به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، اگر تا چند سال پیش همکاری‌های اقتصادی ازبکستان و چین عمدتاً با تجارت، پروژه‌های زیربنایی و استخراج مواد خام تداعی می‌شد، امروز ایجاد واحدهای تولیدی در داخل ازبکستان نقش پررنگ‌تری ایفا می‌کند.

خبر احداث کارخانه تولید ترانسفورماتورهای فشار قوی توسط شرکت چینی «چینگ‌دائو ژون‌لینگ» در استان فرغانه، نمونه دیگری از تمایل روزافزون سرمایه‌گذاران چینی به بخش صنعت ازبکستان است.

در سال‌های اخیر، شرکت‌های چینی سرمایه‌گذاری‌های متعددی در متالورژی، ماشین‌سازی، تولید مصالح ساختمانی، تجهیزات الکترونیکی و پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر در این کشور انجام داده‌اند.

از تجارت تا بومی‌سازی صنعت؛ فصل جدید تعاملات پکن و تاشکند

آمار رسمی نشان می‌دهد که روابط اقتصادی دو کشور وارد سطح نوینی شده است. در حالی که حجم کل سرمایه‌گذاری‌های مستقیم ذخیره‌شده چین در اقتصاد ازبکستان در سال 2017 کمتر از 300 میلیون دلار بود، این رقم در ابتدای سال 2026 از 10.7 میلیارد دلار فراتر رفت.

بر اساس ارزیابی بانک توسعه اوراسیا، حدود 70 درصد از رشد سرمایه‌گذاری مستقیم چین در آسیای مرکزی طی این دوره به ازبکستان اختصاص یافته و این کشور را به مقصد اصلی سرمایه‌گذاری‌های پکن در منطقه تبدیل کرده است.

هم‌زمان، تعداد بنگاه‌های اقتصادی با سرمایه چینی رشد چشمگیری داشته است. در سال 2017 و در ابتدای اصلاحات اقتصادی تاشکند، کمتر از هزار شرکت چینی در ازبکستان فعال بودند، اما تا مه 2026 این تعداد به 5615 شرکت رسید.

بدین ترتیب، چین با پیشی گرفتن از روسیه و ترکیه، برای نخستین بار در رتبه اول کشورهای خارجی از نظر تعداد شرکت‌های ثبت‌شده در ازبکستان قرار گرفت. همچنین حجم مبادلات تجاری دو کشور از سال 2017 تا پایان سال 2025 چهار برابر شده و از 4.5 میلیارد دلار به حدود 18 میلیارد دلار رسیده است.

تنوع‌بخشی به پروژه‌های صنعتی؛ از خودروهای برقی تا انرژی پاک

تغییر اصلی، نه تنها در ارقام کمی، بلکه در ماهیت همکاری‌ها رخ داده است. اگر پیش‌تر پروژه‌های بزرگ چینی بر استخراج معادن، انرژی و زیرساخت‌های حمل‌ونقل متمرکز بود، اکنون سهم اصلی به تولیدات صنعتی اختصاص دارد.

علاوه بر کارخانه ترانسفورماتور فرغانه، شرکت «BYD» خط تولید خودروهای برقی و هیبریدی را در استان جیزک راه‌اندازی کرده است. شرکت «یونگ‌سین» (Yong Xin) با سرمایه‌گذاری 70 میلیون دلاری کارخانه تولید سرامیک احداث کرده و شرکت «شاندونگ آیپوروی» در حال ساخت یک مجتمع متالورژی در منطقه تاشلاق است.

در حوزه انرژی، شرکت «چین انرژی» پروژه‌های نیروگاه‌های خورشیدی و بادی با ظرفیت مجموع 4.8 گیگاوات را در استان‌های بخارا، کشک‌دریا، جیزک، سمرقند و تاشکند پیش می‌برد. همچنین وزارت معادن ازبکستان و انجمن کارآفرینان چینی، در حال ایجاد یک صندوق سرمایه‌گذاری 500 میلیون دلاری برای استخراج و فرآوری لیتیوم و سایر عناصر حیاتی هستند.

مزایای رقابتی ازبکستان؛ چرا غول‌های چینی تاشکند را انتخاب می‌کنند؟

رشد تمایل شرکت‌های چینی به ازبکستان حاصل چند عامل کلیدی است. اصلاحات اقتصادی آغازشده در سال 2017، تسهیل عملیات ارزی، توسعه مناطق آزاد اقتصادی و کاهش تشریفات اداری، فضای کسب‌وکار را بهبود بخشیده است.

از سوی دیگر، ازبکستان با جمعیتی بیش از 37 میلیون نفر، بزرگ‌ترین بازار مصرفی آسیای مرکزی محسوب می‌شود. هزینه‌های پایین تولید، نیروی کار دسترس‌پذیر و منابع غنی مواد خام موجب شده که ساخت کارخانه در داخل ازبکستان برای شرکت‌های چینی مقرون‌به‌صرفه‌تر از صادرات کالای نهایی از چین باشد.

موقعیت جغرافیایی ازبکستان نیز دسترسی آسان به بازارهای آسیای مرکزی، قفقاز، روسیه و خاورمیانه را فراهم می‌کند. راه‌اندازی خط‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان (که ساخت آن از اواخر 2024 آغاز شده و بهره‌برداری از آن برای سال‌های 2028 تا 2030 برنامه‌ریزی شده) زمان حمل‌ونقل را کاهش داده و صادرات را تسهیل خواهد کرد.

تغییر ساختار اقتصادی ازبکستان و انتقال فناوری‌های نوین

انتقال واحدهای تولیدی چین به خارج از کشور، استراتژی نوینی برای کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و حضور نزدیک‌تر در بازارهای هدف است. ازبکستان در این میان بستری جذاب برای تولید کالاهایی است که علاوه بر بازار داخلی، به کشورهای همسایه صادر می‌شوند.

برای ازبکستان، این مدل نه تنها به معنای ورود سرمایه، بلکه موجب ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، توسعه صنایع فرآوری و انتقال فناوری‌های پیشرفته است.

از زمان آغاز اصلاحات در سال 2017، حجم سالانه سرمایه‌گذاری‌ها و وام‌های خارجی در بخش صنعت ازبکستان از 2.5 میلیارد دلار به 21.6 میلیارد دلار رسیده که بخش عمده آن جذب صنایع تبدیلی، متالورژی، ماشین‌سازی و مصالح ساختمانی شده است.

رشد سرمایه‌گذاری صنعتی چین، اقتصاد ازبکستان را از اتکای صرف به مواد خام به سمت تولید محصولات صنعتی با ارزش افزوده بالا و رقابت‌پذیر سوق می‌دهد.

انتهای پیام/