«سعدالله زارعی» در گفت‌وگو با خبرنگار بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، در ارتباط با امضای توافقنامه امنیتی بین عربستان، ترکیه و پاکستان گفت: این توافقنامه دارای مختصات و ویژگی‌های خاصی است. اولا برگزاری جلسه توافقنامه در مکه نشان داد که در این توافقنامه وزن عربستان سعودی پررنگ تر از وزن پاکستان و ترکیه است.

توافقنامه امنیتی مکه، مکمل ناتو در منطقه هست

زارعی افزود: دومین نکته این توافقنامه، وجود ترکیه به عنوان عضو ناتو است که نشان داد این یک توافقنامه امنیتی مکمل ناتو در منطقه ما هست. طبیعی است که توافقنامه مستقل به حساب نمی‌آید.

سویه ضد ایرانی این پیمان، سویه کم رنگی نیست

این کارشناس تحولات غرب آسیا قرار گرفتن کشورهای امضاء کننده توافقنامه مکه در جنوب (عربستان)، شرق( پاکستان) و غرب ( ترکیه) ایران را سومین نکته این توافق دانست و اظهار داشت: خواه و ناخواه این پیمانی در چارچوب امنیت ملی ایران تعریف نمی‌شود، هرچند اینها اعلام کرده‌اند توافقنامه مکه علیه کشوری نیست اما وضع جغرافیایی سه عضو در این توافقنامه نشان می‌دهد، سویه ضد ایرانی این پیمان سویه کم رنگی نیست.

نگرانی از فروپاشی توافق مکه

به گفته زارعی، نکته چهارم این است اینها نگرانند که توافقنامه مکه در همان آغاز راه دچار فروپاشی شود، به همین دلیل، تاکید کرده‌اند که توافقنامه مزبور یک پیمان دفاعی است و علیه هیچ کشوری نیست درحالی که اگر در ضمیر کشوری که محور این توافق هست تردیدی ایجاد نشده باشد، حرکتش به سمت یک پیمان امنیتی معنا و مفهومی ندارد.

 توافق‌نامه مکه در سایه شکست آمریکا و پیروزی ایران امضا شد

وی افزود: آخرین نکته آن است توافقنامه مکه در جریان جنگ ایران و آمریکا امضاء شده و آنهم در شرایطی است که بوی شکست آمریکا و پیروزی ایران به مشام می‌رسد. بنابراین، توافقنامه مکه می‌تواند ناشی از نگرانی‌های پس از شکست واشنگتن در این جنگ باشد. اینها کلیاتی است که براساس اهمیت این توافقنامه می‌توان بیان کرد.

پایداری توافقنامه مکه در معرض تهدید جدی قرار دارد

این تحلیلگر تحولات غرب آسیا درباره دوام و پایداری توافقنامه مکه نیز گفت: اگر ما به سابقه مراجعه کنیم ملاحظه خواهیم کرد در گذشته یک چنین پیمان‌ها و توافقنامه‌هایی وجود داشته و گاهی هم پررنگ تر از توافقنامه مکه بوده‌اند. مثلا ائتلاف 19 کشور در سال 1394 در جنگ یمن ایجاد شد. در این ائتلاف پاکستان، ترکیه ، اردن، کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس و حتی مصر شرکت داشتند و برخی کشورهای اروپایی و غربی در ائتلاف مزبور به رهبری عربستان عضویت داشتند اما در نهایت ائتلاف 19 کشور به ائتلاف عربستان و امارات تبدیل شد و دست آخر ریاض و ابوظبی با یکدیگر اختلاف پیدا کردند و امارات از یمن بیرون رفت و عربستان در یمن تنها ماند لذا با توجه به سابقه و تجربه موجود به نظر می‌رسد پایداری توافقنامه مکه در معرض تردید است.

وی افزود: دومین نکته این است چنانچه این ائتلاف (توافقنامه مکه) بخواهد بر اساس آنچه در متن ذکر شده، یک پیمان دفاع مشترک باشد، وضعیت کشورهای عضو در ارتباط با جنگ یمن و درگیری‌های بین صنعا و ریاض بازهم در فضای ابهام قرار دارد. شما می‌دانید یمن با عربستان درگیر است این درگیری از گذشته وجود داشته است. درحقیقت،  این درگیری‌ها از سال 1384 شروع شده و به جنگ بین یمن و عربستان در سال 1394 منتهی شده‌ است. اکنون این سوال مطرح است آیا معنای توافقنامه مکه این است که ارتش‌های پاکستان و ترکیه با یمنی‌ها درگیر می‌شوند؟ چیزی در این رابطه گفته نشده‌ است.

زارعی تصریح کرد: آن چیزی که امروز ما در یمن شاهدیم تلاش یمنی‌ها برای دستیابی به دو موضوع هست. یک: موضوع پایان دادن به محاصره هوایی و دریایی یمن است که 12 سال از عمر این محاصره می گذرد. دوم: گسترش صلاحیت (اعمال حاکمیت) دولت صنعا به بقیه سرزمین یمن که معنایش این است که موضوع یک مسئله داخلی است کما اینکه پایان دادن به محاصره یمن نیز یک مسئله داخلی است.

توافقنامه مکه در چه صورتی از موضوعیت می‌افتد؟

وی با مطرح کردن این سوال «با توجه به توافقنامه مکه آیا ترک‌ها و پاکستانی‌ها قرار است در درگیری‌های یمن دخالت کند؟» اظهار داشت: در اینجا دو وضعیت وجود دارد. اول اینکه ترکیه و پاکستان در درگیری یمن دخالت کند. در چنین حالتی معنایش این هست که وارد یک جنگ داخلی شده‌اند و ورود به جنگ داخلی برای ترکیه و پاکستان یک چالش اساسی محسوب می‌شود. یعنی یک انتخاب آسانی برای اسلام آباد و آنکارا جهت ورود به درگیری‌های داخلی یک کشور نیست. دوم اینکه ترکیه و پاکستان نخواهند در درگیری یمن دخالت کنند و بگویند این درگیری مربوط به گذشته و هیچ توافقی عطف به ماسبق نمی‌شود لذا ما وارد این درگیری نمی‌شویم یا اینکه استناد کنند به اینکه این درگیری کشوری با کشور دیگری نیست. در این صورت، توافقنامه مکه بلاموضوع و بلا اثر می‌شود و  اساسا تاثیر خودش را از دست می‌دهد.

توافقنامه مکه از لحاظ مفهومی و گستره عمل با سوال و چالش روبروست

این کارشناس تحولات غرب آسیا با تاکید بر اینکه توافقنامه مکه از لحاظ مفهومی و گستره عمل با سوال و چالش روبروست ،تصریح کرد:  در شرایط کنونی نمی‌توان با قاطعیت گفت این توافقنامه یک پیمان اساسی است بویژه اینکه در آن اشاره‌ای به مباحث اقتصادی شده ، توسعه زیرساخت‌ها و مناسبات اقتصادی و گاهی نیز از کلمه همه جانبه و برخی اوقات از کلمه فنآوری استفاده شده که این شبهه را ایجاد می‌کند که نکند پاکستان و ترکیه برای منافع اقتصادی خود توافقنامه مکه را امضاء کرده‌اند. در حقیقت، نگاهی به حوزه امنیت ندارند بلکه چشم به منافع اقتصادی دارند به ویژه اینکه توافقنامه امنیتی کمکی به پاکستان نمی‌کند.

ابهام در نیت ترکیه و پاکستان

وی در ادامه افزود: چنانچه پاکستان با هند درگیر شود، ترکیه یا عربستان به نفع پاکستان وارد نبرد با هند می‌شوند؟ قطعا خیر. از طرف دیگر اگر ترکیه در جایی درگیر شود، آیا پاکستان و عربستان به کمک آنکارا می‌آید و به نفع آن دخالت خواهند کرد؟ مسلما خیر. لذا در اینجا بحث، بحث عربستان است و تهدیدات نوظهوری که با آن مواجه است. با وجود این، معلوم نیست که نیت ترکیه و پاکستان که با سعودی‌ها در مکه نشسته و یک سند را امضاء کرده‌اند ، چیست؟

توافقنامه مکه پاسخی به نگران‌های ریاض است

این کارشناس تحولات غرب آسیا درباره کارآمدی توافقنامه مکه پسا جنگ گفت: این توافقنامه پاسخی به نگران‌های ریاض است. با توجه به اینکه جای پای آمریکا در منطقه سست شده و ساختار امنیتی عربستان با سیستم آمریکا در حوزه خلیج فارس و غرب آسیا پیوند عمیقی داشته و اکنون این سیستم در حال فروپاشی است لذا سعودی‌ها احساس نگرانی می‌کنند چراکه به تنهایی  قادر نیستند در برابر تهدیدات از خودشان دفاع کنند لذا به سراغ پروژه‌های جایگزین رفته‌اند و به نظرشان پاکستان و ترکیه به لحاظ قدرت نظامی کشورهای مطرحی‌ هستند.

ریاض به دنبال پر کردن خلاء امنیتی آمریکا

زارعی در پایان تصریح کرد: عربستان می‎خواهد با یک سیستم امنیتی منطقه‌ایی خلاء ناشی از فروپاشی سیستم امنیتی که با آمریکا بسته بود را پر کند اما سوال این است پاکستان یا ترکیه چقدر در نگرانی‌ها عربستان شریکند ؟ من فکر می‌کنم ترکیه اصلا احساس نگرانی ندارد چون به سیستم ناتو وصل است. پاکستانی‌ها ‌هم یک ساختار نسبتا قدرتمندی در داخل کشورشان دارند و تنها مخاطره امنیتی‌شان هند است که آنهم توانسته‌اند مدیریت کنند.  بنابراین ،از آنجایی که دغدغه امنیتی ، وحدت نظر و حس مشترک بین عربستان، پاکستان و ترکیه وجود ندارد ، موجودیت توافقنامه مکه به ویژه پایداری آن در معرض تهدید جدی قرار دارد.

انتهای پیام/