به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، دولت ارمنستان به ریاست «نیکول پاشینیان» بر اساس فشارهای فزاینده کرملین با درخواست برگزاری یک همه‌پرسی سراسری جهت انتخاب میان پیوستن به اتحادیه اروپا یا حفظ عضویت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا  تا پیش از دسامبر سال 2026 میلادی مواجه شده است؛ تاریخی که در آن، نشست سران کشورهای عضو این اتحادیه برای تصمیم‌گیری درباره گام‌های آتی در قبال ایروان برگزار خواهد شد.

در همین راستا، «میخائیل گالوزین»، معاون وزیر امور خارجه روسیه، در گفت‌وگو با خبرگزاری «تاس» با لحنی هشدارآمیز تأکید کرد: «بدیهی است چنانچه تا آن زمان فراخوان برگزاری همه‌پرسی از سوی ایروان شنیده نشود، رهبران کشورهای عضو در تعیین و اتخاذ گام‌های مشترک بعدی، این واقعیت را مدنظر قرار خواهند داد.»

چرا کرملین بر برگزاری رفراندوم اصرار می‌ورزد؟

با این تفاسیر، یک پرسش کلیدی اذهان تحلیلگران را به خود مشغول می‌سازد: چرا مسکو با چنین پافشاری کم‌نظیری تلاش می‌کند ارمنستان را وادار به برگزاری چنین همه‌پرسی پرریسکی کند؟ پاشینیان با صراحت پیام داده است که کشورش تا زمانی که آمادگی قطعی اتحادیه اروپا برای پذیرش ارمنستان مسجل نشود، در چارچوب اوراسیا باقی خواهد ماند. اما این رویکرد دوگانه باب میل مقامات کرملین نیست.

اما به راستی دلیل اصلی این رویکرد مسکو چیست؟

در همین چارچوب، «آمایاک اوهانسیان»، رئیس انجمن علوم سیاسی ارمنستان، در تحلیل این شرایط پیچیده اظهار داشت که جمهوری ارمنستان یک دولت مستقل و از اعضای سازمان ملل متحد است. از این رو، تصمیم‌گیری برای برگزاری یک همه‌پرسی در خصوص هر مسئله‌ای، صرفاً از حقوق انحصاری مردم این کشور و دولت قانونی و مشروعی است که از طریق روندهای دموکراتیک روی کار آمده است.

مقاومت پاشینیان؛ ارمنستان دیگر سرژ سارگسیان ندارد

اوهانسیان افزود: «صدور بیانیه مشترک رهبران اوراسیا در 29 ماه مه - دقیقاً یک هفته پیش از برگزاری انتخابات سراسری در ارمنستان - مبنی بر برگزاری همه‌پرسی خروج از اوراسیا، جامعه ارمنستان را تحریک کرد و به یک اهرم طلایی برای نیکول پاشینیان بدل شد تا اکثریت پارلمانی و کرسی نخست‌وزیری را حفظ کند. پیش از این بیانیه، بسیاری از شهروندان، وعده‌های عضویت ارمنستان در اتحادیه اروپا را صرفاً شعارهای انتخاباتی توخالی می‌دانستند. اپوزیسیون با طعنه اشاره می‌کردند که در دوران پاشینیان، حجم مبادلات تجاری با روسیه افزایش یافته، در حالی که مراودات با اروپا در سطح نازل سابق باقی مانده است. ناگهان رهبران فضای پساشوروی گردهم آمده و با جدیت، همگرایی اروپایی ارمنستان را به بحث گذاشته و خواستار برگزاری رفراندوم شدند! پاشینیان در آستانه انتخابات تنها می‌توانست خواب چنین کارزار تبلیغاتی رایگانی را ببیند.»

این تحلیلگر ارمنی با بیان اینکه اکنون تب و تاب انتخابات فروکش کرده، تصریح کرد: «شما حق دارید بپرسید به چه دلیلی مسکو همچنان به فشارهای خود بر پاشینیان ادامه می‌دهد؟ پس از پایان دعوا، دیگر مشت گره کردن سودی ندارد. رؤسای جمهور قزاقستان و قرقیزستان به طور رسمی نتایج انتخابات را به رسمیت شناخته و پیروزی را به پاشینیان تبریک گفتند، اما در مقابل، رهبران روسیه و بلاروس امتناع ورزیدند. در چنین فضایی، چگونه معاون وزیر خارجه روسیه از گام‌های مشترک رؤسای جمهور در قبال ارمنستان سخن می‌گوید، آن هم در شرایطی که شخص پاشینیان به صراحت اعلام کرده قصد ندارد روند رفراندوم را تسریع کند؟ روشن است که هرگونه تلاش برای اعمال مجازات علیه ارمنستان، با حمایت قزاقستان و قرقیزستان روبه‌رو نخواهد شد و نتیجه آن، ایجاد شکاف درونی در پیکره اتحادیه اوراسیا خواهد بود. چرا باید در حالی که همه‌چیز آرام است، تنش‌ها را دوباره شعله‌ور ساخت؟ انتخابات به پایان رسیده، اپوزیسیون متمایل به مسکو عملاً نتایج را پذیرفته و پست‌های کلیدی همچون نایب‌رئیسی پارلمان را در اختیار گرفته است. مسکو باید درک کند که پاشینیان، سرژ سارگسیان نیست که بتوان او را مانند سال 2013 یک‌شبه مجبور ساخت تا بیانیه عضویت در اوراسیا را امضا کند. اتفاقاً در آن زمان هیچ‌کس از سارگسیان نپرسید که چرا دست به برگزاری رفراندوم نزد و نظر واقعی مردم را جویا نشد؟»

اوهانسیان یادآور شد: «همه ما در واقعیت زندگی سیاسی خود به خوبی ارزش همه‌پرسی‌ها را به یاد می‌آوریم؛ نمونه بارز آن، رفراندوم 17 مارس 1991 برای حفظ اتحاد جماهیر شوروی بود که نه تنها نتوانست مانع از فروپاشی آن شود، بلکه روند اضمحلال آن را شتاب بخشید. بنابراین، نباید با رفراندوم شوخی کرد. عاقلانه آن است که تا زمانی که بحرانی خاموش است، آن را بیدار نکرد.»

بن‌بست استراتژیک در قفقاز جنوبی

از سوی دیگر، «آیبولوت آیدوسف»، تحلیلگر سیاسی از قرقیزستان و مدیر «مرکز رسانه‌ای قرقیزستان»، خاطرنشان کرد که در شرایط کنونی، قضاوت دقیق درباره منطق و استدلال‌هایی که ایروان و مسکو در این رویارویی به آن پایبند هستند، امری دشوار است.

وی افزود: «امروزه درک مشترکی وجود دارد که معماری فعلی روابط بین‌الملل، به ویژه در سایه عملیات نظامی روسیه در اوکراین، منجر به شکل‌گیری یک تقابل بنیادین میان مسکو و اتحادیه اروپا شده است. زمانی که ایروان از ارتقای سطح همکاری‌ها با اروپا تا مرز عضویت کامل سخن می‌گوید و از ادبیاتی تحریک‌آمیز در قبال مسکو بهره می‌برد، طبیعی است که نمی‌توان انتظار واکنش ملایمی داشت. مسکو به عنوان پایه‌گذار و رهبر اوراسیا، صدور چنین اولتیماتوم‌هایی را در چارچوب ساختار خود طبیعی می‌داند.»

آیدوسف در جمع‌بندی تأکید کرد: «روسیه که همچنان بزرگ‌ترین شریک اقتصادی ارمنستان است، امروز به صراحت رویکردهای غرب‌گرایانه ایروان را مورد انتقاد قرار می‌دهد. مسکو انتظار دارد که ارمنستان به حضور خاموش خود در چارچوب شرایط دیکته‌شده کرملین ادامه دهد. آنچه عیان است، انباشته شدن کوهی از مسائل حل‌نشده میان دو کشور است که هیچ یک قادر به ارائه راهکاری عملی برای برون‌رفت از آن‌ها نیستند. از یک سو، ارمنستانِ پاشینیان حاضر به تن دادن به رفراندوم نخواهد شد، اما قصد ندارد به طور کامل از همکاری‌های اقتصادی با روسیه چشم‌پوشی کند. در جبهه مقابل، مسکو تمایلی به از دست دادن آخرین متحد سنتی خود در منطقه قفقاز جنوبی ندارد، اما به هیچ قیمتی حاضر نیست با فعالیت‌های ارمنستان در مسیر همگرایی با نهادهای اروپایی کنار بیاید. برآیند این تعارضات، خلق یک وضعیت بی‌سابقه در قفقاز است؛ معمایی که هنوز پاسخ روشنی برای آن یافت نشده و روابط مسکو و ایروان را در ابهام فرو برده است.»

انتهای پیام/