به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، خط‌آهن استراتژیک «بلجری-یالاما» در جمهوری آذربایجان به زودی وارد فاز نوسازی و ارتقای زیرساختی خواهد شد. در همین راستا، بانک توسعه آسیایی (ADB) روند تهیه و آماده‌سازی مقدمات پروژه‌های مورد نیاز را آغاز کرده و انتظار می‌رود عملیات اجرایی این طرح کلان از ماه فوریه سال آینده میلادی رسماً کلید بخورد.

بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده از سوی نهادهای ذی‌ربط، دولت جمهوری آذربایجان قصد دارد با همکاری شرکای بین‌المللی، خطوط ریلی این مسیر ترانزیتی را تعمیر و به‌روزرسانی کند. هم‌اکنون، بانک توسعه آسیایی فرآیند گزینش و انتخاب مشاوران متخصص را برای ارائه خدمات مدیریت پروژه در زمینه برقی‌سازی و همچنین نوسازی کامل سیستم‌های سیگنالینگ و مخابراتی در این قطعه از شبکه ریلی آغاز کرده است.

هزینه تقریبی قرارداد مشاوره این پروژه، بالغ بر 2 میلیون و 88 هزار دلار برآورد شده است. طبق داده‌های اولیه و زمان‌بندی ارائه‌شده، عملیات اجرایی احتمالاً از اول فوریه سال 2027 آغاز شده و تکمیل آن در یک بازه زمانی 54 ماهه به طول خواهد انجامید.

بانک توسعه آسیایی برای تحقق این پروژه حیاتی، اعطای یک خط اعتباری و وام به ارزش 325 میلیون دلار را در دستور کار خود قرار داده که احتمال می‌رود در ماه ژوئن سال آینده به تصویب نهایی برسد. روند ارزیابی و بررسی کارشناسی این پروژه توسط این نهاد معتبر مالی، اخیراً در بازه زمانی 26 تا 30 ژانویه 2026 صورت گرفته است. گفتنی است تأمین مالی این کلان‌پروژه به صورت مشترک توسط بانک توسعه آسیایی، بانک سرمایه‌گذاری زیربنایی آسیا (AIIB) و دولت جمهوری آذربایجان انجام خواهد پذیرفت.

ایستگاه «بلجری» به عنوان یکی از بزرگترین و مهم‌ترین گره‌های راه‌آهن در جمهوری آذربایجان شناخته می‌شود که در منطقه «بینه‌قدی» شهر باکو واقع شده است. در سوی دیگر این مسیر، ایستگاه مرزی «یالاما» در شهرکی به همین نام در منطقه «خاچماز» قرار دارد که تنها سه کیلومتر با مرز دولتی روسیه فاصله دارد. خط‌آهن بلجری-یالاما با طول تقریبی 192 کیلومتر، یکی از حلقه‌های اصلی و جدایی‌ناپذیر کریدور حمل‌ونقل و ترانزیت بین‌المللی «شمال-جنوب» محسوب می‌شود.

تقویت زیرساخت‌های لجستیکی و ترانزیتی باکو

«دیمیتری سولونیکوف»، مدیر موسسه توسعه دولتی نوین روسیه، در گفتگو با خبرنگاران با اشاره به ابعاد این پروژه عظیم، نوسازی شبکه ریلی از باکو تا مرز روسیه را به عنوان یک واکنش پیش‌دستانه و هوشمندانه به نیازهای روزافزون ترانزیتی و تلاش برای ارتقای ظرفیت‌های لجستیکی جمهوری آذربایجان توصیف کرد.

وی در این خصوص تأکید کرد: «به‌روزرسانی و نوسازی مسیرهای لجستیکی، یک ضرورت انکارناپذیر و یک روند کاملاً حیاتی در جهان امروز است. مسائلی نظیر انسداد و چالش‌های کشتیرانی در تنگه هرمز و بحران‌های امنیتی در دریای سرخ، تمایل صادرکنندگان را برای بهره‌گیری از مسیرهای امن زمینی جهت حمل‌ونقل کالا به شدت افزایش داده است. این شرایط، دولت‌ها را ترغیب و وادار می‌کند تا تلاش‌های خود را برای توسعه شبکه‌های حمل‌ونقل زیربنایی مضاعف کنند.»

رشد تجارت دوجانبه و افق‌های جدید کریدور شمال-جنوب

این کارشناس ارشد مسائل منطقه در ادامه با اشاره به دلایل بنیادین این اقدام باکو افزود: «در حوزه ارتباطات ترانزیتی میان مسکو و باکو، چندین دلیل کاملاً عینی و راهبردی برای نوسازی خط‌آهن از مرز روسیه تا ایستگاه مرکزی بلجری در باکو وجود دارد. نخست آنکه حجم مبادلات تجاری میان دو کشور به صورت پیوسته و پایدار در حال رشد است. حتی در برهه بروز برخی تنش‌ها و پیچیدگی‌های سیاسی در سال 2025، آمارهای رسمی هر دو طرف به وضوح نشان داد که تجارت دوجانبه برخلاف همه چالش‌ها روندی صعودی داشته است. اکنون که روابط سیاسی به طور کامل عادی و مستحکم شده، روند رو به رشد تجارت میان روسیه و جمهوری آذربایجان با شتاب بیشتری ادامه خواهد یافت و پشتیبانی از این حجم مبادلات، نیازمند بهبود و تقویت فوری زیرساخت‌های لجستیکی است.»

سولونیکوف با اشاره به دومین دلیل اهمیت این پروژه تصریح کرد: «دلیل دوم این است که ما به زمان تکمیل نهایی و اجرای کامل شاخه غربی کریدور بین‌المللی شمال-جنوب نزدیک می‌شویم. از زمان طراحی اولیه این کریدور تاکنون، اشتیاق و علاقه کشورها برای بهره‌برداری از آن به طور چشمگیری و چند برابری افزایش یافته است. فدراسیون روسیه این مسیر را به عنوان شریان اصلی و نوین صادرات کالاهای خود به سمت کشورهای "جنوب جهانی" در نظر گرفته است. کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز خواهان پیوستن به این مگاپروژه هستند و هم‌اکنون مذاکرات فشرده‌ای در این زمینه جریان دارد. حتی پاکستان که مرز مشترک طولانی با ایران دارد نیز به مشارکت در کریدور شمال-جنوب ابراز تمایل جدی کرده است. در این شبکه پیچیده، جمهوری آذربایجان حلقه مرکزی و اتصال‌دهنده روسیه و ایران است. باکو به درستی دریافته که برای تضمین عبور بدون وقفه و روان محموله‌های فزاینده، منطقاً باید راه‌آهن خود را در این مسیر راهبردی نوسازی کند.»

وی همچنین خاطرنشان کرد: «نباید فراموش کرد که میان روسیه و ایران توافقنامه‌ای راهبردی برای نوسازی شبکه ریلی ایران، از جمله احداث قطعه حیاتی "رشت-آستارا" جهت تکمیل و راه‌اندازی تمام‌عیار ارتباط ریلی در شاخه غربی کریدور شمال-جنوب منعقد شده است. بر اساس برآوردهای فعلی، این پروژه تا سال 2030 عملیاتی خواهد شد؛ تاریخی که دقیقاً با زمان‌بندی پروژه جمهوری آذربایجان برای نوسازی راه‌آهن بلجری-یالاما همخوانی و انطباق دارد. این طرحِ نوسازی نشان می‌دهد که باکو نه تنها به اهمیت زیرساخت‌های ترانزیتی خود برای تسهیل انتقال کالا میان فدراسیون روسیه و ایران به خوبی واقف است، بلکه به صورت کاملاً مستقل و متناسب با نیازهای زمانه در حال توسعه و تجهیز آن است.»

اتصال ریلی از مسکو تا ارمنستان؛ برگ برنده مسیر ترانزیتی باکو

این تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک به سومین دلیل اهمیت ارتقای این کریدور اشاره کرد و افزود: «دلیل سوم آن است که از پاییز سال گذشته، یک مسیر ریلی جدید در منطقه قفقاز جنوبی برای ارسال و ترانزیت کالا از مبدأ روسیه به مقصد ارمنستان از طریق خاک جمهوری آذربایجان راه‌اندازی شده است. به زودی یک سال از فعالیت مستمر این مسیر می‌گذرد و در این ماه‌ها، بالغ بر 36 هزار تن غلات و 9 هزار تن انواع کود شیمیایی که مختص بازار ارمنستان بوده، دقیقاً از طریق همین خط‌آهنِ مرز روسیه تا ایستگاه بلجری ترانزیت شده است.»

سولونیکوف در پایان با اشاره به چشم‌اندازهای آتی تأکید کرد: «در سال جاری نیز محموله‌های استراتژیک دیگری نظیر پروپان، زغال‌سنگ، آلومینیوم و چوب، هرچند در مقیاس‌های کوچکتر، به این اقلام ترانزیتیِ عبوری از خاک جمهوری آذربایجان به مقصد ارمنستان اضافه شده‌اند. قزاقستان نیز از همین مسیرِ جمهوری آذربایجان برای صادرات غلات خود به ارمنستان بهره می‌برد. این حجم روزافزون از محموله‌ها، با افزایش قابل‌توجه بار ترافیکی مسیر، انگیزه ملموس و جدیدی برای نوسازی شبکه ریلی جمهوری آذربایجان ایجاد کرده است. بنابراین می‌توان پیش‌بینی کرد که در آینده‌ای نزدیک، خط‌آهن باکو تا مرز ایران (در آستانه راه‌اندازی آخرین قطعه مفقوده در خاک ایران یعنی رشت-آستارا) و همچنین مسیر ریلی باکو تا مرز گرجستان (محل عبور ترافیک ریلی "کریدور میانی") نیز در دستور کار نوسازی قرار گیرند. جمهوری آذربایجان یک بازیگر کلیدی و محوری در لجستیک قفقاز جنوبی است و مسکو منافع فراوانی در توسعه شبکه‌های ترانزیتی این کشور دارد.»

انتهای پیام/