میتواند بار دیگر این ضرورت را برجسته کند که ایلراهها و زیرساختهای عشایری باید نه بهعنوان مسیرهای فرعی، بلکه بهعنوان بخشی از شبکه پشتیبان تولید، معیشت و امنیت جامعه عشایری مورد توجه قرار گیرند.
منطقه ییلاقی اوپرت از مسیرهای مهم کوچ و تردد عشایر شهرستان مهدیشهر به شمار میرود و قرار گرفتن این محدوده در مرز دو استان، اهمیت ارتباطی آن را دوچندان کرده است. پل احداثشده در این محور، امکان عبور و مرور شمار زیادی از عشایر منطقه را فراهم میکند و بخشی از مشکلات ناشی از شرایط دشوار مسیر را کاهش میدهد.
این سازه با طول 100 متر، عرض 7.5 متر و ارتفاع پنج متر اجرا شده و برای احداث آن بیش از هشت میلیارد تومان اعتبار هزینه شده است. اجرای این طرح علاوه بر ایجاد یک مسیر ارتباطی مناسب، شرایط دسترسی به محدودههای ییلاقی را برای عشایر منطقه تسهیل کرده است.
یکی از مهمترین آثار احداث پل شهدای عشایر اوپرت، حذف شیب بسیار تند مسیر در محل اجرای پروژه است؛ بهگونهای که شیب 60 تا 70 درصدی این بخش با اجرای پل عملاً به صفر رسیده و عبور عشایر و دامهای آنان از این محور نسبت به گذشته سهولت بیشتری پیدا کرده است.
مهدی جعفریان جهرمی، مدیرکل امور عشایر استان سمناندر گفت و گوباخبرنگار تسنیم ، اظهار داشت: پل شهدای عشایر اوپرت با هدف تسهیل رفتوآمد جامعه عشایری منطقه احداث شده و با بهرهبرداری از این طرح، دسترسی عشایر به مسیرهای ییلاقی در مرز استانهای سمنان و مازندران بهبود یافته است.
منطقه ییلاقی اوپرت از مسیرهای مهم کوچ و تردد عشایر شهرستان مهدیشهر به شمار میرود و قرار گرفتن این محدوده در مرز دو استان، اهمیت ارتباطی آن را دوچندان کرده است. پل احداثشده در این محور، امکان عبور و مرور شمار زیادی از عشایر منطقه را فراهم میکند و بخشی از مشکلات ناشی از شرایط دشوار مسیر را کاهش میدهد.
این سازه با طول 100 متر، عرض 7.5 متر و ارتفاع پنج متر اجرا شده و برای احداث آن بیش از هشت میلیارد تومان اعتبار هزینه شده است. اجرای این طرح علاوه بر ایجاد یک مسیر ارتباطی مناسب، شرایط دسترسی به محدودههای ییلاقی را برای عشایر منطقه تسهیل کرده است.
یکی از مهمترین آثار احداث پل شهدای عشایر اوپرت، حذف شیب بسیار تند مسیر در محل اجرای پروژه است؛ بهگونهای که شیب 60 تا 70 درصدی این بخش با اجرای پل عملاً به صفر رسیده و عبور عشایر و دامهای آنان از این محور نسبت به گذشته سهولت بیشتری پیدا کرده است.
جعفریان جهرمی با اشاره به نقش این پروژه در ارتقای زیرساختهای مناطق عشایری بیان کرد: فراهم کردن مسیرهای ایمن و مناسب برای تردد عشایر، یکی از ضرورتهای اساسی در ارائه خدمات به این جامعه است و احداث پل اوپرت در همین راستا انجام شده است.
وی افزود: اجرای این طرح علاوه بر افزایش ایمنی رفتوآمد، دسترسی عشایر به مسیرهای ییلاقی را بهبود میبخشد و زمینه ارائه خدمات مطلوبتر به عشایر منطقه را فراهم میکند. این اقدام میتواند در کاهش دشواریهای تردد در یکی از مسیرهای مهم کوچ عشایری استان سمنان مؤثر باشد.
پل شهدای عشایر اوپرت اکنون احداث و آماده بهرهبرداری شده است و با توجه به جایگاه این منطقه در کوچ عشایر و ارتباط میان مناطق ییلاقی، انتظار میرود بهرهبرداری از آن نقش مؤثری در روانسازی تردد و ارتقای ایمنی مسیر داشته باشد.
احداث پل شهدای عشایر اوپرت را باید فراتر از یک پروژه عمرانی در مسیرهای ییلاقی مهدیشهر دید؛ زیرا این سازه در منطقهای قرار گرفته که مسیر تردد و کوچ عشایر میان استانهای سمنان و مازندران است و دسترسی به مراتع ییلاقی برای جامعه عشایری منطقه به آن وابستگی دارد.
اوپرت در سالهای اخیر علاوه بر جایگاه خود در زندگی و معیشت عشایر، به یکی از مقاصد شناختهشده طبیعتگردی نیز تبدیل شده و همین همزمانی، اهمیت توسعه زیرساختهای ارتباطی متناسب با ظرفیتهای منطقه را افزایش داده است.
برای عشایر مهدیشهر، ایلراه تنها یک مسیر عبور نیست، بلکه بخشی از چرخه تولید و معیشت محسوب میشود.
دامداری و جابهجایی فصلی دام میان مناطق قشلاقی و ییلاقی، به مسیرهایی نیاز دارد که از ایمنی و قابلیت تردد مناسبی برخوردار باشند.
هر گلوگاه یا مسیر صعبالعبور میتواند روند کوچ را دشوارتر کند، هزینه جابهجایی را افزایش دهد و در شرایط نامساعد جوی، خطرات بیشتری برای خانوارهای عشایری و دامهای آنان ایجاد کند؛ از همین رو، سرمایهگذاری در زیرساختهای مسیر کوچ، مستقیماً با حفظ و تداوم این شیوه معیشت ارتباط دارد.
از مسیر پرشیب تا راه هموار؛ روایت یک پروژه 8 میلیاردی
در این میان، مشخصات فنی پل اوپرت بیانگر آن است که پروژه با هدف برطرف کردن یک مانع جدی در مسیر اجرا شده است. این پل 100 متر طول، 7.5 متر عرض و پنج متر ارتفاع دارد و بیش از هشت میلیارد تومان برای ساخت آن هزینه شده است.
بر اساس اعلام اداره کل امور عشایر استان سمنان، شیب مسیر در محل اجرای پروژه که حدود 60 تا 70 درصد بوده، با احداث پل به صفر رسیده است؛ تغییری که میتواند یکی از نقاط دشوار مسیر را به یک محور قابل ترددتر برای عشایر و دامهای آنان تبدیل کند.
اهمیت پروژه زمانی بیشتر مشخص میشود که نقش دامداری عشایری در اقتصاد منطقه مورد توجه قرار گیرد. فعالیت عشایر به پرورش دام محدود نیست و تولید فرآوردههای لبنی و محصولات سنتی نیز بخشی از زنجیره اقتصادی آنان را تشکیل میدهد.
بنابراین، دسترسی آسانتر به مراتع ییلاقی و کاهش دشواری مسیر کوچ میتواند در کاهش هزینههای جابهجایی، تسهیل دسترسی به خدمات و استمرار فعالیت تولیدی خانوارهای عشایری مؤثر باشد.
از این جنبه، پروژه اوپرت در صورت تکمیل با دیگر زیرساختهای مورد نیاز، میتواند بخشی از سیاست حمایت از تولید و اشتغال در مناطق عشایری باشد.
با وجود این، احداث پل نباید به معنای پایان مسئله زیرساختی اوپرت تلقی شود. مسیرهای کوهستانی در معرض فرسایش، روانآب، سیلاب و آسیبهای ناشی از بارندگی قرار دارند و حتی سازههای جدید نیز بدون نگهداری مستمر ممکن است با مشکل مواجه شوند. بنابراین پس از بهرهبرداری از پل، پایش دورهای سازه، کنترل آبهای سطحی، مرمت مسیرهای دسترسی و رفع نقاط آسیبپذیر ایلراه باید در دستور کار قرار گیرد تا سرمایهگذاری انجامشده در بلندمدت کارایی خود را حفظ کند.
اوپرت میان توسعه گردشگری و حفاظت از زندگی عشایری
از سوی دیگر، افزایش شهرت اوپرت در میان گردشگران و طبیعتگردان، ضرورت ایجاد تعادل میان توسعه دسترسی و حفاظت از ظرفیتهای طبیعی و عشایری منطقه را بیشتر کرده است. توسعه زیرساخت میتواند زمینه رونق گردشگری و اقتصاد محلی را فراهم کند، اما افزایش تردد خودروها و گردشگران در صورت نبود مدیریت مناسب ممکن است فشار بیشتری بر مراتع، محیطزیست و سبک زندگی عشایری وارد کند.
به همین دلیل، توسعه گردشگری اوپرت باید با مدیریت ظرفیت بازدید، ساماندهی تردد و حفاظت از مراتع و منابع طبیعی همراه باشد.
پل اوپرت؛ آغاز راهی برای تکمیل زیرساختهای عشایری
در نهایت میتوان گفت پل شهدای عشایر اوپرت بیش از آنکه یک سازه 100 متری با اعتبار بیش از هشت میلیارد تومان باشد، یک مداخله زیرساختی در مسیر زندگی و تولید جامعه عشایری منطقه است. کاهش شیب 60 تا 70 درصدی مسیر به صفر، مهمترین اثر مستقیم این پروژه به شمار میرود؛ اما سنجش موفقیت نهایی آن باید بر اساس میزان افزایش ایمنی کوچ، کاهش دشواری تردد، بهبود دسترسی به مراتع و استمرار فعالیت اقتصادی عشایر انجام شود.
اگر این پل با بهسازی سایر ایلراهها، تأمین خدمات و نگهداری مستمر همراه شود، میتواند از یک پروژه نقطهای به بخشی از برنامه جامع توسعه زیرساختهای عشایری مهدیشهر تبدیل شود؛ رویکردی که هم به حفظ زندگی عشایری کمک میکند و هم ظرفیتهای اقتصادی و گردشگری اوپرت را با آسیب کمتر به طبیعت منطقه فعال نگه میدارد.انتهای پیام/363/