به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، حجم ترانزیت کالا از طریق خاک جمهوری آذربایجان در هفت ماهه نخست سال 2026 میلادی از مرز 9.1 میلیون تن عبور کرد و بالاترین سطح ثبت‌شده در پنج سال گذشته را به نمایش گذاشت.

بر اساس داده‌ها و گزارش‌های رسمی وزارت توسعه دیجیتال و ترابری جمهوری آذربایجان، ترانزیت بار در بازه زمانی میان ژانویه تا ژوئیه سال جاری میلادی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، رشدی 11.6 درصدی را تجربه کرده است. در این میان، حجم ترانزیت محموله‌ها در امتداد «کریدور شرق-غرب» معادل 16.5 درصد و در مسیر «کریدور شمال-جنوب» معادل 14.3 درصد افزایش یافته است.

وزارت توسعه دیجیتال و ترابری جمهوری آذربایجان این رشد چشمگیر را ناشی از نوسازی همه‌جانبه زیرساخت‌ها، هوشمندسازی و دیجیتالی‌سازی فرآیندها، اصلاحات ساختاری در بخش حمل‌ونقل و لجستیک، ارتقای هماهنگی میان نهادهای دولتی، گسترش همکاری‌های بین‌المللی و دگرگونی در مسیرهای تجارت جهانی دانسته است.

کاهش چشمگیر زمان ترانزیت میان چین و اروپا به 12 روز

این تحولات موجب تقویت جایگاه راهبردی جمهوری آذربایجان در امتداد «کریدور میانی» (مسیر بین‌المللی ترانس‌خزر که چین را به قاره اروپا متصل می‌کند) شده است. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای اصلاحات و سرمایه‌گذاری‌های اخیر، کاهش چشمگیر و کم‌سابقه زمان ترانزیت در امتداد این شریان مواصلاتی است.

بر اساس گزارش رسمی این وزارتخانه، مدت‌زمان ارسال محموله‌های تجاری میان چین و اروپا از طریق این مسیر که پیش‌تر بین 38 تا 53 روز به طول می‌انجامید، اکنون به حدود 12 روز کاهش یافته است.

این دستاورد بزرگ در سایه به‌کارگیری راه‌حل‌های ترابری دیجیتال حاصل شده است؛ از جمله راه‌اندازی سامانه‌های صدور الکترونیکی مجوزها، استقرار سیستم‌های تیر الکترونیکی (e-TIR) و بارنامه بین‌المللی الکترونیکی (e-CMR)، ردیابی ماهواره‌ای و برخط محموله‌ها در لحظه، تسهیل و تسریع تشریفات گمرکی و مرزی، و تبادل سریع داده‌ها میان نهادهای ذی‌ربط دولتی.

توسعه زیرساخت‌های فیزیکی و هوشمندسازی فرآیندهای لجستیکی

جمهوری آذربایجان علاوه بر تحول دیجیتال، سرمایه‌گذاری‌های کلانی در بخش زیرساخت‌های فیزیکی انجام داده است. از جمله کلان‌پروژه‌های اجراشده در این بخش می‌توان به نوسازی راه‌آهن باکو-تفلیس-قارص (BTK) اشاره کرد که ظرفیت سالانه حمل بار آن به 5 میلیون تن ارتقا یافته است. همچنین نوسازی و تجهیز پایانه‌های مرزی، برقی‌سازی و بازسازی خطوط ریلی، احداث و بهسازی بزرگراه‌ها و توسعه زیرساخت‌های فرودگاهی از دیگر اقدامات کلیدی در این راستا به شمار می‌رود.

یکی دیگر از ابتکارات بنیادین باکو، طراحی و راه‌اندازی «سامانه یکپارچه اطلاعاتی» یا «پلتفرم لجستیک دیجیتال» توسط وزارت توسعه دیجیتال و ترابری است. این سامانه جامع با هدف تسریع در پردازش اسناد و مدارک تجاری، ساده‌سازی رویه‌های اداری و ایجاد محیط لجستیکی چابک‌تر و کارآمدتر برای فعالان اقتصادی و بخش خصوصی راه‌اندازی شده است.

در گام بعدی، برنامه‌ریزی شده است تا این سامانه دیجیتال با پلتفرم‌های مشابه در سایر کشورهای واقع در مسیر کریدور میانی ادغام و متصل شود که این امر کارایی، شفافیت و سرعت کل این زنجیره ترانزیتی را ارتقا خواهد داد.

توسعه بندر آلات و ناوگان دریایی خزر؛ کانون اتصال قفقاز به آسیای مرکزی

بخش دریای خزر یکی از حیاتی‌ترین حلقه‌ها برای حفظ توان رقابتی کریدور میانی به شمار می‌رود و جمهوری آذربایجان به منظور مدیریت جریان فزاینده بار، زیرساخت‌های بندری و دریایی خود را به طور پیوسته توسعه داده است.

در همین راستا، «بندر بین‌المللی تجارت دریایی باکو» واقع در منطقه آلات در جنوب پایتخت، ظرفیت جابه‌جایی کانتینری خود را از 100 هزار کانتینر استاندارد بیست‌فوت (TEU) به 150 هزار TEU افزایش داده است. علاوه بر این، هفتمین اسکله تخصصی نیز به چرخه فعالیت این بندر بازگشته و جرثقیل مدرن و نسل جدیدی با توان جابه‌جایی بار تا وزن 125 تن در این پایانه مستقر و عملیاتی شده است.

بندر آلات در حال حاضر ظرفیت اسمی جابه‌جایی 15 میلیون تن کالا در سال را داراست و با اجرای فاز توسعه‌ای جاری، پیش‌بینی می‌شود این رقم به 25 میلیون تن در سال افزایش یابد و ظرفیت بارگیری کانتینری آن نیز به مرز 500 هزار TEU برسد.

این بندر به عنوان هاب اصلی ترانزیت دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، در سال 2025 موفق به ثبت رکورد جابه‌جایی بیش از 8.2 میلیون تن کالا و 107 هزار TEU کانتینر شد. در هفت ماهه نخست سال 2026 نیز جابه‌جایی کانتینر در این بندر با رشدی 20 درصدی نسبت به سال گذشته به 72 هزار و 370 TEU رسیده است. همچنین توسعه بیشتر هاب ترابری و لجستیک آلات از طریق احداث یک فرودگاه اختصاصی باری (کارگو) در دستور کار قرار دارد.

هم‌زمان با توسعه بنادر، باکو در حال گسترش ناوگان دریایی خود است. کارخانه کشتی‌سازی باکو در حال حاضر ساخت چهار فروند شناور باری را در چارچوب نخستین سفارش تجاری بین‌المللی خود پیش می‌برد.

از سوی دیگر، ساخت کشتی‌های بزرگ‌تر مسافری-باری (فری)، گسترش خدمات کشتی‌های رو-رو (Ro-Ro)، اجرای پروژه‌های لجستیکی با مشارکت بخش خصوصی و نوسازی تدریجی ناوگان بازرگانی در خزر با جدیت دنبال می‌شود. مجموع این تدابیر با هدف افزایش ظرفیت و تاب‌آوری مسیر ترانزیتی خزر به عنوان پیونددهنده آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی انجام می‌پذیرد.

روند توسعه کریدور میانی از حمایت‌ها و توجهات فزاینده بین‌المللی نیز برخوردار شده است. در همین زمینه، دولت آمریکا در تاریخ هشتم اوت از راه‌اندازی «صندوق سرمایه‌گذاری ترانس‌خزر» با اعتباری بالغ بر 201 میلیون دلار خبر داد؛ صندوقی که هدف اصلی آن تحریک و جذب سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی در امتداد این کریدور در مناطق قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی عنوان شده است.

انتهای پیام/