به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم،‌ فاطمه بهروز بیاتی و فاطمه سلطان محمدی از دانش آموختگان جامعه‌الزهرا و حسین زارع‌کار، دکترای تاریخ تمدن، در مقاله‌ای با عنوان «جایگاه مشارکت مردم در تداوم انقلاب اسلامی با تأکید بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی» به نقش کلیدی مردم  در استمرار انقلاب اسلامی پرداخته‌اند. مردم، انقلاب اسلامی و مشارکت، از کلیدواژه‌های این پژوهش به شمار می‌آید.      

این مقاله بیان می‌کند که مشارکت مردم در حفظ و اداره حکومت، یکی از ارکان نظام سیاسی و اجتماعی اسلام است. حکومت جمهوری اسلامی ایران که تجلّی حکومت دینی در عصر معاصر است، مظهر مشارکت مردمی در عرصه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی است و رهبر شهید انقلاب  همواره توجه ویژه ای به مسأله حضور مردم در صحنه داشته و جایگاه خاصی برای این امر قائل بودند.  

با توجه به ورود انقلاب اسلامی به گام دوم خود، آشنایی با جایگاه مشارکت مردم در تداوم انقلاب، امری ضروری است. هدف این پژوهش که به روش اسنادی و تحلیل مضمون و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی انجام شده است، تبیین تأثیر مشارکت مردم در تداوم و استمرار انقلاب اسلامی ایران در اندیشه رهبر شهید انقلاب است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که مشارکت مردم در دو حیطه سیاسی و اجتماعی از مهم ترین مؤلفه‌ها در امر تداوم و استمرار انقلاب اسلامی، در اندیشه قائد شهید است. از دیدگاه ایشان، اتکای انقلاب اسلامی ایران به حضور دائمی مردم، خنثی کننده توطئه‌های دشمن در طی این سال ها و علت اصلی استمرار و راز زوال ناپذیری انقلاب اسلامی ایران است.

مفهوم تدوام

از آنجایی که یکی از واژگان کلیدی این مقاله کلمه تداوم است، به این واژه اشاره شده که  از ریشه «دوم» به معنای استمرار، تسلسل، تمدید و مداومت است. برداشت های مختلفی از مفهوم استمرار و تداوم وجود دارد؛ به نظر می رسد برداشت صحیح این است که افراد انقلابی از دسیسه‌های متوجه نظام غفلت نورزند و اجازه ندهند آثار و نتایج زیان بار فعالیت های مخرب دامن گیر جامعه و انقلاب شود، تحکیم باورها و ارزش های اسلامی، اهتمام نسبت به مسائل فرهنگی، تقویت و برتری نظامی، حفظ وحدت کلمه، حفظ شور و نشاط انقلابی از جمله راه کارهای اساسی برای حفظ و استمرار انقلاب اسلامی است.

رهبر شهید در بیانی فرموده بودند که تداوم در انقلاب؛ یعنی استمرار روحیه انقلابی و انقلابی گری؛ از دیدگاه ایشان وجه ممیز انقلاب اسلامی با سایر انقلاب‌ها استمرار در آرمان‌ها و جهت‌گیری‌ها بوده است.

مفهوم انقلاب

وازه انقلاب دیگر واژه‌ای است که به طور خاص در این پژوهش  تبیین شده است.  واژه «انقلاب» معادل کلمه انگلیسی «revolution» و از ریشه «قلب» به معنای دگرگون شدن، برگشتن از کاری و حالی، تغییر کامل و مشخص در چیزی، تحول و نظیر این‌ها  است. تا کنون تعاریف متعددی از سوی پژوهش گران در مورد عبارت «انقلاب اسلامی» ارائه شده است؛ از جمله این که در نظر علامه مصباح یزدی انقلاب اسلامی عبارت از حرکتی بنیادین و تحولی اساسی در احوال و اوضاع سیاسی جامعه بر اساس آموزه‌های اسلامی به منظور جایگزین کردن نظامی مبتنی بر اصول و احکام اسلامی است. بر این اساس، اسلامی بودن، فصل ممیز انقلاب اسلامی از سایر انقلاب‌های جهان است و انقلاب اسلامی ایران نمونه‌ای از انقلاب‌های اسلامی است.

تعریف شهید مطهری از انقلاب، طغیان و عصیان مردم علیه نظام حاکم موجود برای استقرار وضع و نظمی مطلوب است. ایشان ریشه های انقلاب را نارضایتی و خشم از وضع موجود و آرمان یک وضع مطلوب معرفی می کند. اما از دیدگاه رهبر شهید انقلاب، انقلاب یعنی تغییر بنیادین همه نهادهای اصلی جامعه و تغییر آن چه که غلط و نابجاست، به آن چه صحیح و مستقیم و بجاست؛ این امری است که به تدریج و در طول زمان با تلاش و مجاهدت دائمی انجام می شود. از نظر ایشان، انقلاب فقط شورش کردن، به خیابان ریختن و جنجال کردن نیست؛ بنابراین معناکردن انقلاب به شورش کور، حرکت خشن و بی هدف و قائل بودن به تمام شدن دوران انقلاب‌ها تحریف معنای انقلاب است.

وی انقلاب اسلامی را یک حقیقت زنده می‌داند که مثل هر موجود زنده ای رشد، قوام، بیماری و نابودی دارد و حقیقتی ماندگار و دائمی است و نه تنها یک حادثه منطقه ای که یک حادثه تاریخی است که تأثیراتش در تاریخ آینده دنیای اسلام غیر قابل اجتناب است و عصر انقلاب اسلامی را به دنبال خودش خواهد آورد.

مشارکت مردم در تداوم انقلاب اسلامی

در بسیاری از انقلاب‌های دنیا پس از گذشت مدتی شور و نشاط، موج انقلابی فروکش کرده و از فردای پیروزی انقلاب نقش مردم کم رنگ شده و مردم از دایره تصمیم گیری بیرون گذاشته می شوند، اما در انقلاب اسلامی ایران که بر پایه اصول و مبانی دین اسلام بنیان نهاده شده مردم به عنوان رکن اساسی حکومت اسلامی همواره در صحنه حضور دارند؛ چرا که اسلام همان طور که اراده الهی را در هدایت انسان ها مؤثر می داند، اراده خود مردم را نیز دارای اثر می داند و برای حضور مردم، سازوکارهایی نظیر شورا را حائز اهمیت می‌داند.

دو حوزه تأثیر کلی داخلی و خارجی برای این مشارکت از نکاتی است که طبق فرمایش رهبر شهید، برای این مشارکت در این مقاله مطرح شده است.

وحدت کلمه

همبستگی ملی و و حدت کلمه که در اصل پیدایش انقلاب مؤثر بوده، در حفظ آن نیز نقش مهمی دارد.  اندیشه سیاسی و اجتماعی امامین انقلاب اسلامی ایران نیز بر این اساس استوار بوده و هست که با وحدت کلمه هیچ نیرویی تاب مقاومت در برابر جامعه انقلابی را ندارد. مهم‌ترین سلاح ملت ایران برای خنثی کردن تهدیدها، وحدت کلمه و هم بستگی ملی است و واضح است که این هم بستگی و هم دلی در سایه حضور مستمر مردم تحقق می‌یابد.

از نکات دیگری که در این مقاله به ‌آن اشاره شده این است که مشارکت مردمی مظهر اقتدار ملی است و  یأس دشمنان را همراه دارد؛ از سوی دیگر ایجاد روحیه امید عاملی برای خنثی سازی توطئه دشمنان ذکر شده است. همچنانکه در نظر قائد شهید  نیز «امید» بزرگ‌ترین قوّه محرّکه انسان‌ها در ایجاد مشارکت است.

وجود احزاب سیاسی

یکی از راه کارهای توسعه مشارکت مردم در این پژوهش، وجود احزاب سیاسی معرفی شده  که نیروهای مردمی را در گسترش مشارکت در مسائل کشور، جهت دهی و نظام مند می‌نماید. بنابراین  احزاب، جمعیت ها، تشکل ها و سازمان های سیاسی، وسیله مناسبی برای مشارکت مردم در سرنوشت خود می باشند. وجود احزاب سیاسی و حضور فعال آن ها در چهارچوب قانون و شرع، همواره مورد تأیید و تأکید رهبر شهید انقلاب نیز بوده است؛ اما در نظر ایشان، اصل شرکت در انتخابات و مشارکت سیاسی مردم باید فراتر از سلیقه ها و نزاع های سیاسی باشد.

گفتنی است، مقاله «جایگاه مشارکت مردم در تداوم انقلاب اسلامی با تاکید بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی» به قلم فاطمه بهروز بیاتی و فاطمه سلطان محمدی و دکتر حسین زارع‌کار در فصلنامه علمی ـ پژوهشی «حکومت اسلامی» به صاحب امتیازی  دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، منتشر شده است.

خبرنگار: بابک شکورزاده

انتهای پیام/