به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، قزاقستان عملیات اجرایی احداث یک بزرگراه راهبردی به طول 800 کیلومتر را آغاز کرده که اتصال جاده‌ای کوتاه‌تر و سریع‌تری را برای انتقال محموله‌های باری میان شرق و غرب به بنادر خزر، یعنی «آکتائو» و «کوریک» فراهم می‌سازد.

به گفته مقامات دولتی این کشور، اجرای این کلان‌پروژه می‌تواند مسافت سفرهای تجاری میان قاره اروپا و چین را نزدیک به هزار کیلومتر کاهش داده و زمان رسیدن محموله‌ها را تا سه روز تقلیل دهد؛ ضمن آنکه دسترسی قزاقستان به بازارهای اروپایی و منطقه‌ای را نیز به میزان چشمگیری بهبود خواهد بخشید.

فرمان توکایف و تولد بزرگراه «آرال-خزر»

«قاسم جومارت توکایف»، رئیس‌جمهور قزاقستان، در تاریخ سوم اوت سال جاری میلادی، فرمان آغاز عملیات اجرایی ساخت بزرگراه «بی‌نئو-ساکساولسک» را صادر کرد و دستور داد که این پروژه راهبردی تا سال 2029 میلادی تکمیل و به بهره‌برداری کامل برسد.

وی پیشنهاد داد که این مسیر ارتباطی کلیدی به دلیل امتداد یافتن از منطقه ساکساولسک در مجاورت دریاچه آرال به سمت غرب و رسیدن به بی‌نئو و شبکه جاده‌ای متصل به بنادر خزر، «بزرگراه آرال-خزر» نامیده شود.

در منطقه ساکساولسک، سه شاهراه ارتباطی مهم به یکدیگر متصل می‌شوند. جاده «قیزیل‌اوردا» به سمت جنوب شرقی امتداد یافته و به بزرگراه ترانزیتی «اروپای غربی - چین غربی» می‌پیوندد. همچنین جاده «اولگایسین» به سمت شمال غربی و در مسیر «آکتوبه» تداوم می‌یابد. بزرگراه جدید نیز به سوی غرب و منطقه بی‌نئو کشیده خواهد شد؛ جایی که مسیرها مستقیماً به بنادر آکتائو و کوریک منتهی می‌گردند.

نتیجه این مهندسی یکپارچه، شکل‌گیری یک اتصال مستقیم‌تر میان جنوب قزاقستان، کریدور آکتوبه و سواحل دریای خزر است که در چارچوب برنامه جامع جاده‌ای دولت آستانه نیز به روشنی ترسیم شده است.

توسعه شبکه‌های ارتباطی و چشم‌انداز اشتغال‌زایی

دولت قزاقستان به موازات احداث این بزرگراه جدید، در حال بازسازی، نوسازی و تعریض بخش‌های جاده‌ای «قیزیل‌اوردا-ساکساولسک» و «اولگایسین-ساکساولسک» است. این سه کلان‌پروژه عمرانی در مجموع شبکه‌ای به طول 1574 کیلومتر را پوشش می‌دهند. مقامات ذی‌ربط پیش‌بینی می‌کنند که با بهره‌برداری از این مسیرها، حجم جابه‌جایی سالانه کالا با رشدی 2.5 برابری به 13.2 میلیون تن بالغ شود و روند اجرای این پروژه‌ها نیز به ایجاد بیش از 10 هزار فرصت شغلی جدید در این کشور منجر شود.

توکایف این تغییر و تحول بنیادین را به عنوان افزودن «اتصالات افقی» به «شبکه‌های حمل‌ونقل عمودی» تاریخی قزاقستان توصیف کرده است.

هدف اعلام‌شده وی از این اقدامات گسترده، تبدیل کردن قزاقستان به یکی از کانون‌ها و قطب‌های اصلی لجستیک برای پیوند دادن اروپا و آسیا است.

این جاده استراتژیک به مسیر حمل‌ونقل بین‌المللی ترانس-خزر یا همان «کریدور میانی» متصل خواهد شد. با تکمیل این مسیر، کالاها می‌توانند از مبدأ قزاقستان به سمت غرب حرکت کرده و با عبور از دریای خزر، جمهوری آذربایجان، گرجستان و ترکیه راهی مقاصد خود شوند، و یا در جهت عکس، در امتداد همین مسیر به سوی آسیای مرکزی و شرقی ترانزیت شوند.

این کریدور حیاتی، مسیر جدیدی را برای ورود شرکت‌های اروپایی به بازارهای آسیای مرکزی فراهم می‌سازد و گزینه‌های متنوع‌تری را نیز برای دسترسی قزاقستان به قلب اروپا در اختیار این کشور قرار می‌دهد.

پویایی تجاری در کریدور میانی و سرمایه‌گذاری اروپا

اگرچه کریدور میانی اغلب به عنوان یک پل ارتباطی زمینی میان چین و اروپا معرفی می‌شود، اما تحلیل‌های نهادهای بین‌المللی از جمله بانک جهانی پیش‌بینی می‌کنند که عمده ترافیک و تردد آتی این مسیر در داخل خود کشورهای منطقه تولید خواهد شد.

مدل‌سازی‌های صورت‌گرفته نشان می‌دهد که تجارت میان قزاقستان، جمهوری آذربایجان و گرجستان با اتحادیه اروپا تا سال 2030 رشدی 28 درصدی را تجربه خواهد کرد، در حالی که سهم محموله‌های بین‌قاره‌ای در این مسیر همچنان زیر 40 درصد از کل حجم جابه‌جایی‌ها باقی خواهد ماند. بنابراین، توجیه اقتصادی و تجاری این طرح شامل صادرات قزاقستان به سمت غرب، جابه‌جایی کالاهای اروپایی به سوی شرق و ترانزیت محموله‌های منطقه‌ای است که هرگز مسافت کامل میان قاره سبز و چین را طی نمی‌کنند.

اروپا در حال حاضر حمایت‌های مالی و فنی خود را از بخش‌هایی از این شبکه ترانزیتی آغاز کرده است. برنامه حمل‌ونقل ترانس-خزر اتحادیه اروپا با اختصاص 30 میلیون یورو، از فازهای مطالعاتی و مقدماتی برای نوسازی جاده بی‌نئو-ساکساولسک و همچنین ارتقای زیرساخت‌ها در بندر آکتائو پشتیبانی می‌کند.

در ماه ژوئن گذشته، قزاقستان و شرکای اروپایی آن از امضای توافقنامه‌های مهم حمل‌ونقل به ارزش 462 میلیون دلار خبر دادند. این توافقات شامل تأمین مالی پروژه جاده آکتوبه-اولگایسین و همچنین همکاری مشترک با شرکت کشتیرانی بین‌المللی «مرسک» (A.P. Moller-Maersk) در حوزه حمل‌ونقل کانتینری در امتداد کریدور میانی است.

رقابت ژئوپلیتیک و پیشتازی استراتژیک آستانه

قزاقستان با تکیه بر زیرساخت‌هایی که هم‌اکنون در حال بهره‌برداری هستند، وارد این رقابت تنگاتنگ منطقه‌ای شده است. این کشور از مزیت مرز مشترک و مستقیم با چین برخوردار است، شبکه‌های ریلی پیشرفته‌ای برای جابه‌جایی کالا در سراسر خاک خود تأسیس کرده و بنادر فعالی نیز در سواحل دریای خزر دارد.

از سوی دیگر، اگرچه ازبکستان نیز در حال پیشبرد پروژه احداث راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان و برخی مسیرهای جایگزین دیگر است، اما قزاقستان در مقطع کنونی موقعیت قدرتمندتر و برتری را برای خود حفظ کرده است؛ چرا که بسیاری از بزرگترین و مهم‌ترین پروژه‌های رقبای منطقه‌ای آن همچنان در مراحل ابتدایی ساخت و ساز یا در فاز برنامه‌ریزی روی کاغذ قرار دارند.

چالش‌های پیش‌رو و آزمون کارآمدی در عرصه عمل

با این وجود، مسئله تعیین‌کننده و نهایی، عملکرد و کارایی این مسیرها در طول کل کریدور ترانزیتی خواهد بود. یک بزرگراه کوتاه‌تر و سریع‌تر، در صورتی که محموله‌های باری مجبور باشند در مرزها، بنادر یا در انتظار کشتی‌ها و گذرگاه‌های دریایی معطل بمانند، عملاً ارزش و مزیت رقابتی خود را از دست خواهد داد.

ظرفیت ناوگان دریایی در خزر، برنامه‌ریزی‌های قابل‌پیش‌بینی و منظم زمانی، هماهنگی در تعرفه‌های گمرکی، تسریع در تشریفات ترخیص کالا و تبادل داده‌ها و اطلاعات در لحظه، مشخص خواهند کرد که چه مقدار از زمان صرفه‌جویی‌شده در خشکی، واقعاً برای مشتریان و صاحبان کالا ملموس خواهد بود. در همین راستا، کشورهای قزاقستان، جمهوری آذربایجان و گرجستان به صورت مشترک در حال کار بر روی این حلقه‌های ارتباطی و عملیاتی، از جمله قیمت‌گذاری یکپارچه برای کل مسیر و ایجاد هماهنگی‌های پیشرفته دیجیتال هستند.

بزرگراه آرال-خزر دقیقاً یک شکاف خاص و مهم را میان مسیرهای موجود شرقی-غربی قزاقستان و بنادر این کشور در دریای خزر پر می‌کند. تکمیل این شاهراه ارتباطی طبق زمان‌بندی مقرر و همگام‌سازی آن با تسهیل و روان‌سازی عملیات مرزی و کشتیرانی، باعث خواهد شد تا شبکه حمل‌ونقل این کشور به مراتب منسجم‌تر و کارآمدتر شود و ادعای قزاقستان را برای در دست گرفتن رهبری بلامنازع لجستیک در سراسر پهنه اوراسیا به شدت تقویت کند.

میزان موفقیت این کلان‌پروژه، در نهایت با این معیار سنجیده خواهد شد که آیا اپراتورها و شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی برای انتقال کالاهای خود به شرق یا غرب، این مسیر را به دلیل سرعت بالاتر، قابلیت اطمینان بیشتر و رقابت‌پذیری بالای تجاری آن انتخاب خواهند کرد یا خیر.

انتهای پیام/