به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند،  فعالان اقتصادی و بخش خصوصی خراسان جنوبی در نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان با تأکید بر ظرفیت‌های کم‌نظیر مرزهای شرقی کشور، خواستار توسعه زیرساخت‌های مرزی، تسهیل تجارت، فعال‌سازی گذرگاه‌ها و تقویت روابط اقتصادی با افغانستان شدند و تأکید کردند که خراسان جنوبی می‌تواند به یکی از محورهای اصلی تجارت و لجستیک شرق کشور تبدیل شود.

در این نشست، فعالان بخش خصوصی با اشاره به موقعیت راهبردی خراسان جنوبی و برخورداری این استان از مرز مشترک با افغانستان، ظرفیت‌های موجود در گمرکات، بازارچه‌های مرزی، حمل‌ونقل، معدن، تولید و خدمات فنی و مهندسی را از جمله فرصت‌هایی دانستند که در صورت حمایت دولت و رفع موانع می‌تواند به افزایش صادرات، ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی منطقه منجر شود.

خراسان جنوبی می‌تواند خط مقدم تجارت ایران با افغانستان باشد

علیرضا خامه‌زر، رئیس اتاق بازرگانی بیرجند، در این نشست با اشاره به اهمیت حضور مسئولان ملی در خراسان جنوبی اظهار داشت: توجه به ظرفیت‌های اقتصادی شرق کشور و نگاه راهبردی به افغانستان و مرزهای شرقی برای فعالان اقتصادی استان بسیار ارزشمند است و امیدواریم این رویکرد در سایر نقاط کشور نیز دنبال شود.

وی افزود: افغانستان برای جمهوری اسلامی ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و خراسان جنوبی به واسطه هم‌مرزی مستقیم با این کشور، جایگاه خاصی در توسعه روابط اقتصادی و تجاری با افغانستان دارد.

رئیس اتاق بازرگانی بیرجند گفت: در سال‌های اخیر توجه بخش‌های مختلف اقتصادی کشور به بازار افغانستان افزایش یافته و اتاق‌های بازرگانی استان‌های مختلف نیز برنامه‌هایی برای حضور در این بازار دنبال می‌کنند که این مسئله نشان‌دهنده اهمیت روزافزون افغانستان برای فعالان اقتصادی ایران است.

خامه‌زر با بیان اینکه خراسان جنوبی می‌تواند خط مقدم ارتباط اقتصادی ایران با افغانستان باشد، تصریح کرد: گمرک، بازارچه‌های مرزی، مرزبانی و مجموعه دستگاه‌های مستقر در نقاط مرزی ظرفیت‌هایی هستند که باید بیش از گذشته در خدمت تجارت خارجی کشور قرار گیرند.

وی ادامه داد: اگر ظرفیت مرزهای استان به شکل مطلوب مورد استفاده قرار گیرد، بخش قابل توجهی از تجارت ایران با افغانستان می‌تواند از مسیر خراسان جنوبی انجام شود و سهم استان در تجارت خارجی کشور افزایش یابد.

رئیس اتاق بازرگانی بیرجند توسعه زیرساخت‌های گمرکی، حمل‌ونقل و بازارچه‌های مرزی را پیش‌نیاز افزایش تجارت دانست و گفت: مرزهای شرقی تنها یک ظرفیت محلی برای خراسان جنوبی نیستند، بلکه بخشی از ظرفیت اقتصادی و تجاری جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شوند.

خامه‌زر تأکید کرد: هر میزان سرمایه‌گذاری و توجه به مرزهای شرقی در نهایت به تقویت صادرات، توسعه تجارت و افزایش ظرفیت‌های اقتصادی کشور منجر خواهد شد و به همین دلیل لازم است نگاه به این مرزها ملی و راهبردی باشد.

ضرورت تغییر نگاه دولت به بازرگان و تجارت خارجی

ملکی، مشاور اتاق بازرگانی بیرجند در امور تعهدات ارزی، نیز در این نشست با اشاره به اهمیت تداوم جریان کالا اظهار داشت: اگر جریان کالا در مرز متوقف شود، آن مرز عملاً کارکرد اقتصادی خود را از دست می‌دهد و باید برای شرایط مختلف، مسیرهای جایگزین انتقال کالا فعال باشند.

وی با تأکید بر اهمیت کریدورهای تجاری گفت: کریدور صرفاً یک مسیر حمل‌ونقل نیست، بلکه مجموعه‌ای از پایانه، مرز، کامیون، تشریفات گمرکی و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف را شامل می‌شود و لجستیک نیز نیازمند هماهنگی میان همه این بخش‌هاست.

مشاور اتاق بازرگانی بیرجند افزود: در کشور، هر دستگاه بخشی از تجارت خارجی را دنبال می‌کند، اما آثار تصمیمات بر فعالیت بازرگان، تولیدکننده و جریان کالا باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.

ملکی تصریح کرد: انتظار بخش خصوصی این است که نگاه دولت نسبت به تاجر و بازرگان تغییر کند؛ چراکه اقتصاد کشور در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری به بازرگان فعال و جریان روان کالا نیاز دارد.

وی طراحی سامانه‌ای برای ثبت نیازهای وارداتی بازرگانان را از جمله پیشنهادهای بخش خصوصی عنوان کرد و گفت: باید سازوکاری وجود داشته باشد تا بازرگان بتواند نیازهای وارداتی خود را ثبت و سفارش‌گذاری کند و محدودیت‌های موجود در مسیرهای تجاری نیز با روش‌های جدید مدیریت شود.

مشاور اتاق بازرگانی بیرجند همچنین خواستار کاهش سود بازرگانی در واردات و عوارض صادراتی برای استان‌هایی مانند خراسان جنوبی شد و اظهار داشت: می‌توان برای بازرگانانی که کالاهای خود را در خراسان جنوبی تخلیص می‌کنند، مشوق‌های مشخصی در نظر گرفت تا استفاده از ظرفیت‌های استان افزایش یابد.

مشکلات سامانه‌های تجاری باید پیش از توسعه فرآیندها برطرف شود

قربانی، نماینده منطقه ویژه اقتصادی خراسان جنوبی، نیز با اشاره به مشکلات موجود در سامانه‌های تجاری اظهار داشت: تمام مشکلاتی که امروز در حوزه سامانه‌های تجارت وجود دارد، با ورود فرآیندهای گمرکی به این سامانه‌ها می‌تواند ابعاد گسترده‌تری پیدا کند.

وی افزود: فرآیند واردات در حال انتقال به این سامانه‌هاست و در ادامه صادرات نیز وارد همین فرآیند خواهد شد؛ بنابراین اگر برای زیرساخت و سامانه جامع تجارت چاره‌اندیشی اساسی نشود، مشکلات فعالان اقتصادی افزایش خواهد یافت.

معاون منطقه ویژه اقتصادی خراسان جنوبی تصریح کرد: بهتر بود ابتدا سامانه‌ای جامع و کارآمد طراحی و مشکلات آن برطرف می‌شد و پس از آن فرآیندهای مختلف واردات و صادرات به سامانه منتقل می‌شد.

ظرفیت‌های معدنی افغانستان؛ فرصتی برای همکاری اقتصادی

عابدی، رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی بیرجند، نیز ظرفیت‌های معدنی افغانستان را یکی از مهم‌ترین زمینه‌های توسعه همکاری‌های اقتصادی دو کشور دانست و اظهار داشت: بخش قابل توجهی از ظرفیت‌های معدنی افغانستان هنوز به صورت کامل مورد بهره‌برداری قرار نگرفته و این موضوع در کنار توان فنی و تخصصی ایران، فرصت مناسبی برای همکاری مشترک ایجاد کرده است.

وی افزود: تأمین خوراک و مواد اولیه واحدهای صنعتی و معدنی یکی از موضوعات مهم در روابط اقتصادی با افغانستان است و ظرفیت‌های معدنی این کشور می‌تواند در این زمینه مورد استفاده قرار گیرد.

رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی بیرجند با تأکید بر ضرورت انتقال فناوری گفت: در برخی بخش‌های معدن افغانستان همچنان از تجهیزات و فناوری‌های قدیمی استفاده می‌شود و شرکت‌های ایرانی می‌توانند در زمینه انتقال فناوری، تأمین تجهیزات، خدمات فنی و مهندسی و توسعه فعالیت‌های معدنی نقش‌آفرینی کنند.

عابدی تصریح کرد: همکاری معدنی میان دو کشور نباید صرفاً به خرید و فروش مواد معدنی محدود شود، بلکه باید به سمت ایجاد زنجیره‌ای از همکاری شامل استخراج، فرآوری، انتقال فناوری، تأمین تجهیزات و ایجاد ارزش افزوده حرکت کند.

وی گفت: مرز می‌تواند فراتر از محل عبور کالا عمل کند و به محور توسعه فعالیت‌های اقتصادی، معدنی و صنعتی تبدیل شود.

اختلال در مرزها بازارهای صادراتی ایران را تهدید می‌کند

یکی از صادرکنندگان حاضر در این نشست نیز با اشاره به مشکلات ناشی از توقف کامیون‌ها در مرز اظهار داشت: صادرکنندگان کالا را با قیمت و شرایط مشخص به تجار کشورهای مقصد می‌فروشند، اما تغییر ناگهانی شرایط در مرز می‌تواند هزینه‌هایی را به صادرکننده تحمیل کند که در زمان تعیین قیمت کالا پیش‌بینی نشده است.

وی افزود: ممکن است مرز در یک روز شرایط عادی داشته باشد، اما ناگهان با ایجاد ترافیک، کامیون‌ها برای مدت طولانی متوقف شوند و هزینه خواب خودرو و زمان از دست‌رفته در نهایت بر دوش صادرکننده قرار گیرد.

این فعال اقتصادی تصریح کرد: صادرکننده ممکن است کالا را با سود بسیار اندک یا حتی در مواردی با ضرر به فروش برساند، اما هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده مرزی می‌تواند تمام سود معامله را از بین ببرد.

وی با بیان اینکه مشکل فقط افزایش هزینه نیست، گفت: استمرار این وضعیت اعتبار صادرکنندگان ایرانی نزد مشتریان خارجی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد و اگر مشتری چند بار با تأخیر در تحویل کالا مواجه شود، ممکن است تأمین‌کننده دیگری را انتخاب کند.

این صادرکننده خراسان جنوبی تأکید کرد: بازار صادراتی به آسانی به دست نمی‌آید و اگر نتوانیم کالا را در زمان و هزینه‌ای که به مشتری وعده داده‌ایم تحویل دهیم، رقبا به سرعت جای صادرکنندگان ایرانی را خواهند گرفت.

وی نبود ثبات و پیش‌بینی‌پذیری در فرآیند تجارت را مهم‌تر از مسئله ترافیک مرزی دانست و گفت: صادرکننده باید بداند کالا چه زمانی از مرز عبور می‌کند و هزینه حمل آن چقدر خواهد بود تا بتواند با اطمینان قیمت و زمان تحویل را به مشتری اعلام کند.

احیای مسیر صادرات 34 کیلومتری سیمان باقران به افغانستان ضروری است

مدیرعامل کارخانه سیمان باقران نیز با اشاره به ظرفیت این واحد تولیدی برای توسعه صادرات اظهار داشت: کارخانه سیمان باقران حدود 9 سال است که راه‌اندازی شده و حدود 30 هزار سهامدار خرد دارد و یکی از اهداف اصلی آن توسعه صادرات به افغانستان است.

وی افزود: سیمان باقران طی چهار سال گذشته در مقاطعی به عنوان نخستین صادرکننده سیمان کشور شناخته شده، اما در چهار ماه اخیر به دلیل مشکلات حمل‌ونقل و محدودیت در مسیرهای صادراتی، صادرات آن کاهش یافته و رتبه مجموعه به جایگاه چهارم کشور رسیده است.

مدیرعامل کارخانه سیمان باقران با اشاره به موقعیت جغرافیایی این کارخانه گفت: یکی از مهم‌ترین مزیت‌های سیمان باقران نزدیکی آن به مرز افغانستان است و فاصله کارخانه تا مرز حدود 34 کیلومتر است.

وی ادامه داد: در شرایط فعلی بخشی از صادرات باید مسیر بسیار طولانی‌تری را طی کند و پیمایش کامیون‌ها به حدود 165 کیلومتر می‌رسد، در حالی که با فعال شدن مسیر صادراتی کوتاه، می‌توان کالا را در فاصله حدود 34 کیلومتری به مرز رساند.

وی تأکید کرد: فعال شدن این مسیر ضمن کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، قدرت رقابت سیمان باقران در بازار افغانستان را افزایش می‌دهد و به حفظ و توسعه بازار صادراتی این کارخانه کمک می‌کند.

مدیرعامل کارخانه سیمان باقران با انتقاد از رقابت قیمتی ایجادشده در بازار افغانستان اظهار داشت: مشکلات مسیرهای صادراتی موجب شده برخی شرکت‌های سیمانی برای حفظ بازار خود به فروش با قیمت‌های پایین روی بیاورند که در نهایت به بازار صادراتی کشور آسیب می‌زند.

وی گفت: هر واحد تولیدی باید بتواند از مزیت جغرافیایی خود استفاده کند؛ چراکه استفاده از مسیرهای کوتاه‌تر و اقتصادی‌تر هم هزینه صادرات را کاهش می‌دهد و هم قدرت رقابت تولیدکننده ایرانی را افزایش خواهد داد.

گذرگاه‌های مرزی خراسان جنوبی نیازمند فعال‌سازی هستند

ابوالفضل حسن‌پور، فعال رسانه‌ای خراسان جنوبی، نیز با اشاره به ظرفیت‌های مرزی استان اظهار داشت: خراسان جنوبی از ظرفیت‌های مهم و کمتر شناخته‌شده‌ای در حوزه مرز و تجارت با افغانستان برخوردار است که در صورت فعال‌سازی می‌تواند نقش مهمی در توسعه اقتصادی شرق کشور داشته باشد.

وی افزود: هر زمان ظرفیت‌های مرزی استان به صورت عملیاتی فعال شده، آثار آن در حوزه تجارت و فعالیت اقتصادی منطقه قابل مشاهده بوده است.

حسن‌پور با اشاره به سابقه مبادلات در گذرگاه‌های مرزی استان گفت: در سال‌های گذشته برخی گذرگاه‌های مرزی حتی با امکانات بسیار محدود و بدون برخورداری از زیرساخت‌های گسترده رسمی، حجم قابل توجهی از مبادلات را انجام می‌دادند و همین مسئله نشان‌دهنده ظرفیت بالای مرزهای خراسان جنوبی است.

وی تصریح کرد: مسئولان باید موضوع فعال‌سازی ظرفیت‌های مرزی استان را با جدیت بیشتری دنبال کنند و توسعه مرزهای خراسان جنوبی را صرفاً یک موضوع محلی ندانند.

این فعال رسانه‌ای گفت: اگر قرار است توسعه اقتصادی در شرق کشور اتفاق بیفتد، ظرفیت‌های مرزی استان نیز باید در برنامه‌های توسعه دیده شود و حضور میدانی مسئولان در مناطق مرزی می‌تواند به شناخت دقیق‌تر فرصت‌ها و مشکلات کمک کند.

واردکنندگان خواستار پرداخت مطالبات خود از سوی دولت شدند

رئیس اتحادیه مرزنشینان خراسان جنوبی نیز با اشاره به مطالبات واردکنندگان از دولت اظهار داشت: فعالان بخش خصوصی در شرایط مختلف، به‌ویژه در دوره‌های بحرانی، برای تأمین کالاهای اساسی کشور پای کار بوده‌اند و انتظار دارند دولت نیز نسبت به ایفای تعهدات خود در قبال آنها اقدام کند.

وی افزود: واردکنندگان از سال‌های گذشته مطالباتی از دولت دارند که بخش قابل توجهی از آن تاکنون پرداخت نشده و این مسئله فشار زیادی به فعالان اقتصادی وارد کرده است.

رئیس اتحادیه مرزنشینان خراسان جنوبی گفت: در مقاطع بحرانی، دولت از واردکنندگان خواست برای تأمین کالاهای اساسی و جلوگیری از کمبود در بازار اقدام کنند و بخش خصوصی نیز با استفاده از منابع خود کالا وارد کرد، اما اکنون باید نسبت به تعهدات ایجادشده در قبال واردکنندگان نیز تعیین تکلیف شود.

وی همچنین به وضعیت ذخایر کالا در استان اشاره کرد و گفت: امروز انبارها مملو از کالاهایی مانند برنج است، اما تکلیف توزیع و قیمت‌گذاری این کالاها برای فعال اقتصادی به صورت شفاف مشخص نیست.

وی تأکید کرد: اگر از بخش خصوصی خواسته می‌شود در شرایط بحرانی سرمایه خود را وارد بازار کند، باید سازوکار مشخصی برای توزیع و قیمت‌گذاری کالا نیز وجود داشته باشد تا ریسک فعالیت اقتصادی افزایش پیدا نکند.

مرز خراسان جنوبی باید به هاب لجستیک شرق کشور تبدیل شود

رضا فروزان‌فر، رئیس کانون کارآفرینان خراسان جنوبی، نیز با تأکید بر ضرورت استفاده حداکثری از ظرفیت مرز اظهار داشت: بخش خصوصی استان سال‌هاست وظیفه خود را در توسعه اقتصادی انجام داده و اکنون انتظار می‌رود دولت با ایجاد زیرساخت‌های لازم، اصلاح قوانین و انعقاد توافقات تجاری، زمینه استفاده حداکثری از ظرفیت مرز را فراهم کند.

وی افزود: در استان‌های همجوار از ظرفیت مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، زیرساخت‌های لجستیکی و امکانات تجاری بیشتر استفاده شده و خراسان جنوبی نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی، محرومیت و برخورداری از مرز مشترک با افغانستان باید از حمایت‌های متناسب با ظرفیت خود برخوردار شود.

رئیس کانون کارآفرینان خراسان جنوبی گفت: باید مرز استان را به یک منطقه لجستیکی و محور اصلی تجارت شرق کشور تبدیل کرد و ظرفیت‌های آن را در حوزه صادرات، واردات، ترانزیت، خدمات، سرمایه‌گذاری و انتقال دانش و فناوری توسعه داد.

فروزان‌فر با اشاره به ضرورت انعقاد موافقت‌نامه‌های تجاری با افغانستان اظهار داشت: توافقات تجاری میان کشورها می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر توسعه مبادلات اقتصادی داشته باشد و انتظار می‌رود دولت در روابط با افغانستان نیز این موضوع را با جدیت دنبال کند.

وی افزود: ایران و افغانستان اشتراکات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای دارند و فعالان اقتصادی خراسان جنوبی نیز طی سال‌های گذشته روابط تجاری و اقتصادی مستمری با طرف‌های افغانستانی داشته‌اند.

رئیس کانون کارآفرینان خراسان جنوبی یکی از موانع مهم تجارت با افغانستان را مسائل حقوقی و نبود برخی سازوکارهای مشترک قضایی دانست و گفت: در مذاکرات با طرف افغانستانی باید موضوع توافقات حقوقی و قضایی نیز دنبال شود تا ریسک فعالیت بخش خصوصی کاهش یابد.

وی همچنین بر ضرورت تسهیل صادرات دام سبک و محصولات کشاورزی تأکید کرد و افزود: بخشی از موانع مربوط به قرنطینه، مقررات نباتات و فرآیندهای صادراتی است که می‌تواند از طریق مذاکرات دولت با طرف افغانستانی کاهش یابد.

فروزان‌فر گفت: اعتماد میان تجار ایران و افغانستان یک سرمایه مهم برای توسعه تجارت است و اشتراکات فرهنگی و زبانی میان دو طرف مرز نیز مزیتی است که باید در سیاست‌گذاری‌های اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.

بخش خصوصی خواستار تصمیم‌های عملی برای توسعه تجارت با افغانستان است

مجموع اظهارات فعالان اقتصادی خراسان جنوبی در این نشست نشان می‌دهد که بخش خصوصی استان، توسعه تجارت با افغانستان را یکی از مهم‌ترین مسیرهای رونق اقتصادی منطقه می‌داند، اما تحقق این هدف را منوط به رفع موانع زیرساختی، گمرکی، حمل‌ونقلی، حقوقی و سامانه‌ای عنوان می‌کند.

فعالان اقتصادی تأکید دارند که خراسان جنوبی به دلیل هم‌مرزی مستقیم با افغانستان، برخورداری از بازارچه‌های مرزی، گمرکات، ظرفیت‌های تولیدی، معدنی و صنعتی و همچنین سابقه فعالیت تجار استان در بازار افغانستان، از مزیت ویژه‌ای برخوردار است که می‌تواند در سطح ملی مورد استفاده قرار گیرد.

بر اساس این دیدگاه، توسعه تجارت با افغانستان نباید صرفاً به صادرات کالا محدود شود، بلکه حوزه‌هایی همچون سرمایه‌گذاری مشترک، خدمات فنی و مهندسی، انتقال فناوری، معدن، ترانزیت، لجستیک، پروژه‌های برون‌مرزی و تأمین مواد اولیه نیز می‌تواند در چارچوب همکاری‌های اقتصادی دو کشور توسعه یابد.

از سوی دیگر، فعالان بخش خصوصی بر ضرورت ایجاد ثبات و پیش‌بینی‌پذیری در فرآیند تجارت تأکید دارند و معتقدند توقف کامیون‌ها، تغییرات ناگهانی در مقررات، تعدد سامانه‌ها، مشکلات گمرکی و نبود هماهنگی میان دستگاه‌های مستقر در مرز می‌تواند قدرت رقابت صادرکنندگان ایرانی را در بازارهای خارجی کاهش دهد.

در این نشست همچنین بر ضرورت نگاه ملی به مرزهای شرقی تأکید شد؛ نگاهی که در آن مرز نه صرفاً محل عبور کالا، بلکه یک زیرساخت اقتصادی برای توسعه صادرات، ترانزیت، لجستیک، تولید، سرمایه‌گذاری و اشتغال تلقی شود.

فعالان اقتصادی خراسان جنوبی در نهایت اعلام کردند که بخش خصوصی آمادگی دارد در کنار دولت برای توسعه روابط اقتصادی با افغانستان، افزایش صادرات، فعال‌سازی بازارچه‌های مرزی، توسعه پروژه‌های برون‌مرزی و تبدیل استان به یکی از محورهای اصلی تجارت شرق کشور همکاری کند؛ مشروط بر اینکه دولت نیز با تصمیم‌های اجرایی، توسعه زیرساخت‌ها و رفع موانع قانونی و اداری، مسیر فعالیت اقتصادی را هموار کند.

انتهای پیام/