به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، نیما رساپور، پژوهشگر مسائل اقتصادی، به مناسبت هفدهم مردادماه روز خبرنگار در یادداشتی به تبیین نقش رسانه‌ها و خبرنگاران در رصد تحولات اقتصادی و صنعتی کشور، مطالبه‌گری تخصصی، شفافیت اقتصادی و روایت دستاورد‌های تولید و صنعت پرداخته است.

هفدهم مردادماه، روز خبرنگار، فرصتی برای بازخوانی جایگاه رسانه در جامعه‌ای است که بخش مهمی از تحولات آن در میدان اقتصاد و صنعت رقم می‌خورد؛ میدانی که در آن، سرمایه، تولید، اشتغال، فناوری، معیشت و اعتماد عمومی به یکدیگر گره خورده‌اند. در چنین شرایطی، خبرنگار اقتصادی صرفاً روایتگر یک رویداد نیست؛ او بخشی از منظومه شفافیت، پاسخگویی و اعتمادسازی در اقتصاد کشور است.

اقتصاد بدون اطلاعات دقیق و قابل اتکا، نمی‌تواند تصمیم‌های درست و به‌موقع اتخاذ کند. سرمایه‌گذار برای تصمیم‌گیری به اطلاعات نیاز دارد، تولیدکننده برای توسعه به ثبات و اعتماد نیازمند است و جامعه برای قضاوت درباره عملکرد اقتصادی مسئولان و بنگاه‌ها، نیازمند روایت دقیق و مستند است. رسانه در نقطه اتصال این نیاز‌ها قرار دارد و از همین منظر، می‌توان آن را یکی از زیرساخت‌های نرم توسعه اقتصادی دانست.

خبرنگار اقتصادی؛ فراتر از خبر

خبرنگاری در حوزه اقتصاد و صنعت، صرفاً ثبت یک رویداد، انتشار یک آمار یا پوشش یک نشست نیست. خبرنگار اقتصادی باید بتواند پشت اعداد را ببیند و نسبت میان تصمیم‌های اقتصادی و زندگی مردم را کشف کند.

وقتی از یک پروژه صنعتی سخن گفته می‌شود، پرسش رسانه نباید صرفاً میزان سرمایه‌گذاری یا زمان افتتاح آن باشد؛ باید پرسید این پروژه چه میزان اشتغال ایجاد می‌کند، چه نسبتی با زنجیره ارزش کشور دارد، چه میزان از نیاز داخلی را پوشش می‌دهد، چه فناوری‌ای به کشور وارد یا در داخل بومی شده و در نهایت چه اثری بر رشد تولید و رفاه عمومی خواهد داشت. همین نگاه است که رسانه را از «خبرنگار رویداد» به «دیده‌بان اقتصاد» تبدیل می‌کند.

رسانه و مسئله اعتماد اقتصادی

یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های هر اقتصاد، اعتماد است. بدون اعتماد، سرمایه‌گذاری کاهش می‌یابد، افق تصمیم‌گیری کوتاه می‌شود و فعالان اقتصادی ترجیح می‌دهند سرمایه خود را از فعالیت‌های مولد دور کنند.

رسانه حرفه‌ای می‌تواند در شکل‌گیری و صیانت از این اعتماد نقش مهمی ایفا کند؛ البته نه با چشم‌پوشی از ضعف‌ها و نه با تبدیل شدن به روابط عمومی بنگاه‌ها، بلکه با ارائه تصویری دقیق، مستند و منصفانه از واقعیت‌های اقتصاد.

رسانه‌ای که موفقیت یک صنعت را روایت می‌کند، باید بتواند درباره چالش‌های همان صنعت نیز سؤال کند. همان‌گونه که نقد یک سیاست اقتصادی نباید به نادیده گرفتن ظرفیت‌های کشور منجر شود، روایت پیشرفت نیز نباید جایگزین مطالبه‌گری شود.

بخش مهمی از اقتصاد ایران در کارخانه‌ها، معادن، نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها، پتروشیمی‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، کارگاه‌های تولیدی و بنگاه‌های کوچک و متوسط جریان دارد؛ اما آنچه در این نقاط رخ می‌دهد، گاه از نگاه افکار عمومی پنهان می‌ماند.

پشت هر خط تولید، مجموعه‌ای از انسان‌ها ایستاده‌اند؛ کارگر، مهندس، تکنسین، مدیر، کارآفرین و پژوهشگری که هر روز بخشی از چرخ اقتصاد کشور را به حرکت درمی‌آورد.

خبرنگار می‌تواند این تلاش را به روایت عمومی تبدیل کند؛ روایتی که از یک‌سو ظرفیت‌های کشور را نشان دهد و از سوی دیگر، مطالبه‌گر رفع موانع تولید و اصلاح سیاست‌های ناکارآمد باشد.

از این منظر، «روایت پیشرفت» به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست؛ بلکه به معنای دیدن ظرفیت‌هایی است که در میان انبوه مشکلات، امکان ساختن آینده را فراهم می‌کنند.

صنعت به رسانه و رسانه به صنعت نیاز دارد

صنعت نیز برای رشد و توسعه، بیش از گذشته به ارتباط حرفه‌ای با رسانه نیازمند است. بنگاه اقتصادی امروز نمی‌تواند خود را صرفاً با تولید محصول تعریف کند؛ بلکه باید بتواند درباره عملکرد، برنامه‌ها، مسئولیت اجتماعی، دستاورد‌ها و حتی چالش‌های خود با جامعه گفت‌و‌گو کند.

در سوی مقابل، رسانه نیز برای تحلیل دقیق اقتصاد و صنعت باید از سطح نشست‌های خبری و آمار‌های رسمی عبور کند و به میدان تولید برود؛ کارخانه را ببیند، با نیروی انسانی گفت‌و‌گو کند، فرآیند تولید را بشناسد و زنجیره ارزش را درک کند.

این ارتباط دوطرفه، اگر بر پایه استقلال رسانه و شفافیت بنگاه شکل بگیرد، می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری اقتصادی منجر شود.

رسانه در عصر جنگ روایت‌ها

امروز اقتصاد کشور‌ها تنها در میدان تولید و تجارت رقابت نمی‌کند؛ بخش مهمی از این رقابت در عرصه روایت‌ها شکل می‌گیرد. یک خبر نادرست می‌تواند انتظارات تورمی ایجاد کند، یک تحلیل غیرکارشناسی می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذار را کاهش دهد و یک روایت دقیق و مستند می‌تواند تصویری واقعی از ظرفیت‌های اقتصادی کشور ارائه کند.

از این رو، خبرنگار اقتصادی در عصر جدید با مسئولیتی مضاعف مواجه است: هم باید در برابر اطلاعات نادرست و روایت‌های غیرمستند ایستادگی کند و هم اجازه ندهد مشکلات واقعی اقتصاد پشت روایت‌های شعاری پنهان بماند.

این همان نقطه‌ای است که «حرفه‌ای‌گری» را از «جهت‌گیری» متمایز می‌کند؛ خبرنگار حرفه‌ای می‌تواند دغدغه منافع ملی داشته باشد، اما ابزار او برای صیانت از این منافع، دقت، سند، تخصص و حقیقت است.

روز خبرنگار صرفاً روز تقدیر از یک حرفه نیست؛ یادآور مسئولیتی است که بر دوش کسانی قرار دارد که میان جامعه و واقعیت‌های پیرامون آن پل می‌زنند.

برای خبرنگار اقتصادی، این مسئولیت شاید بیش از هر حوزه دیگری با زندگی روزمره مردم پیوند خورده باشد؛ زیرا پشت هر عدد اقتصادی، زندگی یک خانواده، پشت هر تصمیم صنعتی، آینده یک بنگاه و پشت هر سیاست اقتصادی، سرنوشت بخشی از جامعه قرار دارد.

امروز اقتصاد ایران برای عبور از دشواری‌ها به سرمایه، فناوری، تولید و مدیریت نیاز دارد؛ اما در کنار همه این عناصر، به «اعتماد» نیز نیازمند است و اعتماد بدون رسانه مسئول، مستقل، متخصص و حرفه‌ای شکل نمی‌گیرد.

در روز خبرنگار، ادای احترام می‌کنم به همه خبرنگاران، عکاسان، دبیران، سردبیران، تحلیلگران و فعالان رسانه‌ای که در مسیر آگاهی، شفافیت و روایت صادقانه واقعیت‌های جامعه گام برمی‌دارند؛ به‌ویژه خبرنگارانی که در خط مقدم اقتصاد و صنعت، روایتگر تلاش کسانی هستند که چرخ تولید کشور را به حرکت درمی‌آورند.

خبرنگار اگر حقیقت را درست روایت کند، فقط خبر نمی‌سازد؛ اعتماد می‌سازد؛ و اعتماد، یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های توسعه است.

هفدهم مردادماه، روز خبرنگار، بر همه تلاشگران عرصه خبر، آگاهی و حقیقت مبارک باد.

انتهای پیام/424/