به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، باکو و ایروان در حال انجام مذاکراتی فشرده و راهبردی در خصوص امکان‌سنجی و برقراری واردات مستقیم گاز طبیعی از جمهوری آذربایجان به ارمنستان هستند؛ رویدادی که می‌تواند معادلات انرژی و ژئوپلیتیک در قفقاز جنوبی را دستخوش تغییرات جدی کند.

تکاپوی ارمنستان برای تنوع‌بخشی به سبد انرژی

«سارگیس خاندانیان»، نماینده پارلمان ارمنستان و از اعضای ارشد حزب حاکم «پیمان مدنی»، در این خصوص اعلام کرد که مقامات ارمنستان به طور فعالانه و با جدیت در حال کار بر روی تنوع‌بخشی به مسیرها و منابع تامین گاز طبیعی خود هستند.

وی تایید کرد که در همین راستا، واردات گاز از جمهوری آذربایجان به عنوان یکی از گزینه‌های جدی و روی میز در حال بررسی است.

این قانون‌گذار ارمنی در وهله نخست توجه رسانه‌ها و کارشناسان را به اهمیت حیاتی و راهبردی که دولت ارمنستان برای ایجاد مسیرهای نوین دریافت انرژی قائل است، جلب کرد.

وی با اشاره به گزینه‌های جایگزین خاطرنشان کرد که ارمنستان پتانسیل و ظرفیت آن را دارد که حجم واردات گاز خود از ایران را نیز به میزان قابل‌توجهی افزایش دهد.

خاندانیان یادآور شد که این گزینه راهبردی ماه گذشته و در جریان سفر رسمی وزیر مدیریت منطقه‌ای و زیرساخت‌های ارمنستان به ایران به صورت جدی مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفته و تلاش‌ها و رایزنی‌های دیپلماتیک در این مسیر با قدرت ادامه خواهد یافت.

نقش کریدور زنگه‌زور (پروژه TRIPP) در معادلات گازی

این نماینده پارلمان ارمنستان در ادامه اظهارات خود، به پتانسیل بالقوه و امکان‌سنجی برقراری جریان انتقال «طلای آبی» (گاز طبیعی) از مبدأ جمهوری آذربایجان اشاره کرد.

وی یادآور شد که در چارچوب کلان‌‌پروژه TRIPP (کریدور زنگه‌زور که اخیراً تحت عنوان "مسیر ترامپ" نیز شناخته می‌شود)، احداث یک خط لوله انتقال گاز از طریق قلمرو حاکمیتی ارمنستان به طول تقریبی 42 کیلومتر پیش‌بینی و طراحی شده است.

با احداث و تکمیل این خط لوله راهبردی، این امکان فراهم خواهد شد که گاز طبیعی از قلمرو اصلی جمهوری آذربایجان به جمهوری خودمختار نخجوان و پس از آن به بازارهای ترکیه منتقل شود.

خاندانیان در این باره تصریح کرد: «این پروژه یک فرصت استثنایی و یک منبع انرژی تکمیلی است تا ما نیز بتوانیم از ظرفیت‌های ترانزیتی و تامین انرژی این خط لوله به نفع منافع ملی خود بهره‌مند شویم.»

آیا باکو شیرهای گاز را به روی ارمنستان باز خواهد کرد؟

در همین رابطه، «الهام شعبان»، مدیر مرکز مطالعات نفتی کاسپین (Caspian Barrel)، در گفتگو با رسانه‌های منطقه‌ای، به تشریح دیدگاه‌ها و رویکرد جمهوری آذربایجان نسبت به چشم‌انداز صادرات گاز به ارمنستان از طریق زیرساخت‌های کریدور زنگه‌زور پرداخت.

وی در گام نخست تاکید کرد: «پیش از هر چیز باید به این واقعیت اذعان داشت که امکان فنی و زیرساختی برای صادرات گاز از جمهوری آذربایجان به ارمنستان، تنها زمانی محقق خواهد شد که پروژه TRIPP به طور کامل اجرا شود؛ پروژه‌ای که هدف آن اتصال زیرساختی جمهوری خودمختار نخجوان به منطقه زنگیلان در خاک اصلی آذربایجان از مسیر کریدور زنگه‌زور است.»

شعبان افزود: «الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، چند سال پیش به صراحت اعلام کرده بود که مفهوم کریدور زنگه‌زور تنها به احداث بزرگراه و خطوط راه‌آهن به مقصد نخجوان محدود نمی‌شود، بلکه ایجاد شبکه‌های انرژی نظیر خطوط انتقال برق فشار قوی و خط لوله گاز را نیز در بر می‌گیرد تا از این طریق، نیازهای انرژی جمهوری خودمختار نخجوان بدون نیاز به ترانزیت از خاک ایران، به صورت مستقل تامین گردد.»

مدل ترانزیتی گرجستان؛ الگویی برای ارمنستان

این کارشناس برجسته اقتصاد انرژی در ادامه تحلیل خود خاطرنشان کرد: «زمانی که خط لوله گاز به مقصد نخجوان احداث و عملیاتی شود، جمهوری آذربایجان می‌تواند دقیقاً همان سازوکار و طرح پرداخت حق ترانزیتی را که هم‌اکنون با گرجستان اجرا می‌کند، به ارمنستان نیز پیشنهاد دهد. یادآوری می‌کنم که در حال حاضر، تفلیس به عنوان حق ترانزیت، معادل 5 درصد از کل حجم گاز صادراتی جمهوری آذربایجان را که از خاک گرجستان عبور می‌کند، به صورت فیزیکی و کالا دریافت می‌کند.»

وی تاکید کرد: «من با ضریب اطمینان بالایی معتقدم که همین الگو و طرح برای ارمنستان نیز قابل استفاده خواهد بود. البته باید در نظر داشت که در مقایسه با گرجستان - که طول مسیر ترانزیتی خط لوله باکو-تفلیس-ارزروم در خاک آن حدود 248 کیلومتر است - طول مسیر ترانزیتی در خاک ارمنستان بسیار کوتاه‌تر و در حدود 42 کیلومتر خواهد بود. با این وجود، اجرای همین مدل گرجی نیز می‌تواند دسترسی ارمنستان به منابع گازی جمهوری آذربایجان را بدون پرداخت هزینه نقدی تضمین کند.»

چشم‌انداز افزایش تولید گاز باکو و فرصت‌های تجاری

به گفته این تحلیلگر، چنانچه ارمنستان تا زمان بهره‌برداری نهایی از پروژه TRIPP تمایل و علاقه جدی برای خرید حجم قابل‌توجهی از گاز جمهوری آذربایجان از خود نشان دهد، باکو برای ورود به مذاکرات تجاری و فروش گاز آمادگی کامل دارد.

الهام شعبان در این خصوص آمار قابل‌تاملی ارائه داد: «جمهوری آذربایجان طی 3 تا 4 سال آینده به منابع جدید و متعددی از گاز طبیعی دست خواهد یافت. در حال حاضر سطح تولید گاز در جمهوری آذربایجان حدود 39 میلیارد متر مکعب در سال است، اما تا آن زمان، این رقم با رشدی چشمگیر به بیش از 45 میلیارد متر مکعب در سال ارتقا خواهد یافت.»

وی تصریح کرد: «این افزایش تولید در درجه اول ناشی از بهره‌برداری از فازهای جدید میدان گازی-میعانات "آبشوران" است و پس از آن، استخراج گاز از لایه‌های عمیق در بلوک "آذری-چراغ-گونشلی" (ACG) و سپس توسعه پروژه "امید-2" به این ظرفیت افزوده خواهد شد. حتی با در نظر گرفتن افت طبیعی تولید در میادین قدیمی‌تر تحت مدیریت شرکت دولتی سوکار (SOCAR)، ما شاهد یک تراز مثبت 6 میلیارد متر مکعبی در سال خواهیم بود و بدیهی است که باکو به شدت علاقه‌مند به یافتن بازارهای جدید و سودآور برای فروش این حجم مازاد است.»

پیشینه تاریخی و سیگنال‌های مثبت در روابط اقتصادی

این کارشناس ارشد انرژی با اشاره به تحولات اخیر افزود: «تا این لحظه هیچ‌گونه بیانیه سیاسی رسمی از سوی مقامات جمهوری آذربایجان در خصوص چشم‌انداز صادرات گاز به ارمنستان صادر نشده است. با این حال، با نگاهی به سابقه نوپای همکاری‌های اقتصادی و تجاری دو کشور در طول یک سال گذشته، می‌توان نتیجه گرفت که هیچ مانع غیرقابل‌عبوری در این مسیر وجود ندارد.»

وی به عنوان نمونه یادآور شد: «نباید فراموش کنیم که با وجود فقدان روابط دیپلماتیک رسمی میان ایروان و باکو، جمهوری آذربایجان مسیر ترانزیت و صادرات کالا به بازار ارمنستان را هموار کرده است. ابتدا در اکتبر 2025، مسیر ترانزیت کالاها از مبدأ روسیه و قزاقستان به مقصد ارمنستان از طریق خاک جمهوری آذربایجان بازگشایی شد. سپس در گامی فراتر، در دسامبر 2025، صادرات مستقیم فرآورده‌های نفتی جمهوری آذربایجان به ارمنستان آغاز شد و طی ماه‌های گذشته، بازار ارمنستان حدود 20 هزار تن بنزین و سوخت دیزل به صورت مستقیم از جمهوری آذربایجان دریافت کرده است.»

شعبان در پایان نتیجه‌گیری کرد: «با توجه به این تحولات مثبت، آغاز صادرات یک نوع جدید از حامل‌های انرژی از جمهوری آذربایجان به ارمنستان با قیمت‌های تجاری، پس از اتمام ساخت و بهره‌برداری از زیرساخت‌های پروژه TRIPP، یک چشم‌انداز کاملاً واقع‌بینانه و عملی است. در نهایت نباید از یاد برد که در دوران اتحاد جماهیر شوروی نیز، جمهوری سوسیالیستی ارمنستان از فوریه سال 1960 میلادی گاز مورد نیاز خود را از جمهوری سوسیالیستی آذربایجان (از میدان گازی قره‌داغ) تامین می‌کرد. بنابراین، کافی است ایروان یک پیشنهاد تجاری و اقتصادی مدون برای واردات گاز ارائه دهد تا باکو آن را با نگاهی عمل‌گرایانه مورد بررسی قرار دهد.»

انتهای پیام/