خبرگزاری تسنیم ـ کلاردشت| کافی است از فراز ارتفاعات کلاردشت به دامنه‌های سرسبز البرز نگاه کنید؛ جایی که جنگل‌های هیرکانی، این میراث میلیون‌ها ساله زمین، همچنان با شکوه ایستاده‌اند، اما در دل همین چشم‌انداز سبز، لکه‌هایی از ساخت‌وساز و شهرک‌ها نیز به چشم می‌خورد؛ تصاویری که هر بار در فضای مجازی منتشر می‌شوند، موجی از نگرانی درباره سرنوشت جنگل‌های شمال را به راه می‌اندازند.

در روزهای اخیر نیز انتشار تصویری از یک شهرک در دل جنگل‌های کلاردشت، بار دیگر افکار عمومی را نسبت به موضوع جنگل‌خواری حساس کرد؛ هرچند دادستان کلاردشت اعلام کرده است که این شهرک پیش از انقلاب اسلامی احداث شده و ارتباطی با تخلفات یا تصرفات جدید ندارد.

توضیحات دادستان کلاردشت درباره ساخت و ساز در دل جنگل هیرکانی

این توضیح قضایی، اصل ادعای مطرح‌شده درباره این تصویر را رد می‌کند، اما پرسشی مهم‌تر را پیش روی افکار عمومی قرار می‌دهد؛ چرا هر بار انتشار چنین تصاویری، تا این اندازه برای مردم باورپذیر است؟

پاسخ شاید در تجربه سال‌های گذشته نهفته باشد؛ تجربه‌ای که در آن، بخش‌هایی از جنگل‌های شمال کشور زیر فشار تغییر کاربری، ویلاسازی، تصرف اراضی ملی و توسعه بی‌ضابطه قرار گرفته و حساسیت افکار عمومی را نسبت به هر تصویر مشابه افزایش داده است.

واقعیت این است که جنگل‌های هیرکانی تنها مجموعه‌ای از درختان نیستند؛ آن‌ها یکی از کهن‌ترین اکوسیستم‌های جهان، ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو و سرمایه‌ای ملی برای نسل‌های آینده هستند. هر مترمربع از این جنگل‌ها نقشی بی‌بدیل در حفظ منابع آب، جلوگیری از فرسایش خاک، تعدیل اقلیم، حفظ تنوع زیستی و مقابله با تغییرات اقلیمی دارد.

با این حال، طی دهه‌های گذشته، توسعه نامتوازن، افزایش ارزش اقتصادی زمین، گسترش ویلاسازی و فشارهای ناشی از گردشگری، چالش‌های جدی را برای این زیست‌بوم ارزشمند ایجاد کرده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند اگرچه در سال‌های اخیر برخوردهای قضایی با زمین‌خواری و جنگل‌خواری افزایش یافته، اما حفاظت از جنگل‌ها تنها با برخورد پس از وقوع تخلف ممکن نیست و نیازمند نظارت مستمر، شفافیت اطلاعات و پیشگیری است.

انتشار تصاویر مشابه، حتی اگر مربوط به ساخت‌وسازهای قدیمی باشد، نشان می‌دهد اعتماد عمومی زمانی تقویت می‌شود که دستگاه‌های متولی با سرعت، مستندات و سوابق قانونی را در اختیار افکار عمومی قرار دهند. در چنین شرایطی، شفافیت بهترین راه مقابله با شایعات و سوءبرداشت‌ها خواهد بود.

از سوی دیگر، این تصاویر یادآور یک واقعیت انکارناپذیر هستند؛ ظرفیت اکولوژیک جنگل‌های شمال محدود است. حتی اگر ساخت‌وسازی قانونی و متعلق به دهه‌های گذشته باشد، توسعه‌های جدید باید با حساسیت چندبرابر و بر پایه مطالعات محیط‌زیستی انجام شود تا آنچه از این میراث طبیعی باقی مانده، قربانی منافع کوتاه‌مدت نشود.

کارشناسان محیط‌زیست بارها هشدار داده‌اند که تکه‌تکه شدن جنگل‌ها، افزایش جاده‌کشی، توسعه بی‌ضابطه سکونتگاه‌ها و تغییر کاربری اراضی جنگلی، آثار مخربی بر پایداری اکوسیستم هیرکانی بر جای می‌گذارد؛ آثاری که گاه جبران آن‌ها دهه‌ها یا حتی قرن‌ها زمان می‌برد.

‌مطالبه امروز مردم تنها برخورد با متخلفان نیست؛ بلکه ایجاد سامانه‌ای شفاف برای اعلام وضعیت مالکیت اراضی، اطلاع‌رسانی درباره سوابق ساخت‌وسازها، جلوگیری از هرگونه تغییر کاربری جدید و صیانت بی‌قیدوشرط از جنگل‌های هیرکانی است.

ماجرای تصویر منتشرشده از کلاردشت، فارغ از صحت یا نادرستی ادعای اولیه، ‌جامعه را نسبت به سرنوشت جنگل‌های شمال حساس کرده است. این حساسیت، سرمایه‌ای اجتماعی برای حفاظت از طبیعت است و باید با اطلاع‌رسانی دقیق، شفافیت و اجرای قاطع قانون تقویت شود، نه اینکه به محل شکل‌گیری شایعات و بی‌اعتمادی تبدیل شود.

جنگل‌های هیرکانی میراث یک نسل نیستند که بتوان درباره آن‌ها با نگاه کوتاه‌مدت تصمیم گرفت. هر تصمیم امروز، آینده این اکوسیستم چند میلیون ساله را رقم خواهد زد؛ آینده‌ای که حفاظت از آن، مسئولیتی مشترک برای همه دستگاه‌های اجرایی، نهادهای نظارتی و البته شهروندان است.

انتهای پیام/