به گزارش خبرگزاری تسنیم از نطنز، پیمان دفاعی مکه که میان ترکیه عربستان و پاکستان منعقد شده در واقع پاسخی مستقیم و فوری به اعلام محاصره دریایی یمن علیه عربستان در 20 ژوئیه 2026 است.

این محاصره که در واکنش به 12 سال محاصره عربستان علیه یمن صورت گرفته تهدیدی جدی برای امنیت انرژی عربستان محسوب می‌شود و می‌تواند صادرات نفت از بنادر حیاتی همچون ینبع و جده را مختل سازد.

با این حال زمینه‌های شکل‌گیری این پیمان فراتر از یک تهدید فوری است و به تغییرات عمیق در نظم امنیتی غرب آسیا باز می‌گردد و هر سه کشور نگرانی مشترکی از نقش بازیگران غرب آسیا به ویژه ایران و همپیمانانش دارند.

پس از جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران و واکنش‌های متعاقب آن به این نتیجه رسیده‌اند که وابستگی صرف به قدرت‌های فرامنطقه‌ای برای تأمین امنیت آن‌ها کافی نیست و از همین رو این پیمان رونمایی شد.

پیمان مکه با حضور پاکستان به عنوان تنها کشور مسلمان دارای سلاح هسته‌ای و ترکیه به عنوان دارنده دومین ارتش بزرگ ناتو تلاش می‌کند تا موازنه قدرت جدیدی در منطقه ایجاد کند و بستری برای همکاری‌های دفاعی همه‌جانبه فراهم آورد.

اما نکته مهم آن است که زیان‌های ناشی از این محاصره تنها به عربستان محدود نمی‌شود بلکه ترکیه و پاکستان نیز به دلیل وابستگی عمیق خود به نفت عربستان و عبور این نفت از مسیرهای تحت تنش به شدت متضرر می‌شوند.

ترکیه به عنوان یک اقتصاد نوظهور با کسری حساب جاری بالا نزدیک به نیمی از نفت خام مورد نیاز خود را از عربستان تأمین می‌کند و هر گونه اختلال در صادرات نفت عربستان یا افزایش هزینه بیمه و حمل و نقل از دریای سرخ به معنای افزایش قیمت تمام شده انرژی برای صنایع و مصرف‌کنندگان ترک است.

پاکستان نیز که اقتصادش سال‌هاست با بحران ارزی دست و پنجه نرم می‌کند وابستگی بالایی به نفت ارزان عربستان دارد و تحلیلگران معتقد هستند تداوم این محاصره می‌تواند قیمت نفت را به بالای 100 دلار برساند و هزینه واردات ماهانه نفت پاکستان را تا 30 درصد افزایش دهد.

این فشار وقتی مضاعف می‌شود که بدانیم پاکستان برای تأمین نیازهای ارزی خود به شدت به انتقال پول حاصل از نیروی کار خود در کشورهای حاشیه خلیج فارس وابسته است و رکود ناشی از بحران انرژی در عربستان می‌تواند این جریان ارزی را نیز کاهش دهد.

بنابراین پیمان مکه نه فقط یک پیمان نظامی برای حمایت از عربستان است بلکه تلاشی ضروری برای حفظ جریان نفت عربستان به عنوان یک کالای حیاتی برای اقتصاد ترکیه و پاکستان نیز به شمار می‌رود و هر گونه اختلال در آن هر سه کشور را به یک اندازه آسیب‌پذیر می‌کند.

یادداشت از عبادله‌اله اختری، سیاست‌پژوه

انتهای پیام/804