به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، این روزها در ترکیه، رسانه‌های نزدیک به حزب حاکم این کشور همچنان از اهمیت راهبردی «پیمان دفاعی مکه» صحبت می‌کنند. این رسانه‌ها به دنبال جا انداختن این ادعا هستند که همکاری دفاعی در مثلث آنکارا – ریاض – اسلام آباد، در عین حال منجر به افزایش همکاری اقتصادی خواهد شد.

ولی آمارها و شواهد، حاکی از این است که روابط ترکیه – پاکستان، در زیرمجموعه آن دسته از روابط خارجی می‌گنجد که حتی با وجود همکاری سطح بالای سیاسی – امنیتی، در دنیای مشارکت اقتصادی و افزایش مبادلات تجاری، اتفاق خاصی روی نمی‌دهد.

شاید به همین دلیل است که مقامات ترکیه برای برجسته‌سازی اهمیت همکاری اقتصادی با پاکستان، غالباً به برگزاری جلسات و گردهمایی‌هایی روی آورده‌اند که از منظر نمادین و بُرد رسانه‌ای و تبلیغاتی مهم است، ولی مابه ازای تجاری خاصی ندارد.

نمونه یکی از این گردهمایی‌ها، همراهی مقامات ترکیه و پاکستان در مراسم «جایزه تعالی جهانی» بود که توسط اتاق بازرگانی و صنایع اسلام آباد در استانبول برگزار شد.

در این مراسم، محمد سولون معاون استاندار استانبول، نعیم کنسول پاکستان در استانبول، منور اوستون عضو هیئت مدیره اتاق بازرگانی استانبول و سردار طاهر محمود رئیس اتاق بازرگانی و صنایع اسلام آبادشرکت کردند.

کنسول پاکستان در این نشست اعلام کرد که روابط نزدیک بین ترکیه و پاکستان مبتنی بر تاریخ مشترک، اعتماد متقابل و دیدگاه واحد برای رونق اقتصادی است و این مجمع فرصت مهمی برای تقویت بیشتر روابط تجاری و سرمایه‌گذاری بین دو کشور فراهم می‌کند.

کنسول پاکستان در استانبول، بر این مساله نیز تاکید کرد که طرفین برای افزایش سطح همکاری اقتصادی، ظرفیت‌های بالایی در زمینه نساجی و پوشاک دارند و رشد اقتصادی پایدار تنها از طریق همکاری فعال بین بخش‌های خصوصی هر دو کشور، بازدیدهای متقابل و ایجاد مشارکت‌های بلندمدت حاصل می‌شود.

سرمایه گذاری 2 میلیارد دلاری ترکیه

طی چند سال گذشته، برخی از شرکت‌های ترکیه‌ای، پاکستان را به عنوان مقصد سرمایه گذاری خارجی انتخاب کرده‌اند.

عمر پولاد وزیر بارزگانی ترکیه از این موضوع خبر داده که سرمایه‌گذاری‌های ترکیه در پاکستان از مرز 2 میلیارد دلار گذشته است.

پولاد در نشست انجمن تجارت و سرمایه‌گذاری ترکیه و پاکستان اعلام کرد: «حجم تجارت دوجانبه بین ما در سطح 1.2 تا 1.3 میلیارد دلار است. البته روابط اقتصادی تنها به تجارت محدود نمی‌شود، بلکه در بسیاری از زمینه‌ها، از جمله سرمایه‌گذاری، خدمات، همکاری در بخش انرژی و مشارکت بین شرکت‌های کوچک و متوسط، در حال توسعه است. ما در حال ادامه مذاکرات فنی برای گسترش توافقنامه تجارت کالا هستیم».

وزیر بازرگانی کابینه اردوغان در حالی به این موضوعات اشاره کرده که ترکیه و پاکستان، روی هم رفته با 340 میلیون نفر جمعیت، هنوز هم با مبادلات تجاری کمتر از 2 میلیارد دلار، حتی برای رسیدن به هدف 5 میلیارد دلاری نیز موانع بسیاری دارند.

با این حال پولاد اعلام کرده که آنها پتانسیل قابل توجهی در بسیاری از زمینه‌ها، از جمله در آهن و فولاد، قطعات خودرو، پلاستیک، لوازم الکترونیکی مصرفی، ماشین‌آلات، تجهیزات پزشکی و محصولات صنعتی می‌بینند و گفته است: «علاوه بر تجارت صنعتی، ما قصد داریم در دوره آینده مذاکراتی را در زمینه‌های خدمات، سرمایه‌گذاری و اقتصاد دیجیتال انجام دهیم. ما همچنین همکاری خود را در زمینه‌های فناوری اطلاعات، صنایع دفاعی، اقتصاد دیجیتال و مهندسی توسعه خواهیم داد. علاوه بر این، ترکیه و پاکستان از ماه مه 2023 به سرعت در حال توسعه روابط اقتصادی و تجاری خود در چارچوب توافق‌نامه تجارت ترجیحی بوده‌اند».

پاکستان برای ترکیه فقط یک بازار 245 میلیون نفری نیست و می‌تواند یک دروازه مهم برای ورود به اقیانوس هند، چین و جنوب آسیا باشد. در مقابل، ترکیه نیز برای پاکستان، دروازه به اروپا و شبکه‌های تولید و مالی غرب آسیا است. به همین دلیل، موفقیت یا شکست این رابطه در نهایت بیشتر از آنکه مسئله تجارت دوجانبه باشد، مسئله اتصال دو حوزه ژئواکونومیک است.

چالش بزرگ: سیاست آری، تجارت خیر

یکی از مهمترین چالش‌ها در روابط ترکیه و پاکستان، این است که با وجود ارتقای سطح همکاری مداوم در حوزه‌های سیاسی، امنیتی و دفاعی، تحول خاصی در مبادلات تجاری و همکاری اقتصادی روی نداده است.

اگر چه مقامات پاکستانی اعلام کرده‌اند که در حوزه پوشاک و نساجی ظرفیت همکاری وجود دارد، ولی واقعیت این است که اتفاقاً در این حوزه، ترکیه و پاکستان را می‌توان به عنوان دو رقیب دید و نه دو کشور که توان تقویت ظرفیت مقابل را داشته باشند.

حالا به وضوح می‌توان دید که دو کشور از نظر سیاسی و دفاعی روابط بسیار نزدیکی دارند، ولی این سرمایه سیاسی هنوز به اندازه کافی به سرمایه اقتصادی تبدیل نشده است.

به باور کارشناسان اقتصادی، مساله حمل و نقل و زنجیره تامین، یکی از مهمترین موانع در ارتقای سطح همکاری اقتصادی و مبادلات تجاری بین ترکیه و پاکستان است.

پاکستان و ترکیه یک مرز مشترک ندارند و هر تجارت زمینی گسترده‌ای میان دو کشور به وضعیت ایران وابستگی پیدا می‌کند. اینجاست که مسیر ریلی قطار اسلام‌آباد – تهران – استانبول، اهمیت حیاتی خود را نشان می‌دهد.

اگر این مسیر به شکل منظم، ارزان و قابل پیش‌بینی مورد استفاده واقع شود، معادله اقتصادی دو کشور تغییر می‌کند. در غیر این صورت و در حالتی که از مسیرهای دریایی استفاده شود، کالا از پاکستان به ترکیه 40 روزه و با ریسک بالا تحویل می‌شود و بسیاری از مزیت‌های قیمت تولید پاکستان از بین می‌رود. البته اقتصاد پاکستان، از منظر استانداردها و موانع غیرتعرفه‌ای نیز مشکلاتی دارد.

به عنوان مثال، در بخش‌هایی مانند صنایع غذایی، نساجی، چرم، محصولات کشاورزی یا کالاهای صنعتی، برای صادرات بالا، در حوزه استاندارد، گواهی مبدأ، SPS، استانداردهای بهداشتی، بسته‌بندی، برچسب‌گذاری، استانداردهای فنی و گمرکی، هنوز چالش‌های مهمی دارد. همچنین در بخش دیجیتالی کردن تأیید اسناد مبدأ و حلال و مبادلات بانکی، نتوانسته به سطح سازگاری بالایی دست پیدا کند.

حالا سالهاست که پاکستان، دارای یک ثبات سیاسی نسبی است. اما با این حال، همچنان در مسیر اصلاحات و تثبیت اقتصادی است و از برخی جهات، با محدودیت‌های جدی مواجه است.

به عنوان مثال، تورم، بی‌ثباتی ارزی، حجم اندک ذخایر ارزی، هزینه انرژی، نرخ بهره و ریسک تأمین مالی، از آن دسته مشکلات پاکستان است که کار را برای سرمایه‌گذار خارجی دشوار می‌کند. به همین خاطر، پیمانکاران ترک با وجود تلاش گسترده در این بازار بزرگ در یک بازه زمانی 5 ساله تنها توانسته‌اند 3 میلیارد دلار قرارداد ببندند.

این درحالی است که همین شرکت‌ها در کشورهای بالکان، آفریقا، قفقاز و برخی کشورهای عربی، در مدتی کوتاه‌تر، پروژه‌های بزرگتری را به انجام رسانده‌اند. 

کارشناسان اقتصادی معتقدند که ترکیه و پاکستان به‌ عنوان دو گره از یک زنجیره اوراسیایی، باید مکمل همدیگر باشند. چرا که از یک سو ترکیه راه اتصال اروپا، قفقاز و آسیای مرکزی است و از دیگر سو، اتصال به بازار پاکستان، به منزله دستیابی آسان‌تر به بازار چین و دالان اقتصادی چین – پاکستان (CPEC) و اقیانوس هند است.

در صورتی که آنان برنامه دقیقی برای اتصال از طریق مسیر ریلی ایران داشته باشند، رابطه ترکیه–پاکستان می‌تواند از یک تجارت دوجانبه کوچک به بخشی از یک کریدور اقتصادی اوراسیا تبدیل شود.
انتهای پیام/